Popularni suplement koji obećava zdravlje srca, krije rizike, a rezultati istraživanja su kontradiktorni - evo šta treba da znate o ribljem ulju.
- Rezultati straživanja dejstva ribljeg ulja su kontradiktorna.
- Kod hipertenzije se bilježi blago sniženje pritiska, ali kod zdravih osoba efekat gotovo da ne postoji.
- Doza i sastav proizvoda – razlike u odnosu DHA i EPA, kao i količina unosa, presudno utiču na rezultate.
Riblje ulje je bogat izvor omega 3 masnih kiselina koje podržavaju zdravlje srca. Studije o suplementima ribljeg ulja i krvnom pritisku, međutim, daju mješovite rezultate. Neka istraživanja sugerišu da ljudi sa visokim krvnim pritiskom mogu imati najviše koristi od uzimanja ribljeg ulja.
Riblje ulje, koje sadrži omega 3 masne kiseline, nalazi se u namirnicama poput masne ribe i povezano je sa koristima za zdravlje srca, posebno sa smanjenjem triglicerida. Ali dokazi su podijeljeni o tome da li suplementi ribljeg ulja značajno smanjuju krvni pritisak.
Kako riblje ulje utiče na krvni pritisak
Ukupno gledano, istraživanja o ribljem ulju i krvnom pritisku su nedosljedna. „Neke studije su pokazale da riblje ulje može da pomogne u snižavanju krvnog pritiska, a druge nisu“, objašnjava farmaceut Lorin Hinicka, profesorka na Univerzitetu Merilend.
Analiza iz 2022. godine pokazala je da ljudi koji su unosili 2 do 3 grama omega 3 masnih kiselina dnevno imaju skromno prosječno smanjenje krvnog pritiska, sa najprimjetnijim efektima kod onih koji su već imali povišen pritisak.
Ipak, nije jasno da li riblje ulje donosi dodatne koristi ljudima koji već uzimaju lijekove na recept za kontrolu krvnog pritiska. „Oni sa normalnim pritiskom obično imaju malo ili nimalo promjene kada uzimaju riblje ulje“, rekla je dijetetičarka Mišel Rutenštajn.
Jedan od razloga nedosljednih nalaza jeste velika razlika među proizvodima ribljeg ulja na tržištu, odnosno različite razmjere dvije glavne vrste omega 3 masnih kiselina, DHA i EPA. Studije takođe testiraju različite doze – neke pokazuju efekat, a druge ne. „Moguće je da doza ribljeg ulja pravi razliku u efektu na krvni pritisak“, rekla je Hinicka. „Ali istraživanja su podeljena.“
Zašto riblje ulje može da koristi krvnom pritisku
Iako nema konačnih dokaza da uzimanje ribljeg ulja snižava krvni pritisak, studije koje povezuju riblje ulje sa smanjenjem pritiska sugerišu da suplement može pomoći krvnim sudovima da se opuste i prošire. Teoretski, to može da ublaži inflamaciju i poboljša ukupnu funkciju krvnih sudova, objašnjava Hinicka.
Istraživači takođe vjeruju da omega 3 smanjuju oksidativni stres – nakupljanje slobodnih radikala koji mogu da oštete ćelije i za koje se smatra da doprinose povišenom krvnom pritisku.
Iako se riblje ulje generalno dobro podnosi, nije bez potencijalnih neželjenih efekata. Oni se kreću od blagih problema, poput neprijatnog ribljeg ukusa i gorušice, do ozbiljnijih, uključujući moguć povećan rizik od atrijalne fibrilacije i moždanog udara.
Povišen LDL holesterol i komplikacije sa krvarenjem takođe su zabilježeni, upozorava kardiolog dr Amin Jehja.
Važno je znati da, za razliku od lijekova na recept, suplementi nisu regulisani od strane FDA, što znači da nisu odobreni niti procijenjeni po pitanju bezbjednosti i efikasnosti prije nego što se pojave na tržištu.
Kako bi se obezbijedio kvalitet, stručnjaci preporučuju da se biraju proizvodi koje je testirala nezavisna laboratorija radi čistoće i tačnog označavanja.
Zbog relativno visokih potrebnih doza, potencijalnih neželjenih efekata i postojanja efikasnijih tretmana za krvni pritisak, ljekari obično ne preporučuju rutinsko uzimanje suplemenata ribljeg ulja.
Umjesto toga, stručnjaci nas ohrabruju da ipak unosimo omega 3 kroz hranu. Masna riba poput lososa, skuše, tune, pastrmke i sardina su dobri izvori, a Američko udruženje za srce preporučuje dvije porcije nedjeljno po 100 grama.
Za ljude koji ne jedu ribu, suplementi mogu da budu nadoknada. Ipak, „ishrana i promjene životnog stila su daleko efikasnije“ za podršku zdravom krvnom pritisku, dodaje Hinicka. To uključuje kvalitetan san, redovno vježbanje, izbjegavanje rizičnih supstanci poput alkohola, ograničavanje unosa natrijuma i upravljanje stresom.