Daily Mail izdvojio je deset najljepših evropskih sela za jesenji odmor, od bajkovitih francuskih gradića i srednjovekovnih njemačkih naselja do slikovitih mjesta u Alpima.
Ako ste mislili da za jesenju bajku morate putovati na drugi kraj kontinenta, britanski mediji donose pravo osvježenje. Prestižni Daily Mail uvrstio je deset najljepših evropskih sela za jesenji odmor, a na listi se, rame uz rame sa čuvenim francuskim i njemačkim biserima, našlo i jedno prelijepo mjesto iz našeg komšiluka.
Smješteno među zlatnim vinogradima i opasano vijekovnim kulinama, ovo malo slovenačko selo izgleda kao sa razglednice i idealna je destinacija za savršen vikend-beg. Riječ je o Šmartnu, malom srednjovekovnom selu okruženom zidinama i vinogradima, koje privlači posjetioce kamenim ulicama, starim kulama i pogledima na brežuljke Goriških Brda. Selo Šmartno u Goriškim Brdima udaljeno je od Beograda oko 630 do 650 kilometara, u zavisnosti od tačne rute, pa je zanimljiva opcija za jednodnevni izlet ili vikend-putovanje.
Smješteno u zapadnom dijelu Slovenije, nedaleko od italijanske granice, Šmartno je jedno od najprepoznatljivijih mjesta vinorodne regije Goriška Brda. Osim očuvane srednjovekovne arhitekture, posjetioce privlače lokalna vina, gastronomija i priroda koja ga okružuje.
Selo opasano zidinama i kulama
Šmartno je izgrađeno na rimskim temeljima, a njegov današnji izgled uveliko je oblikovala vojna istorija. Tokom 16. vijeka onde je izgrađeno utvrđenje koje je bilo dio odbrambenog sistema na nekadašnjoj mletačko-austrijskoj granici.
Naselje je bilo okruženo zidinama i odbrambenim kulama, a zbog strateškog položaja služilo je kao važna odbrambena tačka. U njegovim zidinama sačuvano je pet kula koje i danas daju selu prepoznatljivu siluetu.
Istorijsko jezgro posebno je zanimljivo jer su kuće zbijene unutar zidina, oko centralne crkve. Uske kamene ulice, mali trgovi i stare građevine stvaraju utisak da ste se vratili nekoliko vijekova u prošlost.
Crkva sv. Martina i zanimljiva prošlost
U centru sela nalazi se crkva sv. Martina, po kojoj je Šmartno i dobilo ime. Njen zvonik nekada je bio odbrambena kula, što je još jedan podsetnik na vojnu prošlost naselja.
Barokna crkva ima tri mermerna oltara, a posebno se ističe glavni oltar. Unutrašnjost krase i radovi slovenačkog slikara Toneta Kralja, uključujući freske i stanice krstnog puta. Vrijedi zaviriti i u nekadašnje kuće u kojima se danas nalaze muzejske i izložbene zbirke. U Briškoj kući posjetioci mogu da upoznaju kako se nekada živjelo u ovom kraju, dok se u drugim prostorima predstavljaju lokalna tradicija, vinogradarstvo i svakodnevica stanovnika Goriških Brda.
Šetnja kroz selo i pogled na vinograde
Šmartno je dovoljno malo da ga možete istražiti laganom šetnjom. Njegove ulice kriju galerije, male prodavnice sa rukotvorinama, suvenirnice i mjesta na kojima možete probati lokalne proizvode.
Posebno je zanimljiva Kuća kulture, u kojoj se održavaju izložbe i kulturni događaji. Selo je zanimljivo i zbog malih trgova i skrivenih prolaza koji otkrivaju različite detalje njegove istorijske arhitekture.
Nakon obilaska sela vrijedi istražiti i okolinu. Među zanimljivijim lokacijama je vidikovac Gonjače, sa kog se pruža panoramski pogled na brežuljke Goriških Brda, Julijske Alpe, a po vedrom vremenu pogled seže sve do Jadranskog mora. Vino, maslinovo ulje i lokalna gastronomija.
Goriška Brda poznata su po vinogradima, maslinjacima i voćnjacima, a upravo su lokalni proizvodi jedan od razloga zbog kojih ovu regiju posjećuju ljubitelji gastronomije.
U okolini se proizvode neka od poznatijih slovenačkih vina, među kojima se ističe rebula. Posjetioci mogu obići vinske podrume, upoznati lokalne vinare i učestvovati u degustacijama.
Regija je poznata i po maslinovom ulju, trešnjama, breskvama i drugim sezonskim proizvodima. Lokalna kuhinja spaja mediteranske uticaje sa tradicijom susjedne Furlanije, pa se na jelovnicima mogu pronaći jela pripremljena od domaćih namirnica.
U samom Šmartnu i okolini nalaze se restorani, barovi i mjesta za degustaciju vina, pa se obilazak istorijskog jezgra lako može pretvoriti u cjelodnevni gastronomski izlet.
Šmartno je posebno zanimljivo u jesen
Jesen je jedan od najljepših perioda za posjetu Goriškim Brdima. Vinogradi tada mijenjaju boje, berba grožđa i priprema mladog vina obilježavaju svakodnevicu, a cijeli krajolik poprima zlatne i crvenkaste nijanse.
Posebno mjesto u lokalnoj tradiciji ima Martinje, koje se obilježava u novembru. Ove godine Festival sv. Martina u Šmartnu održava se 7. i 8. novembra. Posjetioce očekuju degustacije vina, susreti sa lokalnim vinarima, štandovi sa domaćim proizvodima i gastronomskim specijalitetima, kreativne radionice, kao i kulturni i muzički program. Dio događaja održava se upravo u istorijskim ulicama i na trgovima sela.
Šmartno je tako zanimljiva destinacija za sve koji žele da upoznaju drugačiju stranu Slovenije, daleko od najpoznatijih turističkih mjesta. Njegove zidine, istorijske kuće, vinogradi i gastronomska ponuda čine ga dobrim izborom za jesenji izlet ili opušten vikend u prirodi.
Koja su još mjesta na spisku?
1. Rotenburg ob der Tauber (Rothenburg ob der Tauber) – Njemačka
2. Rikevir (Riquewihr) – Francuska
3. Flom (Flåm) – Norveška
4. Kasl Kom (Castle Combe) – Velika Britanija
5. Obidos (Óbidos) – Portugal
6. Češki Krumlov (Český Krumlov) – Češka
7. Šmartno – Slovenija
8. Montemerano – Italija
9. Grimenc (Grimentz) – Švajcarska
10. Kadakes (Cadaqués) – Španija
(Mondo)