Ateroskleroza je proces sužavanja arterija zbog nakupljanja plaka – saznajte kako nastaje, koje su faze i ko je u najvećem riziku.
- Ateroskleroza je sužavanje i očvršćavanje arterija zbog nakupljanja plaka.
- Nastaje postepeno i može dovesti do srčanog i moždanog udara.
- Najveći rizik imaju osobe sa visokim pritiskom, dijabetesom, holesterolom i pušači.
Ateroskleroza je poznata kao "krutost arterija" ili očvršćavanje arterija. Arterije su krvni sudovi koji od srca ka organima i tkivima tijela prenose krv bogatu hranljivim materijama i kiseonikom. Tokom procesa ateroskleroze na zidovima arterija talože se masnoće, holesterol, kalcijum i druge supstance, formirajući plak – ljepljivu smješu ovih sastojaka.
Vremenom, ovaj proces postepeno sužava arteriju, čiji zid postaje sve deblji i tvrđi. U početku nema simptoma, ali kako plak raste, sve je manje prostora za protok krvi. Zbog toga tkiva i organi dobijaju manje kiseonika i hranljivih materija, što utiče na njihovu funkciju.
Opasnost koju nosi ateroskleroza
Zbog pritiska pod kojim krv cirkuliše, postoji rizik da se dio plaka otkine od zida krvnog suda i formira krvni ugrušak koji se dalje prenosi krvotokom.
Arterije funkcionišu kao jednosmjerne ulice, pa ugrušak može "blokirati" protok krvi i spriječiti dotok do određenog organa. Ateroskleroza je najčešći uzrok srčanog i moždanog udara.
Šta uzrokuje aterosklerozu?
Prema dosadašnjim saznanjima, ateroskleroza se češće javlja kod osoba sa:
- visokim krvnim pritiskom
- dijabetesom
- povišenim holesterolom
- pušača cigareta
Faze razvoja ateroskleroze
Ateroskleroza se razvija postepeno, tokom godina, kroz nekoliko faza:
1. Oštećenje endotijela
Dolazi do oštećenja unutrašnjeg zida arterije (endotijela), što pokreće upalni proces. Na to mjesto dolaze bijela krvna zrnca (leukociti) koja se nakupljaju u oštećenoj regiji.
2. Formiranje masnih pruga
Leukociti pokušavaju da uklone nakupljeni holesterol, ali u tom procesu propadaju i nakupljaju se, stvarajući masne pruge – prvi vidljivi znak ateroskleroze.
3. Rast plaka
Daljim nakupljanjem uginulih ćelija i holesterola nastaje plak. Na njemu se formira „kapica“ od mišićnih ćelija zida arterije koja djelimično štiti plak, ali njegovo širenje dovodi do sužavanja arterije i smanjenog protoka krvi.
4. Ruptura ili erozija plaka
Kada "kapica" pukne, dolazi do dodatnog oštećenja endotijela i stvaranja krvnog ugruška. Ugrušak može da se pomjeri i zapuši arteriju, što dovodi do prekida dotoka krvi. Tkivo tada ostaje bez kiseonika i hranljivih materija i počinje da propada.
(Stetoskop/ Lepa&Srećna)