Španski istraživači sa Nacionalnog centra za istraživanje raka (CNIO) objavili su rezultate studije koji predstavljaju jedan od najvećih iskoraka u borbi protiv raka pankreasa do sada.
Tim koji predvodi poznati naučnik dr Mariano Barbacid razvio je ciljanu terapiju koja je u potpunosti uklonila tumore kod miševa oboljelih od najčešćeg oblika ove smrtonosne bolesti.
Iako se ne radi o lijeku za ljude, stručnjaci ističu da je riječ o izuzetno važnom prekliničkom rezultatu koji otvara vrata budućim kliničkim ispitivanjima. Studija je objavljena u uglednom naučnom časopisu "Proceedings of the National Academy of Sciences".
Zašto je rak pankreasa među najsmrtonosnijima
Najčešći oblik raka pankreasa, poznat kao duktalni adenokarcinom, smatra se jednim od najsmrtonosnijih karcinoma. Bolest se najčešće otkriva u kasnoj fazi, brzo se širi i pokazuje izrazitu otpornost na postojeće terapije.
Manje od deset odsto oboljelih preživi pet godina nakon dijagnoze, dok standardna hemoterapija uglavnom daje kratkotrajne rezultate jer se tumor brzo prilagođava i nastavlja da raste.
Ključna uloga KRAS gena
U više od 90 odsto slučajeva raka pankreasa prisutna je mutacija gena KRAS, koji neprestano šalje signale ćelijama raka da rastu i dijele se. Decenijama je ovaj gen predstavljao gotovo nedostižnu metu za terapije.
Iako su noviji lijekovi koji blokiraju KRAS, poput daraxonrasiba, pokazali određeni napredak, problem ostaje u sposobnosti tumora da aktivira alternativne puteve rasta i tako zaobiđe terapiju.
Trostruki napad na tumor
Za razliku od dosadašnjih pristupa, tim dr Barbacida odlučio se za kombinovanu terapiju koja istovremeno djeluje na tri ključna mehanizma preživljavanja tumora.
- Prvi lijek blokira glavni KRAS signal rasta.
- Drugi onemogućava EGFR i HER2 puteve koje tumor koristi kao “rezervni izlaz”.
- Treći deaktivira STAT3, sistem koji pomaže ćelijama raka da prežive stres izazvan terapijom.
Istraživači ovaj pristup slikovito opisuju kao istovremeno gašenje motora, zatvaranje izlaza i onesposobljavanje rezervnog sistema.
Obećavajući rezultati, ali bez preuranjenih zaključaka
U miševima koji su genetski dizajnirani da oponašaju ljudski rak pankreasa, tumori su u potpunosti nestali i nisu se vraćali više od 200 dana nakon prestanka terapije. Slični rezultati postignuti su i na tumorskim uzorcima uzetim od ljudi i uzgajanim u laboratorijskim uslovima.
Posebno ohrabruje činjenica da kombinovana terapija nije izazvala teške nuspojave kod životinja, što predstavlja ključni uslov za eventualni prelazak na ispitivanja kod ljudi.
Da li je pronađen lijek za rak pankreasa?
Istraživači naglašavaju da rezultati ne znače da je rak pankreasa izliječen kod ljudi. Riječ je o snažnom dokazu koncepta u eksperimentalnim modelima.
Sljedeći koraci uključuju dodatne provjere bezbjednosti, regulatorna odobrenja i, ukoliko se obezbijede sredstva, pokretanje ranih faza kliničkih ispitivanja na ljudima, što bi moglo potrajati godinama.
Uprkos tome, stručnjaci poručuju da ovaj rad predstavlja jednu od najsnažnijih naučnih nada do sada za buduće liječenje jednog od najtežih oblika raka.
(Busines Standard/MONDO)