Šta je Valentinovo, ko je bio Sveti Valentin i kako je 14. februar postao globalni praznik ljubavi? Donosimo istorijat, zanimljive činjenice i savremene običaje.
Valentinovo se obilježava 14. februara širom svijeta kao praznik ljubavi i romantike. Iako se danas vezuje prije svega za zaljubljene parove, njegovo porijeklo je religijsko i datira iz ranog hrišćanstva.
Praznik nosi ime po Svetom Valentinu, hrišćanskom svešteniku koji je, prema predanju, živio u 3. vijeku u Rimskom carstvu.
Postoji više legendi o njegovom životu, ali najpoznatija govori da je tajno vjenčavao mlade parove uprkos zabrani cara Klaudija II, koji je smatrao da su neoženjeni muškarci bolji vojnici. Zbog neposlušnosti vlastima, Valentin je uhapšen i pogubljen 14. februara, najvjerovatnije 269. godine.
Katolička crkva je kasnije proglasila Svetog Valentina mučenikom, a njegov dan uvršten je u crkveni kalendar. Ipak, 1969. godine, tokom reforme kalendara pape Pavla VI, njegovo ime je uklonjeno iz opšteg liturgijskog kalendara zbog nedovoljno pouzdanih istorijskih podataka, iako se i dalje poštuje kao svetac.
Istoričari navode da se obilježavanje Valentinova vremenski poklapa sa rimskim festivalom Luperkalija, koji se slavio sredinom februara i bio posvećen plodnosti i dolasku proljeća. U 5. vijeku papa Gelazije I ukinuo je Luperkaliju i 14. februar proglasio Danom Svetog Valentina, čime je, prema nekim tumačenjima, hrišćanski praznik preuzeo mjesto starog paganskog običaja.
Kako je Valentinovo postalo praznik zaljubljenih
Veza između Svetog Valentina i romantične ljubavi počela je da se razvija u srednjem vijeku, naročito u Engleskoj i Francuskoj. Pjesnik Džefri Čoser u 14. vijeku u svojim djelima povezuje Dan Svetog Valentina sa ljubavnim parovima, što je doprinijelo širenju ideje o 14. februaru kao danu zaljubljenih.
Već u 18. vijeku u Engleskoj je postalo uobičajeno da se na taj dan razmjenjuju poruke ljubavi. Tokom 19. vijeka, sa razvojem štampe, počele su masovno da se proizvode čestitke za Valentinovo, što je dodatno popularizovalo praznik.
– U mnogim zemljama Valentinovo je jedan od dana s najvećim brojem prosidbi
– Procjenjuje se da se širom svijeta svake godine pošalje stotine miliona čestitki za Valentinovo
– U Japanu žene 14. februara poklanjaju čokoladu muškarcima, dok muškarci uzvraćaju poklone mjesec dana kasnije, na takozvani "Bijeli dan"
– U nekim evropskim zemljama, poput Italije, nekada je postojao običaj da se neudate djevojke bude prije svitanja kako bi kroz prozor ugledale svog "budućeg muža".
Valentinovo danas
Danas je Valentinovo globalni praznik koji prevazilazi religijske okvire. Obilježava se razmjenom poklona, cvijeća, čestitki i romantičnih večera. Najčešći simboli su srce, crvena ruža i Kupid.
I kod nas posljednjih decenija dobija na popularnosti, naročito među mlađim generacijama. Ipak, dio javnosti podsjeća da se u pravoslavnoj tradiciji 14. februara obilježava i Sveti Trifun, zaštitnik vinogradara, pa se ovaj datum u pojedinim krajevima vezuje za početak radova u vinogradima.
Bez obzira na različita tumačenja i običaje, 14. februar za mnoge ostaje simbol pažnje, nježnosti i izražavanja emocija – bilo kroz poklon, poruku ili jednostavan znak pažnje prema voljenoj osobi.