Svi pričaju o novim uređajima koji rješavaju brojne probleme – rekuperatori vazduha uklanjaju vlagu i buđ, a troše struju kao jedna obična sijalica
Moderni standardi gradnje donijeli su nam izuzetno dobru termoizolaciju i PVC stolariju koja hermetički zatvara prostor. Iako to znači ogromnu uštedu struje jer toplota ne beži napolje, javlja se novi problem, nedostatak svježeg vazduha, skupljanje vlage, pojava buđi i visok nivo ugljen-dioksida. Otvaranje prozora rješava taj problem, ali se time gubi dragocjena toplota zimi, odnosno hladnoća leti. Rješenje za ovaj inženjerski izazov su rekuperatori vazduha.
Rekuperatori predstavljaju sisteme za mehaničku ventilaciju prostora sa povratom toplote. Njihov primarni zadatak je da obezbijede konstantan dotok svežeg, filtriranog vazduha spolja, dok istovremeno izvlače ustajali vazduh iznutra, a da pritom sačuvaju toplotnu energiju unutar objekta.
Kako rekuperator funkcioniše i čemu služi
Srce svakog rekuperatora je njegov izmjenjivač toplote. Kroz ovaj element istovremeno, ali kroz potpuno odvojene kanale, prolaze dve struje vazduha, ona koja ulazi u prostoriju i ona koja se izbacuje napolje. Ove dvije struje se nikada fizički ne miješaju, tako da se mirisi, vlaga i bakterije iz unutrašnjosti ne vraćaju nazad. Ipak, one su dovoljno blizu jedna drugoj da mogu da razmijene toplotnu energiju.
Glavna svrha rekuperatora je održavanje optimalnog kvaliteta vazduha. On neprekidno izbacuje ugljen-dioksid, isparenja od kuvanja, hemikalije iz namještaja i vlagu, a ubacuje kiseonik. Uz to, filteri unutar uređaja zadržavaju prašinu, polen, smog i insekte, što ih čini savršenim rješenjem za osobe koje pate od alergija ili žive u gradskim sredinama sa visokim stepenom zagađenja vazduha.
Kako rekuperator grije i hladi
Rekuperator nije uređaj prvenstveno namenjen za aktivno grejanje i hlađenje, kako nema kompresor, freon niti grejače koji stvaraju toplotu. Međutim, s obzirom da uređaj obezbjeđuje stalan dotok svježeg vazduha u prostoriju, istovremeno izbacuje ustajali vazduh, zadržavajući toplotu zimi i hladnoću ljeti, što značajno štedi energiju i eliminiše vlagu i buđ.
Tokom zimskih mjeseci, ustajali vazduh koji se izbacuje napolje prolazi kroz izmjenjivač toplote i svoju toplotnu energiju predaje hladnom, svježem vazduhu koji ulazi spolja. Zahvaljujući visokom stepenu efikasnosti koji kod modernih uređaja ide i do 90%, svjež vazduh neće ući u prostoriju leden, već predgrejan na prijatnih 18-19°C. Sistem na taj način "grije" ulazni vazduh, sprečavajući naglo hlađenje prostorije koje bi nastalo otvaranjem prozora.
U ljetnjim mjesecima, proces je obrnut. Ukoliko prostoriju hladite klima uređajem na 24°C, a napolju je 35°C, izlazni hladni vazduh će u izmjenjivaču ohladiti vreli vazduh koji ulazi spolja. Svjež vazduh će u prostoriju ući sa temperaturom od oko 26°C. Na taj način rekuperator smanjuje opterećenje klima uređaja, jer ne dozvoljava vrelom vazduhu da direktno upadne u vaš dom.
Minimalan udar na budžet
Kada je riječ o potrošnji struje, razlika u odnosu na klima uređaj je drastična. Klima uređaj posjeduje snažan kompresor, te pri maksimalnom opterećenju troši od 800 W do preko 1.500 W električne energije po satu. Inverter klime pri održavanju temperature troše u prosjeku oko 300 do 500 W na sat.
Rekuperator, za razliku od klime, za svoj rad koristi samo dva visokoefikasna DC motora i integrisanu elektroniku. Zbog toga je njegova potrošnja zanemarljivo mala. Lokalni rekuperatori koji se ugrađuju u jednu prostoriju troše između 3 W i 15 W električne energije. Čak i veliki, centralni sistemi koji provetravaju celu kuću i rade neprekidno 24 sata dnevno, troše u prosjeku od 30 W do 100 W, što je ekvivalentno radu jedne obične sijalice. Ušteda na računima za grijanje, koja se ostvaruje jer se ne gubi toplota provjetravanjem, višestruko premašuje trošak struje koju rekuperator potroši za rad ventilatora.
Investicija u ventilaciju sa rekuperacijom znatno se razlikuje od kupovine klima uređaja, a cijene prevashodno zavise od toga da li se odlučujete za lokalni ili centralni sistem.
Dobar inverter klima uređaj poznatog proizvođača danas u Srbiji košta između 450 i 800 evra, uz dodatnih 100 do 150 evra za profesionalnu ugradnju. To je jedankratan i relativno predvidiv trošak za rešavanje pitanja temperature u jednoj do dvije prostorije.
Lokalni rekuperatori su uređaji koji se ugrađuju direktno u spoljni zid jedne prostorije, slično kao i klima, zahtijevajući probijanje rupe prečnika oko 10-15 cm. Cijena kvalitetnog lokalnog rekuperatora renomiranih evropskih proizvođača kreće se između 350 i 800 evra po komadu. Prednost je što se ugradnja može raditi u već završenim, useljenim stanovima bez velikih građevinskih radova.
Ukoliko vam je investicija u premium uređaje previsoka, na tržištu su dostupne i znatno pristupačnije opcije. Ovi budžet rekuperatori su idealni za korisnike koji ne mogu da izdvoje veliki novac.
Cijena ovih pristupačnijih, osnovnih modela lokalnih rekuperatora kreće se u rasponu od 150 do 300 evra po uređaju. Najčešće dolaze iz asortimana proizvođača iz Istočne Evrope ili predstavljaju ulazne serije poznatih svjetskih brendova.
Centralni rekuperatori predstavljaju znatno krupniju investiciju. Ovi sistemi zahtijevaju centralnu jedinicu (često smještenu u tehničkoj prostoriji, na tavanu ili u spuštenom plafonu) i razvodnu mrežu ventilacionih cijevi do svake prostorije u objektu. Zbog potrebe za spuštenim plafonima i kanalskim razvodom, oni se planiraju u fazi izgradnje ili ozbiljnog renoviranja. Cijena same centralne jedinice iznosi od 1.500 do preko 3.000 evra, dok sa projektovanjem, cijevima, anemostatima i ugradnjom, kompletan sistem za prosječnu kuću može koštati od 4.000 do 7.000 evra.
Iako djeluje kao skup poduhvat, ugradnja rekuperatora se posmatra kao dugoročna investicija u zdravlje ukućana, zaštitu samog objekta od propadanja usljed vlage i buđi, i maksimizaciju energetske efikasnosti doma.
Tekst: Kurir / Lepa&Srećna / J.G.