Iako mislimo da nam je cela planeta na dlanu, pojedina mesta su strogo zabranjena za posetioce. Od tajnih baza do netaknutih ostrva, ovo su lokacije na koje jednostavno ne možete otputovati.
Iako danas možemo da zavirimo u gotovo svaki kutak planete putem satelitskih snimaka i digitalnih mapa, pojedine lokacije i dalje ostaju nedostupne široj javnosti. Ulazak na njih ograničen je zbog očuvanja dragocjenog kulturnog nasljeđa, zaštite izolovanih zajednica, osjetljivih ekosistema, bezbjednosti ili vojnih aktivnosti.
Od praistorijskih pećina i vulkanskih ostrva do tajnih objekata, ovo su mjesta koja ne možete jednostavno da uvrstite u plan putovanja.
1. Pećina Lasko, Francuska
Pećina Lasko u jugozapadnoj Francuskoj smatra se jednim od najznačajnijih nalazišta praistorijske umjetnosti. Njeni zidovi prekriveni su prikazima konja, jelena, bizona i drugih životinja, nastalim prije više desetina hiljada godina.
Nakon što je pećina otvorena za posjetioce, promjene temperature i vlažnosti, kao i ugljen-dioksid i mikroorganizmi koje su ljudi unosili, počeli su da ugrožavaju crteže. Zbog toga je originalna pećina 1963. godine zatvorena za javnost i danas je dostupna samo malom broju stručnjaka koji prate njeno stanje.
Turisti ipak mogu da vide vjerne replike pećine i njenih crteža, dok se original čuva pod strogo kontrolisanim uslovima.
2. Ostrvo Sjeverni Sentinel, Indija
Sjeverni Sentinel pripada Andamanskim i Nikobarskim ostrvima i dom je Sentinelaca, jedne od najizolovanijih domorodačkih zajednica na svijetu.
Indijske vlasti strogo zabranjuju neovlašćeni ulazak na ostrvo i u okolno zaštićeno područje. Ograničenja postoje kako bi se zaštitili stanovnici ostrva, njihovo pravo na život bez kontakta sa spoljnim svijetom i njihovo zdravlje, jer bi bolesti koje su za druge ljude uobičajene mogle da imaju teške posljedice po izolovanu zajednicu.
Zabrana istovremeno štiti i posetioce, budući da Sentinelci jasno odbacuju pokušaje približavanja i kontakta.
3. Surtsej, Island
Surtsej je vulkansko ostrvo koje se pojavilo južno od Islanda tokom erupcija između 1963. i 1967. godine. Njegov nastanak pružio je naučnicima rijetku priliku da od samog početka prate kako život osvaja potpuno novu kopnenu površinu.
Kako bi se spriječilo unošenje stranih biljaka, životinja i mikroorganizama, ostrvo je zatvoreno za turiste. Pristup dobija samo mali broj naučnika, uz stroga pravila ponašanja i kontrole opreme.
Zahvaljujući gotovo potpunom odsustvu ljudskog uticaja, Surtsej je postao jedno od najvažnijih mjesta za proučavanje nastanka i razvoja ekosistema.
4. Ostrvo Nort Brother, SAD
Nort Brother nalazi se u njujorškoj rijeci Ist River, između Bronksa i ostrva Rajkers. Krajem 19. i tokom 20. vijeka na njemu je radio bolnički kompleks namijenjen izolaciji ljudi oboljelih od zaraznih bolesti.
Među njegovim najpoznatijim pacijentima bila je Meri Malon, poznata kao "Tifusna Meri", koja je identifikovana kao asimptomatska prenositeljka trbušnog tifusa. Ostrvo je kasnije korišćeno i kao centar za liječenje zavisnosti, prije nego što je 1963. potpuno napušteno.
Danas se njime upravlja kao prirodnim rezervatom i staništem ptica. Zbog nestabilnih napuštenih građevina, ali i zaštite životinjskog svijeta, javne posjete nisu dozvoljene.
5. Ostrvo Herd, Australija
Herd je udaljeno australijsko ostrvo u južnom dijelu Indijskog okeana, na hiljade kilometara od najbližih većih naselja. Njegovim pejzažom dominiraju glečeri i aktivni vulkan Big Ben.
