Sarajevo: 555 godina burne istorije

Autor:

Glavni grad Bosne i Hercegovine ove godine slavi 555 godina postojanja.

Sarajevo: 555 godina burne istorije Foto: MONDO/Samir Cacan

Na prostoru oko rijeke Miljacke, kroz istoriju je postojalo nekoliko manjih naselja. Nakon što su ovaj prostor osvojile Osmanlije, počeo je i razvoj naselja.

Naziv grada potiče od naziva “Saraj-ovasi”. Korijen ove riječi “saraj” na turskom znači dvor, a koji je, pretpostavlja se, bio na mjestu bistričke kasarne, današnjeg Ministarstva odbrane Bosne i Hercegovine. Riječ “ovasi” znači polje. Često se pojavljuje i naziv Saraj-bosna.

"Na ovom svijetu postoji mnogo gradova sa imenom Saraj (…), ali ovaj bosanski kameni Šeher-Sarajevo je najnapredniji, ljepši i živahniji od svih”, napisao je Evlija Čelebija u svom “Putopisu” iz 17.. vijeka.

Osnivačem Sarajeva smatra se Isa-Beg Ishaković, a za godinu osnivanja grada uzima se 1462. godina kada je napisana Vakufnama Isa-Bega Ishakovića. Izgradio je Carevu džamiju, jednu od prvih džamija u Bosni i Hercegovini, hamam (javno kupatilo), most, karavan-saraj, dućane...

Gazi Husrev-bega u gradu podno Trebevića gradi neke od najpoznatijih građevina koje su očuvane i danas. U prvom redu to je Gazi Husrev-begova džamija, sahat-kula, medresa, biblioteku...

Sarajevo Foto: "Zaboravljeno Sarajevo", Miroslav Prstojević

Dva velika požara zahvatila su Sarajevo 1644. i 1656. godine, a 1697. godine Eugen Savojski je spalio i opustošio Sarajevo. Ovi požari su u dobrom dijelu uticali na izgled današnjeg grada, ali su najznačajnije građevine koje su u tom periodu oštećene, obnovljene.

Među značajnijim građevinama koje su u tom periodu izgrađene je i Saborna crkva u Sarajevu.
Berlinski kongres upravu nad Bosnom i Hercegovinom povjerio Austrougarskoj nakon čega je Sarajevo dobilo prvi statut. Funkciju prvog gradonačelnika obnašao je Mustaj-beg Fadilpašić. Sarajevo je u tom periodu zabilježilo veliki razvoj.

Dobilo je tramvaj, izgrađena je Franjevačka crkva sv. Ante Padovanskog, ustoličen prvi vrhbosanski nadbiskup Josip Štadler. Otvoren je prvi moderni hotel Evropa, te zgrada Zemaljske vlade BiH, današnja zgrada Predsjedništva Bosne i Hercegovine, osnovan Zemaljski muzej BiH, izgrađena Katedrala Srca Isusova i Aškenška sinagoga, Narodno pozorište, te neke od najimpozantnijih građevina kao što su Vijećnica i Evangelistička crkva, današnja zgrada Akademije likovnih umjetnosti.

Sarajevo, Osmanlijsko carstvo Foto: "Zaboravljeno Sarajevo", Miroslav Prstojević

U Sarajevu je 28. juna Gavrilo Princip izvršio atentat na Franca Ferdinanda što je protumačeno kao povod za početak Prvog svjetskog rata. Sarajevo je u razdoblju između dva svjetska rata privredno stagniralo. Kraljevinu Jugoslavija, u čijem sastavu se našla i Bosna i Hercegovina, 6. aprila 1941. godine napala je Njemačka. Sarajevo je u bombardovanju pretrpjelo veliku materijalnu štetu, a njemačka vojska u grad je ušla 15. aprila 1941. godine. Bosna i Hercegovina je postala dio Nezavisne države Hrvatske (NDH). U periodu od maja do decembra 1942. godine iz Sarajeva, bez suđenja, odvedeno u koncentracione logore preko 1.300 ljudi.

Sarajevo je oslobođeno 6. aprila 1945. godine, te se ovaj datum od tada slavi kao Dan Grada Sarajeva. Prilikom oslobođenja grada stradao je i Valter Perić, koji je stajao na čelu svih akcija ilegalne organizacije u Sarajevu.

Nakon Drugog svjetskog rata razvoj grada je nastavljen, a neke od najpoznatijih građevina izgrađenih u tom periodu su Holiday In, neboderi UNIS-a poznati kao Momo i Uzeir, uveden trolejbus, izgrađena je žičara...

Sarajevo Foto: "Sarajevo - Monografija", Kasim Prohić

Svoj vrhunac dostiže osamdesetih godina 20. vijeka kada je u Sarajevu 1984. godine održana Olimpijada, a zbog čega su izgrađena brojna sportska borilišta, naselja i dvorane.

Novi rat, devedesetih godina prošlog vijeka prekinuo je širenje i razvoj grada. Šesti april 1992. godine Sarajlije obilježavaju kao dan sjećanja na prve žrtve tog rata i početak opsade grada. Procjenjuje se da je u tom periodu poginuo 11.541 građanin Sarajeva...

Dvadesete godina od završetka rata većina uništenih građevina je obnovljena, a u tom periodu Sarajevo je dobilo Olimpijski bazen, nekoliko mostova, proširene su neke saobraćajnice, izgrađeni novi vjerski i sportski objekti, te brojni hoteli i tržni centri. Takođe, izgrađena je i najviša zgrada u Bosni i Hercegovini.

Ipak, prema mišljenju mnogih, razvoj grada teče jako sporo, a građani se u 21. vijeku susreću s problemima kao što su redukcije vode i javni gradski saobraćaj...

Ostale vijesti