Rimski nadgrobni spomenik star 2.000 godina vraćen Italiji nakon decenija misterije o njegovom porijeklu.
Gotovo 2.000 godina star rimski nadgrobni spomenik, koji je pronađen u dvorištu kuće u Nju Orleansu, vraćen je Italiji nakon decenija misterije o njegovom poreklu.
Mermerni epitaf, star oko 1.900 godina, zvanično je predat italijanskim vlastima u Rimu u sredu, tokom ceremonije koju je organizovao FBI. Tom prilikom vraćen je i još jedan antički predmet pronađen u Sjedinjenim Državama, saopštila je agencija.
Pronađen slučajno u dvorištu
Artefakt je prvi put otkriven prošle godine, kada su antropološkinja Univerziteta Tulen Danijel Santoro i njen suprug Aron Lorenc čistili rastinje u svom dvorištu. Par je primetio kamenu ploču neobično glatke površine sa urezanim natpisom za koji se vjerovalo da je na latinskom jeziku.
Santoro je kontaktirala stručnjake, uključujući arheologa Univerziteta u Nju Orleansu Rajana Greja, zbog sumnje da se njihova kuća možda nalazi na neobeleženom grobnom mjestu.
Otkriven identitet pokojnika
Dalja analiza, uz pomoć profesorke klasičnih studija sa Univerziteta Tulen Suzan Lusnije i drugih stručnjaka, pokazala je da je reč o nadgrobnom spomeniku posvećenom Sekstusu Kongeniju Verusu, rimskom mornaru i vojnom licu za koga se vjeruje da je živio u drugom vijeku.
Artefakt se poklopio i sa zapisima o predmetu koji je decenijama vodio kao nestao iz gradskog muzeja u Ćivitavekiji, u blizini Rima.
Rat uništio tragove
Suzan Lusnija je otputovala u Ćivitavekiju kako bi dodatno istražila poreklo epitafa.
Utvrđeno je da je muzej u kojem se nalazio predmet uglavnom uništen tokom Drugog svetskog rata, a kada je ponovo otvoren 1970. godine, veliki deo zbirke već je bio izgubljen.
Kako je dospio u Ameriku?
Misterija kako je kamen završio u Nju Orleansu na kraju je povezana sa Erin Skot O’Brajen, unukom američkog vojnika.
Ona je prošle godine izjavila da je njen deda, Čarls Padok Mlađi, čuvao nadgrobni spomenik u vitrini u svojoj kući u naselju Džentili sve do svoje smrti 1986. godine.
O’Brajen je rekla da ne zna kako je njen deda došao do kamena, ali je navela da je služio u Italiji u američkoj vojsci, gdje je upoznao suprugu, nakon čega se vratio u Nju Orleans i radio kao profesor pjevanja.
Uloga FBI-ja i međunarodna saradnja
U saopštenju FBI je naveo da sarađuje sa međunarodnim partnerima u borbi protiv ilegalne trgovine kulturnim dobrima.
“FBI u Nju Orleansu predao je relikviju članu tima FBI za umetnički kriminal u novembru 2025. godine. Naša kancelarija u Rimu svakodnevno je komunicirala sa italijanskim vlastima kako bi koordinisala konačni povratak predmeta”, navodi se u saopštenju.
Dodaje se da je ovaj nadgrobni kamen samo jedan od mnogih predmeta vraćenih u okviru sporazuma o kulturnim dobrima između SAD i Italije.
Taj sporazum predstavlja najstariji bilateralni dogovor te vrste između SAD i jedne evropske zemlje i predviđa ograničenja uvoza italijanskih antikviteta, kako bi se sprečilo finansiranje kriminalnih organizacija, ali i omogućio pristup kulturnim i naučnim resursima.