Ostrvo i susjedna Mekdonaldova ostrva imaju izuzetno očuvan ekosistem, sa velikim kolonijama morskih ptica, pingvina i foka. Zbog njihove izolovanosti i ekološke vrijednosti, čitavo područje ima visok stepen zaštite.
Posjeta nije u potpunosti nezamisliva, ali nije dostupna običnim turistima. Za ulazak i bilo kakve aktivnosti potrebna je posebna dozvola australijskih vlasti, uz veoma stroge uslove čiji je cilj sprečavanje narušavanja prirodne sredine.
6. Globalni trezor sjemena na Svalbardu, Norveška
Duboko u planini na norveškom arhipelagu Svalbard nalazi se Globalni trezor sjemena, često nazivan i „trezorom sudnjeg dana“. U njemu se čuvaju rezervni primjerci sjemena poljoprivrednih kultura iz banaka gena širom svijeta.
Objekat predstavlja svojevrsno osiguranje u slučaju ratova, prirodnih katastrofa, kvarova, gubitka lokalnih kolekcija ili drugih kriza koje bi mogle da ugroze raznovrsnost biljaka od kojih zavisi proizvodnja hrane.
Unutrašnjost trezora nije otvorena za turiste. Pristup imaju samo ovlašćene osobe, dok javnost objekat može da upozna putem virtuelne ture. Ni deponovane kolekcije nisu zajednička svojina: svaka institucija zadržava kontrolu nad sjemenom koje je poslala na čuvanje.
7. Ostrvo zmija, Brazil
Ilha da Queimada Grande, poznata kao Ostrvo zmija, nalazi se uz obalu brazilske države Sao Paulo. Ostrvo je jedino prirodno stanište zlatne kopljarke, veoma otrovne i kritično ugrožene vrste zmije.
Zbog opasnosti za ljude, ali i potrebe da se zaštiti osjetljiva populacija ovih životinja, ostrvo nije otvoreno za turističke posjete. Na njega dolaze pripadnici brazilske mornarice i odabrani istraživači sa odgovarajućim dozvolama.
Priče o tačnom broju zmija često su senzacionalističke i procjene se razlikuju, ali razlog za zabranu ostaje jasan: nekontrolisane posjete predstavljale bi rizik i za ljude i za jedinstveni ostrvski ekosistem.
8. Oblast 51, SAD
Oblast 51 nalazi se u pustinji Nevade i dio je američkog vojnog kompleksa za testiranje i obuku. Lokacija je decenijama bila obavijena tajnošću, zbog čega je postala centralno mjesto brojnih teorija o neidentifikovanim letećim objektima i vanzemaljcima.
Ono što je potvrđeno jeste da su na ovom području razvijane i testirane tajne vojne i izviđačke letjelice, uključujući avione U-2 i A-12.
Ulazak neovlašćenih osoba strogo je zabranjen, područje se nadzire, a ograničen je i vazdušni prostor iznad njega. Iako je postojanje lokacije danas javno poznato, njene aktuelne aktivnosti uglavnom ostaju povjerljive.
9. Grobnica prvog kineskog cara, Kina
U blizini kineskog grada Sijana nalazi se ogroman mauzolejski kompleks prvog kineskog cara Ćin Ši Huanga. Najpoznatiji dio lokaliteta je vojska ratnika od terakote, otkrivena 1974. godine i dostupna posetiocima.
Međutim, centralna grobnica cara, sakrivena ispod velikog zemljanog humka, nikada nije otvorena. Arheolozi strahuju da bi ulazak i izlaganje vazduhu mogli nepovratno da unište boje, predmete i druge materijale koji su više od dvije hiljade godina bili zatvoreni u stabilnom okruženju.
Zato je važno napraviti razliku: arheološki kompleks može da se posjeti, ali pristup samoj carskoj grobnici nije dozvoljen ni turistima, a za sada ni istraživačima.
Zašto neka mjesta moraju da ostanu zatvorena?
Iza zabrane pristupa ne kriju se uvijek tajne ili opasnosti. U mnogim slučajevima upravo je odsustvo ljudi jedini način da se sačuvaju krhki crteži, rijetke životinjske vrste, netaknuti ekosistemi ili ostaci prošlosti koje savremena tehnologija još ne može bezbjedno da istraži.
Ova mjesta zato možda ne možemo da posjetimo, ali njihove priče pokazuju da neke dijelove svijeta možemo da zaštitimo samo ako im ne priđemo previše blizu.
(BizLife/MONDO)