Ernst Rem, ključni saradnik Hitlera, bio je kontroverzna ličnost nacističke ere.
Ernst Rem bio je jedan od najbližih, ali i najopasnijih ljudi u ranom Hitlerovom okruženju. Rođen 1887. godine u Minhenu, prošao je iskustvo Prvog svjetskog rata kao oficir sa značajnim borbenim iskustvom.
Poslije rata pridružio se desničarskim paravojnim grupama koje su predstavljale jezgro kasnijeg nacističkog nasilja na ulicama. Hitlera je upoznao početkom 1920-ih i brzo postao jedan od njegovih ključnih saradnika. Imao je presudnu ulogu u formiranju Šturmabtajlunga (SA), paravojne formacije koja je nacistima omogućila zastrašivanje protivnika i osvajanje ulica prije preuzimanja vlasti.
Moćan, uticajan i opasan saveznik
Do ranih 1930-ih Rem je bio na vrhuncu moći. SA je narastao na milione pripadnika, a Rem je otvoreno govorio o "drugoj revoluciji", društvenoj preobrazbi Njemačke koja je trebalo da uslijedi nakon Hitlerovog dolaska na vlast.
Ta vizija bila je u direktnom sukobu sa interesima konzervativnih elita, vojske i industrije koje je Hitler želio da pridobije. Rem je postajao problem, saveznici su postajali nervozni, a Hitlerov režim tražio je način da ga ukloni.
Jedini koji ga je zvao "Adolfe"
Rem je imao jedinstven položaj u Hitlerovom okruženju. Navodno je bio jedina osoba u nacističkom vrhu koja se Hitleru obraćala sa neformalnim "ti" i zvala ga "Adolfe", što je bilo potpuno nezamislivo u strogo hijerarhizovanom, teatralno formalnom sistemu koji je Firer stvorio oko sebe.
Izvori koji pominju ovaj detalj uglavnom se zasnivaju na svjedočenjima Hitlerovih ranih saradnika, memoarima i kasnijoj istoriografiji. Iako pojedini istoričari upozoravaju da su neki detalji možda romantizovani, činjenica je da je Rem imao neuobičajeno blizak odnos sa Hitlerom.
Njihov odnos seže u period kada NSDAP još nije bio velika politička sila, što je Remu davalo slobodu kakvu kasnije više niko nije imao.
Noć dugih noževa: kraj prijateljstva i kraj SA
Napetosti su eksplodirale u junu 1934. godine kada je Hitler, uz podršku SS-a i vojske, pokrenuo masovna hapšenja i pogubljenja rukovodstva SA. Rem je uhapšen 30. juna u hotelu u Bad Vizeu. Hitler ga je posjetio i, prema nekim svjedočenjima, bio vidljivo uznemiren, ali je politička logika prevagnula nad starim prijateljstvom. Dan kasnije oficiri SS-a ušli su u Removu ćeliju i dali mu pištolj kako bi izvršio samoubistvo. Kada je to odbio, uslijedilo je streljanje.
Rem je ostao jedna od najkontroverznijih ličnosti nacističke ere. Njegova radikalna vizija mogla je iz korijena da promijeni pravac nacističke politike, ali je sukob dvije ideje – revolucionarne i pragmatično-totalitarne – riješen nasiljem.
Iako je izbrisan iz zvanične istorije Trećeg rajha, njegova uloga u usponu nacista ostaje neizbrisiva.
(Index/MONDO)