Na današnji dan 1957. godine Sovjetski Savez poslao je psa Lajku u orbitu oko Zemlje. Svijet je vjerovao da je preživjela nekoliko dana, ali istina o njenoj sudbini bila je mnogo potresnija
Na današnji dan, 3. novembra 1957. godine, Sovjetski Savez napravio je veliki korak u svemirskoj trci sa Sjedinjenim Američkim Državama. U orbitu oko Zemlje lansiran je Sputnjik 2, a u njemu se nalazio jedan neobičan putnik, pas po imenu Lajka. Postala je prvo živo biće koje je obišlo Zemlju u svemiru, ali njena misija imala je tragičan kraj koji je javnost saznala tek mnogo godina kasnije.
Lajka je prije dolaska u svemirski program bila običan pas lutalica sa ulica Moskve. Bila je mješanac, sitnije građe i mirnog temperamenta, zbog čega je privukla pažnju sovjetskih naučnika. U vrijeme kada se svemirska trka zahuktavala, istraživači su željeli da provjere kako će živi organizam da reaguje na lansiranje, bestežinsko stanje i boravak u orbiti.
Trening koji je trebalo da je pripremi za svemir
Lajka je prošla kroz naporne pripreme. Naučnici su je navikavali na male zatvorene kapsule, ograničeno kretanje, buku i vibracije koje su je čekale tokom lansiranja. Cilj je bio da se što bolje prilagodi uslovima u svemirskoj letjelici. Za misiju je izabrana upravo zato što je bila mirna i mogla da podnese takve uslove. U kapsuli je imala sistem za snabdjevanje kiseonikom, hranu i vodu, kao i senzore koji su pratili njene vitalne funkcije.
Međutim, postojala je jedna strašna činjenica: Sputnjik 2 nije bio napravljen tako da se vrati na Zemlju. Naučnici tada nisu imali razvijenu tehnologiju koja bi omogućila bezbjedan povratak životinje iz orbite. To znači da Lajka od početka nije imala mogućnost da se vrati kući.
Svijet je mislio da je preživjela nekoliko dana
Kada je 3. novembra raketa poletjela, Sovjetski Savez je objavio da je misija uspješna. Vijest o psu koji kruži oko Zemlje obišla je svijet, a Lajka je postala međunarodna senzacija.
Ipak, informacije o njenom stanju bile su nejasne. Sovjetski zvaničnici u početku su saopštavali da je preživjela lansiranje i da podaci sa letjelice stižu na Zemlju. Kasnije su tvrdili da je uginula nakon nekoliko dana, odnosno da je prethodno dobila hranu sa supstancom koja je trebalo da joj omogući bezbolnu smrt. Godinama je tako javnost vjerovala da je Lajka provela nekoliko dana u orbiti. Međutim, istina je bila drugačija.
Šta se zaista dogodilo Lajki?
Tek 2002. godine, nakon više decenija nejasnih i promjenljivih objašnjenja, ruski naučnik Dimitrij Malašenkov iznio je detalje koji su promijenili dotadašnje saznanje o njenoj sudbini. Prema njegovim nalazima, Lajka je uginula svega nekoliko sati nakon lansiranja, najvjerovatnije zbog pregrijavanja kapsule i stresa. Sistem za kontrolu temperature nije funkcionisao kako je trebalo, pa uslovi u letjelici nisu bili bezbjedni za život.
Sputnjik 2 nastavio je da kruži oko Zemlje još nekoliko mjeseci, a zatim je 14. aprila 1958. godine izgorio prilikom povratka u atmosferu. Lajkino tijelo nikada nije vraćeno na Zemlju.
Lajka je postala simbol svemirske trke
Iako je njena sudbina bila tragična, podaci prikupljeni tokom misije pomogli su naučnicima da bolje razumiju kako organizam reaguje na uslove u svemiru. Nekoliko godina kasnije, 1961, Jurij Gagarin postao je prvi čovjek koji je otputovao u orbitu oko Zemlje.
Lajka je tako ostala upamćena kao pionir svemirskih istraživanja, ali i kao podsjetnik na cijenu koju su životinje platile tokom prvih eksperimenata u svemiru. Njena priča i danas izaziva snažne reakcije, jer je iza velikog tehnološkog dostignuća ostala sudbina psa koji se sa svog putovanja nikada nije vratio.
(MONDO)