Na današnji dan 1886. godine otkriven je Kip slobode, jedan od najpoznatijih simbola Amerike, za koju se vezuju brojne zanimljivosti koje mnogi ne znaju.
Kip slobode jedan je od najprepoznatljivijih simbola Njujorka i Amerike, ali iza njenog impozantnog izgleda kriju se zanimljivosti koje mnogi ne znaju. Da li je lice žene koja već decenijama dočekuje brodove u njujorškoj luci zaista inspirisano majkom njenog tvorca? Zašto statua nije oduvijek bila zelena i zbog čega posjetioci više ne mogu da uđu u njenu baklju?
Na današnji dan, 28. oktobra 1886. godine, američki predsjednik Grover Klivlend svečano je otkrio ovaj monumentalni spomenik, poklon Francuske Sjedinjenim Američkim Državama. Vajar Frederik Ogist Bartoldi osmislio je statuu kao simbol slobode, a tokom vremena ona je postala mnogo više od umjetničkog djela.
Čije lice ima Kip slobode?
Jedna od najzanimljivijih priča vezanih za ovaj spomenik odnosi se na lice žene koja drži baklju visoko iznad njujorške luke. Prema podacima američke Službe nacionalnih parkova, vjeruje se da je Bartoldi kao model za njeno lice koristio svoju majku. Ipak, ono što je sigurno jeste da statua ne predstavlja konkretnu istorijsku ženu, već personifikaciju slobode. Njen dizajn oslanja se na antičke predstave boginje slobode, a njen zvanični naziv na francuskom jeziku glasi "La Liberté éclairant le monde", odnosno "Sloboda koja obasjava svijet".
Upravo je baklja jedan od najvažnijih simbola spomenika. Ona predstavlja prosvjetljenje i put ka slobodi, dok ploča u njenoj lijevoj ruci nosi datum usvajanja američke Deklaracije nezavisnosti, 4. jul 1776. godine, ispisan rimskim brojevima. Na njenoj glavi nalazi se kruna sa sedam zraka, koje simbolizuju oreol i često se tumače kao predstava slobode koja obasjava sedam kontinenata i sedam mora.
Statua slobode nekada nije bila zelena
Danas je teško da se ovaj spomenik zamisli u nekoj drugoj boji, ali kada je završen 1886. godine, bio je prepoznatljive bakarne, odnosno crvenkastosmeđe nijanse. Razlog je jednostavan: spoljašnjost statue napravljena je od tankih bakarnih ploča. Pod uticajem vazduha, vlage i drugih faktora iz okruženja, bakar je tokom godina oksidirao i dobio karakterističnu zelenu patinu.
Taj proces nije se dogodio preko noći. Bilo je potrebno približno 30 godina da statua razvije prepoznatljiv zeleni sloj. Zanimljivo je da ta promjena nije samo estetska. Patina predstavlja zaštitni sloj koji pomaže u očuvanju bakra od daljeg propadanja. Drugim riječima, boja po kojoj danas prepoznajemo Statuu slobode rezultat je prirodnog hemijskog procesa, a ne prvobitne zamisli njenog tvorca.
Zašto je baklja zatvorena za posjetioce?
Jedan od najpoznatijih dijelova spomenika, baklja koju statua drži u podignutoj desnoj ruci, decenijama je nedostupan turistima. Pristup baklji zatvoren je nakon eksplozije na području Blek Toma, u blizini Njujorka, 30. jula 1916. godine. Eksplozija se dogodila tokom Prvog svjetskog rata, a izazvali su je njemački saboteri koji su napali skladišta municije i drugog ratnog materijala. Udar je oštetio i statuu, zbog čega je pristup baklji kasnije trajno obustavljen.
Mnogi posjetioci miješaju uspon do krune sa pristupom baklji, ali to su dvije različite stvari. Do krune može da se stigne uz posebnu ulaznicu i penjanje stepenicama, dok je baklja zatvorena za javnost. Postoji još jedan zanimljiv detalj: baklja koju statua danas drži nije originalna. Tokom velike restauracije, stara baklja zamijenjena je novom, koja je postavljena 1985. godine. Njen plamen prekriven je 24-karatnim zlatom, zbog čega se presijava na dnevnoj svjetlosti. Originalna baklja sačuvana je i danas može da se vidi u muzeju posvećenom Statui slobode.
Kako je Statua slobode stigla iz Francuske u Ameriku?
Statua slobode nije izgrađena na mjestu na kojem se danas nalazi. Njena izrada obavljena je u Francuskoj, a zatim je rastavljena i brodom prevezena preko Atlantika. U Njujork je stigla 1885. godine u 350 dijelova, spakovanih u sanduke. Za njen transport korišćen je francuski brod "Izere", a nakon dolaska na američko tlo počelo je ponovno sastavljanje spomenika.
Radovi su završeni za nekoliko mjeseci, a statua je postavljena na masivno postolje na ostrvu koje se danas zove Liberti Ajlend. Za konstrukciju je bio zadužen i inženjer Aleksandar Gistav Ajfel, poznat kao tvorac Ajfelove kule u Parizu. Njegov zadatak bio je da osmisli unutrašnju metalnu konstrukciju koja će podržavati bakarni omotač statue.
Poklon je predstavljao znak prijateljstva između Francuske i Sjedinjenih Američkih Država, koje su bile saveznice tokom Američke revolucije.
Simbol nade za milione imigranata
Vremenom je Statua slobode dobila posebno značenje za ljude koji su u Ameriku dolazili u potrazi za boljim životom. Nedaleko od ostrva na kojem se nalazi statua smješteno je ostrvo Elis, na kojem je od 1892. do 1954. godine funkcionisala glavna imigraciona stanica. Kroz nju je prošlo približno 12 miliona imigranata koji su dolazili u Sjedinjene Američke Države.
Za mnoge od njih, pogled na statuu značio je da se putovanje preko okeana približava kraju i da počinje novo poglavlje života. Ipak, dolazak nije uvijek značio i siguran prijem u zemlju, jer su putnici morali da prođu imigracione provjere.
Statua je tako postala simbol nade, slobode i mogućnosti za novi početak. Njeno značenje dodatno je učvršćeno pjesmom "Novi Kolos", koju je napisala američka pjesnikinja Ema Lazarus. Stihovi iz ove pjesme urezani su na ploči u postolju statue i povezali su je sa idejom prihvatanja ljudi koji traže utočište i bolju budućnost.
(MONDO)