Svi pričaju o saganakiju: Grčki specijalitet koji zbog ukusa može da zasjeni čak i giros

Kada je riječ o tradicionalnim grčkim jelima, nama je ubjedljivo najpoznatiji giros. Ipak, sa ocjenom 4.4 od 5 na sajtu Taste Atlas, smatra se jednim od najboljih jela od sira na svijetu, koje naši turisti sa oduševljenjem degustiraju prilikom odmora na grčkoj obali.

Šta je saganaki?

Saganaki je tradicionalno grčko predjelo koje se priprema od polutvrdih, slanih sireva napravljenih od ovčjeg ili kozjeg mlijeka. Danas se najčešće koristi feta sir, jer je dovoljno čvrst da zadrži svoj oblik tokom prženja. U nekim modernijim verzijama, umjesto njega koriste se i čedar ili gauda.

Bez obzira na vrstu sira, komadi se ponekad najpre umaču u razmućeno jaje, mada mnogi ovaj korak i preskaču. Nakon toga, sir se uvalja u brašno, pa se prži dok spolja ne postane hrskav i zlatnosmeđe boje.

Unutrašnjost se pritom pretvara u bogatu, kremastu i rastegljivu masu, stvarajući savršen kontrast tekstura. Zbog toga se saganaki najbolje jede odmah nakon pripreme, dok je sir još topao i mekan, uz nezaobilazan preliv od meda ili cijeđenog limunovog soka.

Ovo predjelo Grci često posipaju i origanom ili služe uz sušeni paradajz i masline. Međutim, ovo jelo može da se posluži na bezbroj načina - uz orašaste plodove, semenke nara ili sos od paradajza. 

Svoj recept za pripremu podijelio je i jedan od poznatijih mladih tiktokera:

Nekad jedino pristupačno jelo, danas pravi čuvar kulture

Istorijski gledano, saganaki je nastao u kulturi u kojoj su uzgoj ovaca i koza bili važan deo svakodnevnog života. Grci su imali obilje mlijeka koje su dobijali sa sopstvenih farmi, pa je pravljenje sira bilo sasvim prirodan izbor. Vremenom su sir i njegove brojne varijante postali pristupačan obrok za sve društvene slojeve, pa je ovo jelo zauzelo posebno mjesto kako u svakodnevnoj ishrani, tako i na raznim svečanostima i porodičnim proslavama.

Ipak, pojedini istoričari smatraju da koncept saganakija potiče iz Turske, jer se sir priprema u malim tiganjima koje Turci nazivaju "sagani". Bez obzira na to gde zapravo leže njegovi korijeni, jedno je sigurno - ovo jelo od prženog sira posljednjih decenija postalo je sve popularnije, pa danas postoji veliki broj njegovih varijacija širom svijeta.

Kako da prepoznate originalni feta sir?

Istorija feta sira doseže sve do antičke Grčke, odnosno do Homerove "Odiseje", u kojoj se prvi put pominje sir napravljen od ovčjeg i kozjeg mleka, koji u svojoj pećini pravi Polifem, Posejdonov sin.

Feta je sir sa oznakom zaštićenog geografskog porekla (PDO - Protected Designation of Origin), što znači da su njen kvalitet i karakteristike neraskidivo povezani sa područjem iz kojeg potiče. Feta sa PDO oznakom može da se proizvodi isključivo u kontinentalnoj Grčkoj, kao i na ostrvima Lezbos, Limnos i Agios Efstratios.

Mleko mora da potiče od ovaca i koza koje se uzgajaju upravo na tim područjima, a sir mora da sazreva najmanje dva mjeseca. U Evropskoj uniji, "bijeli sirevi" koji izgledom podsjećaju na fetu, ali su napravljeni od kravljeg mlijeka ili proizvedeni van ovih regiona, ne smeju zakonski da nose naziv feta.

Prema pravilima PDO oznake, feta mora da sadrži najmanje 70 odsto ovčjeg mlijeka, dok kozje mlijeko može da čini najviše 30 odsto. Proizvođači prilagođavaju ove odnose u zavisnosti od dostupnosti mlijeka i sopstvenih receptura, a treba da znate da na ukus i teksturu sira utiče i dužina perioda sazrevanja.

(MONDO)