Daleko od otvorenog okeana i pod ogromnim ledom Antarktika, gdje su očekivali samo mrak i pustinju, naučnici su iznenada naišli na život. Otkriće stvorenja na mjestu bez svjetlosti dokazalo je da pod ledom buja skriveni ekosistem.
Iako se čini da je sve manje mjesta na Zemlji koja su neistražena, dubine okeana i dalje kriju neke od najvećih tajni planete. Naučnici procjenjuju da je manje od 0,001 odsto dubokog mora vizuelno istraženo, dok ogromna područja ostaju potpuno skrivena od ljudskih očiju zbog ekstremnih dubina ili ogromnih ledenih pokrivača.
Jedno od najvećih iznenađenja dogodilo se 2009. godine, kada je NASA-ina ekspedicija na Antarktik probušila put kroz Rosov ledeni šelf i otkrila život tamo gdje ga niko nije očekivao. Tokom ekspedicije, naučnici su izbušili rupu duboku 183 metra kroz Rosov ledeni šelf na Antarktiku. Cilj je bio da pronađu tragove mikrobnog života u skrivenom svijetu ispod leda. Ali kada je kamera koju je razvila NASA-ina Laboratorija za mlazni pogon (JPL) spuštena ispod ledenog pokrivača, istraživače je dočekalo potpuno neočekivano otkriće.
Umjesto praznine, tame i beživotnog prostora, na ekranu se pojavilo malo morsko stvorenje, minijaturni rak iz grupe lisijanasidnih amfipoda, odnosno rakova sličnih škampima: "Svi smo bili potpuno fascinirani onim što smo vidjeli na monitoru“, rekao je naučnik NASA-e Robert Bindšadler.
Stvorenje pronađeno 32 kilometra od otvorenog mora
Ono što je posebno iznenadilo biologe jeste činjenica da je ovaj mali rak pronađen 32 kilometra od otvorenog okeana. Na ovom mjestu nema sunčeve svjetlosti, a uslovi su potpuno drugačiji od onih u kojima živi većina morskih organizama.
Međutim, prisustvo životinje koja je relativno visoko u lancu ishrane pokazalo je da se ispod leda vjerovatno nalazi mnogo bogatiji ekosistem nego što se ranije pretpostavljalo. Bindšadler je istakao da je otkriće posebno važno jer nije pronađen samo jednostavan mikroorganizam, već složeniji organizam koji zavisi od drugih izvora hrane.
Ovi rakovi su poznati kao svojevrsni čistači morskog dna. Najčešće se hrane ostacima mrtvih životinja poput riba, foka i pingvina, ali naučnici su ih zabilježili i kako napadaju žive organizme na nekim lokacijama. Ali istraživači nisu bili fascinirani samo njihovim prisustvom, već i njihovim ponašanjem.
Rak se približio kameri, kretao se po kablu, posmatrao uređaj iz različitih uglova i plivao gore-dole kao da proučava nepoznati objekat koji je prvi put stigao u njegov skriveni svijet.
"Imali smo mnogo pitanja, a vjerovatno ih je imao i on. Bio je izuzetno radoznao", rekao je Bindšadler.
Tokom iste ekspedicije, naučnici nisu pronašli samo jednog neobičnog stanovnika ispod leda. Kada su izvukli veliki kabl nazad na površinu, primijetili su i tragove meduza koje su se pričvrstile za metalnu strukturu. Bindšadler je potom opisao područje ispod ledenog pokrivača kao "potpuno novu granicu za istraživanje", vjerujući da se u njemu nalaze brojni nepoznati oblici života. Kasnija istraživanja su dokazala da je bio u pravu.
Čitave zajednice života pronađene pod ledom
Naučnici su 2022. godine poslali novu sondu oko 500 metara ispod površine leda, nekoliko kilometara od Rosovog ledenog šelfa. Ovog puta nisu pronašli samo jednog stanovnika skrivenog svijeta, već cijelu zajednicu amfipoda, grupu kojoj pripadaju i prethodno otkriveni škampi.
Sonda je potom prodrla u jednu od podzemnih rijeka koje se nalaze ispod ogromnih antarktičkih ledenih pokrivača. Veliki broj pronađenih organizama pokazao je da ispod leda postoji složen i skriven ekosistem koji naučnici ranije nisu mogli ni da zamisle.
"Zanimljivo je pitanje odakle dolazi njihova hrana i zašto je njihovo prisustvo toliko promjenljivo tokom deset dana koliko ih posmatramo", rekao je profesor Krejg Stivens iz Nacionalnog instituta za istraživanje vode i atmosfere Novog Zelanda.
Otkrića ispod antarktičkog leda pokazala su da čak i u najhladnijim i najizolovanijim dijelovima planete postoje skriveni svjetovi puni života - koji samo čekaju da ih čovjek otkrije.
(Mondo.rs)