Opština Vareš i Dom zdravlja Vareš demantovali su danas navode u medijima u vezi sa nalazima o izloženosti olovu na području ove opštine.
Kažu da je u januaru 2026. godine organizovano prošireno i nasumično testiranje krvi stanovništva na području mjesnih zajednica Opštine Vareš, uz finansijsku podršku DPMetals BH i organizaciju nadležnih zdravstvenih institucija.
"Ovim pristupom nastoji se dobiti cjelovitija slika stanja na području Opštine Vareš. Po završetku obrade svih rezultata slijedi objedinjavanje podataka, mapiranje i stručna analiza od strane specijalista iz oblasti toksikologije, interne medicine i drugih relevantnih oblasti. Nakon završene stručne analize i interpretacije, utvrđene činjenice biće pravovremeno podijeljene s javnošću", saopšteno je iz Opštine Vareš.
Pozivali su sve aktere u javnom prostoru da se pridržavaju profesionalnog i odgovornog pristupa, oslanjajući se isključivo na zvanične, verificirane podatke i nalaze nadležnih institucija.
Kažu da će sve nove informacije i rezultati biti objavljeni isključivo putem pisanih saopštenja, na isti način, nakon stručne obrade i potvrde nadležnih institucija.
U saopštenju su naveli pregled i ostalih dosad preduzetih aktivnosti u provođenju Akcionog plana, institucionalnim mjerama i dosadašnjim nalazima u vezi biomonitoringa olova na području Opštine Vareš, na osnovu zvanične dokumentacije nadležnih institucija i laboratorijskih izvještaja.
Pregled preduzetih aktivnosti
Nakon promjene operatera projekta u septembru 2025. godine, inicijativa mjesnih zajednica Pržići, Daštansko i Mir za provođenje biomonitoringa ponovo je aktuelizovana. Testiranja su finansijski podržana od strane novog operatera DPMetals BH, dok su u potpunosti organizovana i provedena kroz nadležne zdravstvene institucije.
U novembru 2025. godine, na inicijativu lokalnih zajednica i u koordinaciji s Opštinom Vareš, Dom zdravlja Vareš organizovao je uzimanje 44 uzorka krvi stanovnika MZ Pržići radi analize prisustva olova uz finanisjku podršku DPmetals BH.
Dom zdravlja Vareš je samostalno organizovao uzorkovanje, odabrao ovlaštenu i certificiranu laboratoriju, proveo analize prema metodologiji Medicover Diagnostics / IMD Berlin.
Početkom decembra 2025. godine Dom zdravlja Vareš zaprimio je rezultate analiza. Kod 17 od 44 osobe izmjerene vrijednosti olova bile su iznad referentne vrijednosti laboratorije od 28 µg/L, koja predstavlja statističku referencu (85. percentil populacije), a ne zdravstveni prag.
"Zbog činjenice da su rezultati izraženi u µg/L, dok se međunarodne smjernice najčešće navode u µg/dL, u javnosti je došlo do konfuzije u tumačenju podataka. Preračunom mjernih jedinica, izmjerene vrijednosti odgovaraju rasponu od približno 2 do 12 µg/dL. Samo tri uzorka prelazila su vrijednost od 50 µg/L (5 µg/dL), što se u javnozdravstvenim smjernicama koristi kao signal za pokretanje dodatne istrage mogućih izvora izloženosti, a ne kao pokazatelj akutnog trovanja", saopštili su.
Na osnovu tih nalaza, Dom zdravlja Vareš je obavijestio nadležne zdravstvene institucije, čime je pokrenuta zvanična epidemiološka procjena i uključen Institut za zdravlje i sigurnost hrane Zenica.
Nakon epidemiološkog izvida Instituta za zdravlje i sigurnost hrane Zenica (05.12.2025.), Opština Vareš je formirala Akcioni tim radi koordinacije daljih aktivnosti.
Akcioni tim čine: Opština Vareš (koordinator aktivnosti), Dom zdravlja Vareš,
predstavnici mjesnih zajednica Pržići, Daštansko i Mir, predstavnici DPMetals BH, isključivo u ulozi finansijske podrške dodatnim analizama.
Stručne smjernice i redoslijed svih testiranja definisao je Institut za zdravlje i sigurnost hrane Zenica.
U periodu decembar 2025. – januar 2026. godine, u skladu s Akcionim planom, provedena su dodatna ispitivanja:
• Voda za piće: svi uzorci u skladu s važećim propisima, olovo ispod granice detekcije.
• Sirovo mlijeko: u svim uzorcima olovo nije detektovano.
• Povrće i prerađevine: svi uzorci u skladu s referentnim vrijednostima, osim jednog uzorka tikve na jednoj lokaciji, za koji se dalji koraci provode prema preporukama nadležnih institucija.
• Kućna prašina: uzeti uzorci i analiza u toku.
• Kvalitet vazduha i prašina: mjerenja i laboratorijske analize su u toku.
• Tlo: dio uzorkovanja završen, preostali dio će biti završen u skladu s vremenskim uslovima i preporukama stručnih institucija.
Opština Vareš i Dom zdravlja Vareš neće davati pojedinačne izjave, komentare niti tumačenja izvan zvaničnih pisanih saopštenja.
Podsjećamo, Udruženja građana "Fojničani" je objavilo da je zdravlje stanovnika Vareša ozbiljno ugroženo nakon što su najnovija testiranja pokazala da je olovo prisutno u krvi više od 100 građana, uključujući i djecu, čime masovno trovanje ovim teškim metalom prerasta u jednu od najtežih zdravstvenih kriza u novijoj istoriji BiH.
Prema rezultatima testiranja, objavljenim ove sedmice, olovo u krvi utvrđeno je ne samo kod stanovnika naselja Pržići i Daštansko, koja se nalaze u neposrednoj blizini deponije rudnika kompanije "DPM metali", već i kod građana koji žive u samom centru Vareša.
U saopštenju se ukazuje da najnoviji nalazi pokazuju da su kod pojedinih ispitanika zabilježene izrazito visoke koncentracije olova, iznad referentnih vrijednosti, što, prema ocjeni stručnjaka, zahtijeva posebnu medicinsku pažnju.