Iako su ih godinama potcjenjivali i nazivali "primitivnim ratnicima u papučama", Huti su izveli nezapamćenu munjevitu ofanzivu, bacili Saudijsku Arabiju na koljena i zauzimanjem ključnih pomorskih tačaka u Crvenom moru uzeli svjetsku ekonomiju kao taoca.
Zauzimanjem ključnih priobalnih pozicija duž Crvenog mora i preuzimanjem kontrole nad ostrvima na ulazu u moreuz Bab el-Mandeb, pokret Hutija je nanio Saudijskoj Arabiji najgori vojni i politički poraz u Jemenu u posljednjih nekoliko godina.
Iako ih na Zapadu i u dijelu arapskog svijeta često potcjenjivački smatraju "primitivnim" ratnicima u papučama, koji se oslanjaju samo na kalašnjikove, Huti su upravo izveli munjevitu ofanzivu kojom su dokazali suprotno – sada doslovno drže dobar dio svjetske ekonomije u šaci.
Ovaj iznenadni i duboki proboj na bojnom polju razotkrio je ozbiljne obavještajne propuste koalicije, glavne slabosti njenih lokalnih saveznika i jasna ograničenja američke vojne zaštite na koju se Rijad oslanjao godinama, izvještava Rojters.
Slom obavještajnih podataka i zaplijenjeno oružje
Dramatičan preokret dogodio se nakon što su Huti uspjeli da mobilišu i grupišu snage od oko 100.000 boraca u potpunoj tajnosti, znatno nadmašujući svoje rivalske formacije na terenu.
Zapadni diplomatski izvori i nezavisni analitičari ističu da su i saudijske komandne strukture, koje su nedavno preuzele operacije nakon povlačenja veće podrške Emirata, i međunarodni posmatrači potpuno previdjeli signale koji su ukazivali na pripremu tako velike ofanzive.
Kada je napad počeo, snage jemenske vlade koju podržava Rijad pružile su minimalan otpor i ubrzo su se potpuno raspale, ostavljajući za sobom ogromne količine naprednog američkog i saudijskog naoružanja koje je sada dodatno ojačalo vojne kapacitete pobunjenika.
Dvije ključne pomorske tačke pod kontrolom Teherana
Gubitak kontrole nad moreuzom Bab el-Mandeb, ključnom morskom arterijom za globalni transport nafte i komercijalni brodarski saobraćaj koji povezuje Crveno more sa Indijskim okeanom, direktno koristi Teheranu.
Pošto Iran već ima snažan uticaj u Ormuskom moreuzu, uspostavljanje snažnog uporišta za svoje saveznike na kapijama Crvenog mora znači da osa koju predvodi Teheran sada ima dvije ključne pomorske tačke svijeta pod direktnom ili indirektnom kontrolom, dajući im moć da ucjenjuju svjetska tržišta.
Pored toga, ovo raspoređivanje snaga na kopnu otvara prostor Hutima da znatno lakše prošire svoje logističke i švercerske mreže prema Afričkom rogu.
Rijad traži pomoć Kaira, Vašington oklijeva
Nakon što je Vašington izbjegao direktnu vojnu intervenciju i odbio da se pridruži pomorskoj odbrambenoj koaliciji koju je Rijad pokušao da formira, saudijski prestolonasljednik Mohamed bin Salman bio je primoran da potraži podršku u Kairu.
Saudijska strana pokušava da angažuje egipatsku mornaricu i vazduhoplovstvo kako bi zaštitila plovne puteve, ponavljajući obrazac iz ranijih faza sukoba, ali u Kairu i drugim regionalnim prijestonicama postoji veliki oprez.
Istorijsko iskustvo pokazuje da je Jemen decenijama bio izuzetno teška vojna arena, gdje su spoljne sile, od Egipta 1960-ih do Sjedinjenih Država i Saudijske Arabije u novije vrijeme, redovno trpjele neuspjehe i ulazile u dugoročne vojne pat pozicije.
Pritisak na Saudijsku Arabiju i novi politički uslovi
Huti već pokušavaju da svoju novostečenu prednost na bojnom polju pretvore u dalje i opsežnije političke ustupke. Oni eksplicitno zahtijevaju da Rijad ublaži saobraćajne i trgovinske blokade ključne luke Hodeida i aerodroma u Sani, plati značajnu ratnu reparaciju i postepeno prekine podršku međunarodno priznatoj jemenskoj vladi.
Saudijska Arabija se tako našla u izuzetno uskom i opasnom prostoru za djelovanje: popuštanje pod pritiskom značilo bi trajno ustupanje strateške prednosti protivniku, dok bi nova masovna vojna eskalacija nosila rizik direktnih i razornih napada na energetske i ekonomske objekte unutar same zemlje, zaključuje Rojters.