Satelitska istraživanja otkrivaju kako topljenje polarnog leda mijenja oblik Zemlje.
Iako na fotografijama iz svemira izgleda gotovo savršeno okruglo, Zemlja je zapravo spljošteni sferoid: usljed rotacije je blago ispupčena na ekvatoru, a spljoštena na polovima. Međutim, taj oblik se mijenja kako globalno zagrevanje ubrzava topljenje polarnih ledenih kapa.
Prema istraživanju objavljenom u časopisu JGR Solid Earth, čvrsta površina Zemlje postaje sve okruglija. Hristoforos Kocakis, geodeta sa Univerziteta Aristotel u Solunu, razvio je novu metodu analize podataka globalnih navigacionih satelitskih sistema (GNSS), koji mjere pomjeranje Zemljine površine.
Rezultati pokazuju da se polarna područja podižu, dok se ispupčenje Zemlje na ekvatoru smanjuje.
Polovi se podižu, ekvator se spušta
Između 2011. i 2015. godine polovi su se podizali brzinom od približno 0,5 do jednog milimetra godišnje. Istovremeno, ekvatorijalno ispupčenje smanjivalo se sličnom brzinom.
Promjene su se ubrzavale i tokom prethodnih decenija. Poređenje podataka pokazuje da je stopa promene između 2011. i 2015. bila veća nego u periodu od 1997. do 2000. godine.
Prema procjenama iz istraživanja, brzina podizanja polova povećava se za približno 0,25 milimetara godišnje svake decenije, dok se smanjivanje ekvatorijalnog ispupčenja ubrzava za oko 0,4 milimetra godišnje po deceniji.
U poređenju sa planetom širokom približno 12.800 kilometara, ove promene su gotovo neprimjetne. Ipak, satelitska mjerenja pokazuju da su one merljive i da se ubrzavaju.
Kako topljenje leda mijenja oblik planete?
Objašnjenje leži u preraspodeli mase na Zemlji, objašnjava Gizmodo. Dok ledeni pokrivači Grenlanda i Antarktika gube masu, smanjuje se pritisak kojim su milionima godina opterećivali Zemljinu koru.
Zbog toga se tlo u polarnim krajevima postepeno podiže. Voda nastala topljenjem leda otiče u okeane i raspoređuje se po planeti, a njeno nakupljanje u nižim geografskim širinama povećava opterećenje u predelu ekvatora, zbog čega se tamo čvrsta površina može dodatno spuštati.
Takve promjene pokazuju da Zemljina kora nije potpuno kruta: tokom dugih vremenskih perioda može se deformisati kao odgovor na promjene u opterećenju.
Takođe, važno je razlikovati oblik čvrste Zemljine površine od oblika koji obuhvata okeane i raspodelu vode. Novo istraživanje bavi se isključivo promjenama čvrste površine.
Kada se u obzir uzme i morska voda koja se preraspodeljuje ka ekvatoru, ekvatorijalno ispupčenje čitave planete zapravo se povećava.
Promjene oblika Zemlje opisane u studiji ne predstavljaju neposrednu pretnju po život, ali i dalje jasno pokazuju ljudski uticaj na klimu i fizička svojstva planete.