Američke odbrambene kompanije planiraju da povećaju proizvodnju oružja, dok Tramp traži rast vojnog budžeta na 1,5 biliona dolara do 2027.
Najveće odbrambene kompanije u Americi složile su se da "četvorostruko povećaju proizvodnju" oružja koje američki predsjednik Donald Tramp opisuje kao oružje "izuzetne klase", nakon sastanka u Bijeloj kući.
Sastanku u petak prisustvovali su izvršni direktori kompanija RTX (ranije Rejtion), Lokid Martin, Boeing, Nortrop Graman, Bi-Ei-I Sistemz, El-Tri Heris – odjeljenje za rakete i Hanivel Aerospejs. Sve ove kompanije imaju narudžbine vrijedne milijarde dolara, od kojih su neke veće čak i od bruto domaćeg proizvoda pojedinih država, piše Aldžazira.
Sjedinjene Države su već najveći vojni potrošač na svetu, sa skoro 1 bilion dolara vojnog budžeta u 2025. godini, što je više od ukupne potrošnje narednih devet zemalja zajedno. Donald Tramp želi da se taj iznos poveća na 1,5 biliona dolara do 2027.
Milijarde dolara već su potrošene na oružje u ratu sa Iranom, što rat čini izuzetno profitabilnim poslom za proizvođače oružja.
Prošle sedmice porasle su akcije velikih američkih kompanija za proizvodnju oružja, uključujući Nortrop Graman rast (5%), RTX (4,5%) i Lokid Martin (3%).
Koje oružje SAD koriste protiv Irana?
Prema navodima američke Centralne komande CENTCOM operacija "Veliki bijes" koristi više od 20 različitih sistema oružja na kopnu, moru, u vazduhu i u protivraketnoj odbrani.
Rakete
Rakete Tomahavk već tri decenije predstavljaju glavno američko oružje za napade na velike udaljenosti. Lete podzvučnom brzinom na maloj visini kako bi izbjegle radare.
Ispaljuju se sa razarača u Arapskom moru, a svaki brod može nositi više od 90 Tomahavk raketa.
SAD su takođe prvi put upotrebile (PrSM) protiv ciljeva u Iranu, lansiranu iz sistema M142 HIMARS. Ova balistička raketa kratkog dometa može pogoditi ciljeve udaljene oko 400 km.
U odbrani su raspoređeni sistemi:
MIM-104 Patriot – za presretanje krstarećih raketa i pretnji na manjim visinama
THAAD – za presretanje balističkih raketa na velikim visinama
Dronovi
U napadima je prvi put korišćen dron LUCAS, jeftini dron za jednokratni napad koji proizvodi SpekreVorks, inspirisan iranskim dronom Šahed.
Cijena jednog LUCAS drona je oko 35.000 dolara, znatno manje od drona MQ-9 Reaper, koji košta i do 40 miliona dolara po letjelici.
Revolucionarna garda Irana saopštio je da je 1. marta oborio jedan RIper.
Borbeni avioni
SAD koriste sljedeće avione za napade na iranske raketne baze i podzemne bunkere:
B-1B Lancer bombardere
B-2 Spirit stelt bombardere
F-15 Eagle lovce
F-22 Raptor lovce pete generacije
F-35 Lightning II stelt lovce
U galeriji pogledajte fotografije rata u Iranu:
Oni koriste bombe težine oko 900 kg za uništavanje skladišta oružja u okolini Teherana.
Izviđanje i elektronsko ratovanje
Na nosaču aviona USS Abraham Linkoln primećeni su avioni za elektronsko ratovanje EA-18G Grouler, koji ometaju radare i komunikacije.
U operacijama učestvuju i:
P-8A Poseidon – za nadzor mora i kopna
E-3 Sentry AWACS radarski avion
špijunski avioni RC-135 (varijante Kobra Bol)
Oni prate iranska lansiranja raketa, radarske sisteme i komunikacije.
Pomorske snage
Američko prisustvo na moru predvode nosači aviona:
- USS Abraham Lincoln u Arapskom moru
- USS Gerald R. Ford u Sredozemlju
Uz njih djeluje flota razarača klase Arli Berk, opremljenih sistemom Idžis Kombat Sistem za raketnu odbranu.
Ko proizvodi to oružje?
- Boing – proizvodi B-1, F-15, EA-18G, P-8A i RC-135
- Nortrop Graman – proizvodi B-2 bombardere
- Lokid Martin – proizvodi F-35, F-22, TAD, Hajmars i rakete Prizm (PrSM)
- Ar-Ti-Iks (RTX) – proizvodi Tomahok i Patriot rakete
- Spektr Vorks – proizvodi LUKAS dron
- Dženeral Atomiks – proizvodi MQ-9 Riper
- Hantington Ingals Indastriz – izgradio nosače aviona Jueses Ejbraham Linkoln i Jueses Džerald R. Ford
Najveće vojne kompanije na svijetu
Prema izveštaju SIPRI, 100 najvećih odbrambenih kompanija ostvarilo je više od 679 milijardi dolara prihoda u 2024, piše Aldžazira.
Po prihodima dominiraju:
1. SAD – 334 milijarde dolara
2. Kina – 88 milijardi
3. Ujedinjeno Kraljevstvo – 52 milijarde
4. Rusija – 31 milijarda
5. Francuska – 26 milijardi
Među velikim evropskim kompanijama su:
- BAE Systems
- Leonardo
- Erbas
- Tales Grup
- Rajnmertal
Najveće američke vojne kompanije
Prema SIPRI-ju, među 100 najvećih odbrambenih kompanija nalazi se 39 iz SAD.
Najvećih pet su:
1. Lokid Martin – prihod 68,4 milijarde dolara
2. RTX – 43,6 milijardi
3. Nortrop Graman – 37,9 milijardi
4. Dženeral Dajnemiks – 33,6 milijardi
5. Boing – 30,6 milijardi
Najveće izraelske vojne kompanije
Tri izraelske firme nalaze se među 100 najvećih:
Elbit Sistemz – dronovi i vojna elektronika
Izrael Erospace Indastriz – raketna odbrana i sateliti
Rafael Advansd Difens Sistemz – proizvođač sistema Ajron Dom
Globalna vojna potrošnja naglo raste
Prema SIPRI-ju, svetska vojna potrošnja porasla je 9,4% u 2024. godini i dostigla 2,7 biliona dolara.
Članice NATO obećale su da će do 2035. povećati vojne budžete na 5% BDP-a, što znači dodatne stotine milijardi dolara godišnje.
Kako bi nadoknadile zalihe potrošene u ratovima u Ukrajini i na Bliskom istoku, kompanije za proizvodnju oružja ulažu milijarde u novu proizvodnju, što dodatno povećava vrijednost njihovih akcija.
Od 2023. do 2026. akcije su porasle:
(RTX)+110%
Nortrop Graman +60%
Dženeral Dajnemiks +57%
Lokid Martin +37%
Boing +5%
(MONDO)