Decenijama se temperatura od 36,6 stepeni smatrala neprikosnovenim pokazateljem zdravlja. Savremena istraživanja pokazuju da jedna "idealna" tjelesna temperatura ne postoji.
Uvjerenje da normalna tjelesna temperatura iznosi tačno 36,6 stepeni potiče iz 19. vijeka. Njemački ljekar Karl Rajnhold August Vunderlih je na osnovu svojih posmatranja prvobitno utvrdio da je 37 stepeni standardna temperatura ljudskog organizma. Vremenom je ta vrijednost korigovana na 36,6 stepeni i narednih decenija važila je kao univerzalna norma.
Danas ljekari i naučnici ovom pitanju pristupaju znatno opreznije. Sve više istraživanja ukazuje na to da tjelesna temperatura zdrave osobe prirodno može da se kreće u širem rasponu i da zavisi od brojnih faktora, poput godina, doba dana, nivoa fizičke aktivnosti i načina mjerenja.
Temperatura nije ista tokom cijelog dana
Ljudski organizam ne održava istu temperaturu tokom sva 24 sata. Organi neprestano proizvode toplotu, prvenstveno mozak, srce, jetra i mišići, pa rezultat mjerenja može da se mijenja i kod potpuno zdrave osobe.
Najniže vrijednosti obično se bilježe ujutru, dok temperatura uveče može da bude viša. Na rezultat utiču i fizički napor, hidriranost organizma, a kod žena i faza menstrualnog ciklusa.
Koji rezultat se danas smatra normalnim?
Stručnjaci naglašavaju da ne postoji jedna idealna temperatura za sve. Kod zdravih odraslih osoba normalnim se najčešće smatra raspon od približno 36,1 do 37,2 stepena. U pojedinim izvorima navodi se i raspon od 35,9 do 37 stepeni.
Važne su i godine. Kod starijih osoba temperatura može da bude nešto niža nego kod mlađih odraslih. Kod djece su rasponi normalnih vrijednosti širi, a tumačenje rezultata dodatno zavisi od mjesta mjerenja.
Lekari skreću pažnju na to da poređenje rezultata ima smisla samo ako je temperatura merena istom metodom. Temperatura izmerena ispod pazuha obično je niža od one izmerene u ustima, dok merenje u uhu ili rektalno može da pokaže još više vrednosti.
Zašto je tjelesna temperatura ljudi možda opala?
Naučnici su primjetili da je prosječna tjelesna temperatura u pojedinim populacijama danas niža nego u vrijeme kada su postavljane norme u 19. vijeku. Prema mišljenju istraživača, to bi moglo da bude povezano sa velikim promjenama u načinu života tokom posljednjih 150 godina.
Bolji sanitarni uslovi, široka dostupnost vakcina i lijekova, čista voda i efikasnije lečenje bolesti doprinijeli su tome da organizam više ne mora neprestano da troši toliko energije na borbu protiv infekcija.
Ulogu mogu da imaju i klimatizovane prostorije, savremena odjeća i lakše regulisanje temperature okruženja. Svi ovi faktori utiču na rad mehanizama kojima tijelo reguliše temperaturu.
Kada temperatura treba da zabrine?
Sam broj na toplomeru ne ukazuje uvijek na bolest. Važni su i prateći simptomi i opšte stanje pacijenta.
Groznicom se obično smatra temperatura koja prelazi 38 stepeni. Posebnu pažnju zahtjevaju vrijednosti iznad 40 stepeni, kao i situacije u kojima povišena temperatura traje nekoliko dana. S druge strane, temperatura niža od 35 stepeni može da ukazuje na hipotermiju i zahteva hitnu reakciju.
Ljekari zato sve češće naglašavaju da je, umjesto strogog pridržavanja vrijednosti od 36,6 stepeni, korisnije da pratimo sopstveni organizam i znamo koja je temperatura za nas uobičajena. Za jednu osobu normalan rezultat može da bude 36,2 stepena, a za drugu 36,9 stepeni. Obje vrijednosti mogu da budu normalne kod zdravih osoba.
(Mondo)