Nova tehnologija mogla bi da obezbijedi neprekidnu proizvodnju čiste struje gotovo bilo gdje na planeti, ali stručnjaci upozoravaju i na moguće rizike poput izazivanja zemljotresa.
Duboko ispod Zemljine površine nalazi se ogroman izvor energije za koji naučnici vjeruju da bi mogao da igra ključnu ulogu u prelasku na energetiku sa niskom emisijom ugljenika.
Sve više istraživača i energetskih kompanija ulaže u razvoj takozvane "supervrele" geotermalne energije, napredne verzije geotermalne energije koja bi mogla da obezbijedi stabilnu, neprekidnu i gotovo potpuno čistu električnu energiju gotovo bilo gdje na planeti.
Međunarodna agencija za energetiku (IEA) početkom godine ocijenila je ovu tehnologiju kao jedan od najperspektivnijih izvora "čiste i pouzdane energije" koja bi mogla da pomogne svijetu da smanji zavisnost od fosilnih goriva.
Jedan od najpraćenijih projekata trenutno se razvija u američkoj saveznoj državi Oregon, gdje kompanija Quaise Energy planira izgradnju prve elektrane na supervrelu geotermalnu energiju do 2030. godine.
Šta je "supervrela" geotermalna energija?
Geotermalna energija koristi toplotu iz unutrašnjosti Zemlje za proizvodnju električne energije ili grijanje.
Takvi sistemi već dugo postoje, na primjer, Island gotovo cijeli vijek koristi geotermalnu vodu za grijanje domaćinstava, dok danas oko 30 odsto električne energije dobija iz geotermalnih izvora.
Klasične geotermalne elektrane uglavnom koriste prirodne rezervoare vrele vode ili pare koji se nalaze u vulkanski aktivnim područjima.
"Supervrela" geotermalna energija ide korak dalje. Cilj je da se dođe do stena čija temperatura prelazi 300 stepeni Celzijusa, gdje voda prelazi u takozvano superkritično stanje i može da prenosi mnogo više energije nego u standardnim geotermalnim sistemima.
Prema procjenama organizacije Clean Air Task Force, iskorišćavanje samo jednog procenta ovih resursa moglo bi da proizvede više od osam puta više električne energije nego što se danas generiše globalno.
Najveći izazov - bušenje na ekstremnim dubinama
Glavni problem do sada bilo je dopiranje do tolikih dubina i temperatura. Klasične metode bušenja, razvijene uglavnom za naftnu i gasnu industriju, teško podnose ekstremne uslove pod zemljom, a troškovi rapidno rastu sa dubinom.
Zbog toga naučnici razvijaju nove tehnologije. Kompanija Quaise Energy planira da koristi specijalne elektromagnetne talase, slične mikrotalasima, koji bi umjesto klasičnog bušenja topili i isparavali stijene.
Ako tehnologija uspije, omogućiće pristup mnogo dubljim geotermalnim izvorima nego što je to danas moguće.
Princip rada je jednostavan: voda se pumpa pod zemlju, zagrijava se u kontaktu sa vrelim stenama, vraća na površinu kao para koja pokreće turbine za proizvodnju struje, a zatim se ponovo vraća u sistem.
Kompanija procjenjuje da bi elektrana mogla da proizvodi oko 50 megavata stalne obnovljive energije, dovoljno za snabdijevanje desetina hiljada domaćinstava, uz plan da se kapacitet kasnije poveća na 200 megavata.
Zašto je ova tehnologija važna?
Za razliku od solarne i vjetroenergije, geotermalna energija može da proizvodi struju neprekidno, bez obzira na vremenske uslove.
Pored toga, geotermalne elektrane zauzimaju znatno manje prostora od velikih solarnih i vjetroparkova.
Interesovanje za ovu tehnologiju raste širom svijeta.
Island je nedavno dobio 10 miliona evra iz fondova EU za razvoj sličnih projekata, dok je Novi Zeland pokrenuo saradnju sa Islandom na razvoju geotermalne tehnologije kao dela dugoročne energetske strategije.
Stručnjaci vjeruju da bi napredak u tehnologiji dubinskog bušenja mogao da omogući korišćenje geotermalne energije i van vulkanskih područja, uključujući veći deo Evrope, Azije i Sjeverne Amerike.
Postoje i rizici
Ipak, tehnologija je još daleko od masovne primjene. Nijedna komercijalna elektrana ovog tipa još ne postoji, a ostaje da se pokaže da sistemi mogu dugoročno da izdrže ekstremne temperature i pritiske.
Postoje i potencijalni ekološki rizici.
Naučnici upozoravaju da dubinsko bušenje može izazvati manje zemljotrese, poznate kao indukovana seizmičnost. Većina tih potresa je slaba, ali u pojedinim slučajevima mogu biti ozbiljni.
U Južnoj Koreji je 2017. godine zabilježen zemljotres jačine 5,4 stepena Rihterove skale u blizini geotermalnog postrojenja, za koji se vjeruje da je povezan sa ubrizgavanjem fluida pod visokim pritiskom u zemlju.
Uprkos tome, zagovornici tehnologije smatraju da je njen potencijal ogroman. Prema procjenama organizacije Clean Air Task Force, samo mali dio geotermalne energije na dubinama između tri i deset kilometara mogao bi da obezbijedi energiju višestruko veću od trenutnih potreba Sjedinjenih Američkih Država.
(M.A./EUpravo zato/euronews.com)