Srpska pravoslavna crkva i vjernici danas, 8. novembra, proslavljaju Svetog velikomučenika Dimitrija Solunskog, u narodu poznatog kao Mitrovdan.
Srpska pravoslavna crkva (SPC) i vjernici danas, 8. novembra, proslavljaju Svetog velikomučenika Dimitrija Solunskog, u narodu poznatog kao Mitrovdan, jednu od najrasprostranjenijih krsnih slava. Praznik je u crkvenom kalendaru obilježen crvenim slovom, a za njega se vezuju brojni narodni običaji i vjerovanja.
Sveti Dimitrije Solunski jedan je od najpoštovanijih svetitelja u pravoslavnom svijetu, a u narodu se smatra zaštitnikom porodice i doma. Mitrovdan se svake godine obilježava 8. novembra po novom, odnosno 26. oktobra po starom kalendaru.
Ko je bio Sveti Dimitrije Solunski?
Prema crkvenom predanju, Sveti Dimitrije rođen je u Solunu u trećem vijeku, u uglednoj porodici. Nakon smrti oca postavljen je na visok položaj u gradu, ali je, uprkos progonima hrišćana, otvoreno ispovedao svoju vjeru.
Zbog toga je zatvoren, a potom pogubljen po naređenju rimskog cara Maksimijana početkom četvrtog vijeka.
Prema predanju, iz njegovih moštiju poteklo je miro, zbog čega je dobio naziv Mirotočivi. Vjernici ga vijekovima poštuju kao zaštitnika Soluna i velikog hrišćanskog mučenika.
Običaji i vjerovanja za Mitrovdan
Mitrovdan u narodnoj tradiciji označava završetak jeseni i početak zimskog perioda. Nekada su do ovog praznika završavani poljski radovi, a stoka se vraćala sa ljetnjih ispaša.
Za Mitrovdan se vezuje i poznata narodna izreka "Mitrovdanak, hajdučki rastanak, Đurđevdanak, hajdučki sastanak", koja potiče iz vremena kada su se hajduci pred zimu povlačili iz šuma, a ponovo okupljali u proljeće.
Jedno od najpoznatijih narodnih vjerovanja odnosi se na boravak u sopstvenom domu. Prema starom običaju, uoči Mitrovdana trebalo bi biti kod kuće, jer se vjerovalo da će onaj ko tu noć provede van svog doma tokom naredne godine često noćivati po tuđim kućama.
Ovo je narodno vjerovanje, a ne crkveno pravilo.
Kakvu zimu najavljuje Mitrovdan?
U narodu postoji vjerovanje da vremenske prilike na Mitrovdan mogu da nagovijeste kakva će biti predstojeća zima.
Prema jednom od predanja, sunčan Mitrovdan najavljuje blagu zimu, dok se snijeg na ovaj praznik smatra predznakom duge i hladne zime.
U pojedinim krajevima vjeruje se i da mraz na Mitrovdan najavljuje oštru zimu.
Ova predanja dio su narodne tradicije i nemaju naučnu osnovu za dugoročnu vremensku prognozu.
Da li se posti na Mitrovdan?
Mitrovdan ove godine pada u nedjelju, pa je slavska trpeza mrsna, budući da praznik nije u periodu višednevnog posta niti pada u srijedu ili petak.
Porodice koje Svetog Dimitrija proslavljaju kao krsnu slavu tradicionalno pripremaju slavski kolač i žito, pale slavsku svijeću i okupljaju se na molitvi i porodičnom slavlju.
Suština praznika, prema pravoslavnom učenju, jeste molitveno sjećanje na svetitelja, očuvanje vjere i zajedništvo porodice.
(Mondo.rs)