Šafran se smatra najskupljim začinom na svijetu, jer je za njegovu proizvodnju potreban nebrojeni broj sati ručnog rada, a njegovi zdravstveni benefiti izvedeni iz narodne medicine su raznovrsni.
Najskupljim začinom na svijetu smatra se biljka šafran, jedinstvena po svom jedinstvenom mirisu i aromi koji nisu baš uvijek po svačijem ukusu. Prepoznatljiva je po svojim crvenim detaljima cvjeta koji se suše i sakupljaju, a mnogi ne znaju da je proizvodnja njenog začina mnogo komplikovanija nego kod ostalih biljaka.
Najveći proizvođač šafrana danas je Iran, koji proizvodi oko 90 odsto njegove ukupne količine, a listi značajnih izvoznika mogu da se dodaju i Kašmir u Indiji i Španija.
Istorija se vezuje za Grčku
Nastanak šafrana vezuje se upravo za Grčku. Prema legendi, zgodni smrtnik po imenu Krokus zaljubio se u Smilaks, prelijepu nimfu. Međutim, Smilaks je odbila njegovu ljubav, nakon čega je Krokus pretvoren u ljubičasti cvijet šafrana.
Što se tiče istorije uzgajanja šafrana, ona seže više od 3.000 godina u prošlost i obuhvata različite kulture. Iako se ne zna gdje je šafran tačno nikao po prvi put, istorijski izvori navode da su ga u Indiju donijeli persijski vladari oko 500. godine prije nove ere.
Jedna od prvih istorijskih referenci šafrana potiče i iz drevnog Egipta, gdje ga je, prema predanju, Kleopatra koristila kao mirisnu i zavodljivu esenciju. Osim nje, i stari Grci i Rimljani veoma su cijenili ovaj začin i koristili ga kao parfem, a posipali su ga i na javnim mjestima. Tokom Rimskog carstva, car Neron je, prema istorijskim zapisima, naredio da se ulice Rima pospu šafranom kada je ulazio u grad.
Ima tri najčešće vrste
Tri najkorišćenije vrste šafrana su:
- Lača ili Mongra šafran - Uzgaja se isključivo na kašmirskom tlu, a prepoznaje se po tamnocrvenim nitima. Smatra se najtamnijom među svim vrstama šafrana na svijetu i često se smatra jednim od najkvalitetnijih šafrana zbog svog dugotrajnog ukusa i arome. Veoma je skup i rijetko može da se pronađe van Indije.
- Akvila šafran - Uzgaja se u dolini Naveli i na Sardiniji u Italiji, a spominje se i kao iranski šafran. Ova vrsta šafrana ima kraće niti od kašmirskog šafrana, pa su i same niti kraće. Svjetlije je crvene boje, ali se smatra veoma kvalitetnim. Proizvodi se u velikim količinama, pa je široko dostupan i ima pristupačniju cijenu.
- Krem ili španski superior šafran - Ova vrsta se često koristi u SAD i sadrži više žutih dijelova cvijeta i više biljnog otpada, zbog čega je jeftiniji od drugih vrsta šafrana.
Šta šafran čini najskupljim začinom na svijetu?
Od jednog cvijeta šafrana, može da se dobije oko 30 mg svježeg šafrana. Nakon sušenja, ta količina se smanjuje na svega oko 7 mg.
Pogledajte kako se odstranjuju dijelovi šafrana potrebni za proizvodnju začina:
Za proizvodnju 1 grama suvih šafranovih niti potrebno je oko 150 cvjetova šafrana. Da bi se dobio jedan kilogram suvih šafranovih niti, potrebno je ubrati približno 170.000 cvjetova, što zahtijeva oko 40 sati ručnog rada.
Zbog toga, proces proizvodnje začina veoma je komplikovan, pa utiče na visoku cijenu.
Zdravstvene koristi su mu mnogobrojne
Šafranu se pripisuju različite zdravstvene koristi izvedene iz vjerovanja narodne medicine država izvoznica, uključujući tu:
- podsticanje boljeg učenja jer može da poboljša pamćenje
- moguće povećanje vitalnosti
- podsticanje rasta kose
- moguću zaštitu od prehlade
- ublažavanje simptoma artritisa
- mogućnosti poboljšanja vida
- moguću pomoć kod nesanice
- moguće poboljšanje varenja
- ubrzavanje zarastanja rana
(MONDO)