Nekada beskorisna pustinja Taklamakan važila je za pusto područje, a danas je prava zelena oaza. Masovno pošumljavanje pretvorilo je pustoš u zeleni raj koji upija ugljen-dioksid i fascinira naučnike.
Ogromni ekološki inženjering na ivicama jedne od najvećih i najsušnijih pustinja na svetu pretvorio je ovu pustinju u ugljenični senzor, koji upija više CO2 nego što ispušta, sugerišu istraživanja. Masovno sađenje drveća u Kini pretvara jednu od najvećih i najsušnijih pustinja na svijetu u ugljenični senzor, što znači da upija više ugljen-dioksida iz atmosfere nego što emituje, otkriva novo istraživanje.
Pustinja Taklamakan je nešto veća od Montane i prostire se na oko 130.000 kvadratnih milja. Okružena je visokim planinama, koje većinu godine blokiraju dolazak vlažnog vazduha u pustinju, stvarajući izuzetno surove uslove koji su nepogodni za većinu biljaka.
Međutim, tokom poslednjih nekoliko decenija, Kina je posadila šumu oko ivica Taklamakana, a novo istraživanje sugeriše da se ovaj pristup počinje isplaćivati.
"Otkrili smo, po prvi put, da ljudska intervencija može efikasno povećati zadržavanje ugljenika čak i u najekstremnijim pustinjskim oblastima, pokazujući potencijal da se pustinja pretvori u ugljenični senzor i zaustavi desertifikacija," rekao je koautor studije, Juk Jung, profesor planetarne nauke na Kalifornijskom institutu za tehnologiju i viši istraživač u NASA-inoj Laboratoriji za pogon mlaznih motora.
Pustinja se smatrala "biološkom prazninom"
Više od 95 odsto pustinje Taklamakan prekriveno je pomičnim pijeskom, što je dugo smatrano "biološkom prazninom", prema studiji. Pustinja se povećava od 1950-ih, kada je Kina prošla kroz masovnu urbanizaciju i ekspanziju poljoprivrede. Ova promjena prirodnog zemljišta stvorila je uslove za češće peskovite oluje, koje generalno odnose tlo i talože pesak, uzrokujući degradaciju zemljišta i desertifikaciju.
Godine 1978, Kina je pokrenula Program zaštite šuma Tri sjevera, ogroman ekološki projekat sa ciljem usporavanja desertifikacije. Takođe nazvan "Veliki Zeleni Zid", projekat je imao cilj da do 2050. posadi milijarde stabala oko margina pustinja Taklamakan i Gobi. Do danas je u sjevernoj Kini posađeno više od 66 milijardi stabala, ali stručnjaci se ne slažu da li je Veliki Zeleni Zid značajno smanjio učestalost peskovitih oluja piše Live Science.
Kina je završila obimno pošumljavanje ivica pustinje Taklamakan 2024. godine, a istraživači kažu da je taj napor stabilizovao peščane dine i povećao šumski pokrivač u zemlji sa 10 odsto površine 1949. godine na više od 25 odsto danas. Sada naučnici otkrivaju da rasprostranjena vegetacija na periferiji Taklamakana upija više ugljen-dioksida (CO2) iz atmosfere nego što pustinja ispušta, što znači da se Taklamakan može transformisati u stabilan ugljenični rezervoar.
Istraživači su analizirali terenska merenja različitih tipova vegetacionog pokrivača, kao i satelitske podatke koji prikazuju padavine, pokrivač vegetacije, fotosintezu i fluksove CO2 u pustinji Taklamakan tokom posljednjih 25 godina. Takođe su koristili Karbon Traker Nacionalne uprave za okeane i atmosferu, koji modeluje izvore i apsorpciju CO2 globalno, kako bi potkrepili svoje nalaze.
Rezultati, objavljeni 19. januara u časopisu PNAS, pokazuju dugoročni trend širenja vegetacije i povećanog upijanja CO2 duž ivica pustinje, što vremenski i prostorno korespondira sa Velikim Zelenim Zidom. Tokom perioda istraživanja, padavine tokom vlažnog perioda u Taklamakanu od jula do septembra bile su 2,5 puta veće nego u sušnom periodu, prosječno oko 0,6 inča mjesečno. Padavine su povećale pokrivač vegetacije, zelenilo i fotosintezu duž ivica pustinje, smanjujući tako nivo CO2 u pustinji sa 416 dijelova na milion u sušnom periodu na 413 ppm u vlažnom periodu.
Prethodna istraživanja su sugerisala da Taklamakan može biti ugljenični rezervoar, ali su se ta istraživanja fokusirala na CO2 koji apsorbuje pesak pustinje. Takođe su ukazala da pesak nije stabilan rezervoar u uslovima klimatskih promjena, jer porast temperatura može uzrokovati širenje vazduha u pijesku, što oslobađa dodatni CO2.
"Na osnovu rezultata ove studije, Taklamakan, iako samo na svojim ivicama, predstavlja prvi uspješan model koji demonstrira mogućnost transformacije pustinje u ugljenični rezervoar. Potencijal Velikog Zelenog Zida da uspori desertifikaciju ostaje nejasan, ali njegova uloga kao rezervoar, može poslužiti kao vredan model za druge pustinjske regione", rekao je Jung.