Berlinski zid, simbol podele Evrope, pao je 9. novembra 1989. godine, nakon neprecizne izjave na konferenciji za medije.
Na današnji dan, 9. novembra 1989. godine, otvoreni su granični prelazi u Berlinu, čime je počeo kraj zida koji je 28 godina dijelio grad na istočni i zapadni dio.
Jedna neprecizna izjava na konferenciji za medije pokrenula je događaje koji su promijenili tok evropske istorije.
Zid je počeo da se gradi u noći između 12. i 13. avgusta 1961. godine, kada je rukovodstvo Istočne Njemačke (DDR) počelo da zatvara granicu prema zapadnim sektorima Berlina. Tokom naredne 28 godine postao je simbol podjele Evrope na dva politička i ideološka bloka.
Prema podacima Fondacije Berlinski zid i Centra za savremena istorijska istraživanja iz Potsdama, najmanje 140 ljudi izgubilo je život pokušavajući da pređe granicu do njenog otvaranja 1989. godine.
Konferencija za medije koja je promijenila istoriju
Prelomni trenutak dogodio se nešto prije 19 časova, 9. novembra 1989. godine. Na kraju konferencije za medije, Günter Šabovski, član rukovodstva vladajuće partije SED, predstavio je nova pravila putovanja za građane DDR-a.
Odgovarajući na pitanje novinara kada će nove mjere stupiti na snagu, Šabovski je, očigledno ne znajući sve detalje odluke, rekao da one važe "odmah, bez odlaganja".
Upravo ta izjava, nastala usljed nesporazuma i nedovoljno precizno prenesenih informacija, pokrenula je lavinu događaja.
Zapadnonjemačka televizija ARD objavila je vijest kao glavnu u svom informativnom programu u 20 časova. Ubrzo nakon toga, sve veći broj stanovnika Istočnog Berlina počeo je da se okuplja ispred graničnih prelaza, zahtijevajući da im se omogući odlazak na Zapad.
Graničari nisu imali zvanična uputstva kako da postupe.
Na prelazu Bornholmer Štrase oko 21.20 časova počeli su da propuštaju prve građane, ali uz poništavanje pasoša, što je praktično značilo oduzimanje prava na povratak u zemlju.
Pritisak okupljenih građana nastavio je da raste. Oko 23.30 časova komandant pasoške kontrole, bez zvanične naredbe nadređenih, odlučio je da potpuno podigne rampu.
U narednih sat vremena oko 20.000 ljudi prešlo je most bez granične kontrole. Tokom večeri otvoreni su i ostali prelazi u gradu.
Trabanti, slavlje i "zidni djetlići"
Narednih dana na graničnim prelazima ukinute su formalnosti, a milioni građana Istočne Njemačke iskoristili su priliku da prvi put nakon više decenija posjete Zapadni Berlin i Zapadnu Njemačku.
Na ulici Kurfirstendam danima je vladala atmosfera velikog narodnog slavlja. Restorani i lokali dijelili su posjetiocima besplatna pića, dok su ulice bile preplavljene ljudima i automobilima marke trabant, koji su postali jedan od prepoznatljivih simbola tog istorijskog trenutka.
Prelaz kod Brandenburške kapije zvanično je otvoren 22. decembra 1989. godine.
U međuvremenu, zid je počeo da nestaje i pod udarcima čekića. Ljudi iz različitih dijelova svijeta dolazili su da odvoje komad betona kao uspomenu na istorijski događaj. Naziv "zidni djetlići" dobili su oni koji su danima odlamali dijelove zida.
Najveći dio konstrukcije uklonjen je između juna i novembra 1990. godine.
Njemačka je zvanično ujedinjena 3. oktobra 1990. godine, čime je okončana podjela koja je trajala od završetka Drugog svjetskog rata.
Danas se trasa nekadašnjeg zida kroz centralni dio Berlina, u dužini od oko 20 kilometara, može pratiti zahvaljujući dvostrukom redu kamenih kocki ugrađenih u pločnik.
Razlike između istoka i zapada postoje i danas
Berlin i ove godine obilježava godišnjicu pada zida komemoracijom kod Memorijala Berlinskog zida u ulici Bernauer Štrase, uz učešće gradonačelnika Kaija Vegnera i oko 170 događaja u okviru manifestacije "Nedjelja Slobode".
Vegner je uoči godišnjice kazao da je 1989. godine stajao na Berlinskom zidu i da mu je to bio najljepši dan u životu.
Ipak, više od tri i po decenije nakon ujedinjenja, ekonomske i društvene razlike između istočnog i zapadnog dijela Njemačke i dalje su vidljive.
Prema izvještaju povjerenice njemačke vlade za istočnu Njemačku Elisabet Kajser, dostavljenom Bundestagu u oktobru, prosječna neto imovina domaćinstava na istoku zemlje iznosi 125.500 eura, dok je na zapadu 257.100 eura.
U istraživanju je učestvovalo oko 2.700 ljudi. Čak 95 odsto ispitanika, i na istoku i na zapadu, smatra da bi rad i trud trebalo da budu presudni za uspjeh u društvu.
Međutim, oko 80 odsto ispitanika smatra da su u stvarnosti za uspjeh važniji imovina i veze, dok je 72 odsto ukazalo na značaj socijalnog porijekla.
Izvještaj zaključuje da, uprkos decenijama zajedničkog života, ujedinjena Njemačka i dalje ima izražene nejednakosti, ali i nove mogućnosti. Izgradnja društvenog jedinstva, kako se navodi, ostaje proces koji nije završen.
Pad Berlinskog zida 9. novembra 1989. godine ostao je jedan od najvažnijih događaja savremene evropske istorije. Ono što je počelo kao neprecizna izjava na konferenciji za medije pretvorilo se u istorijski trenutak koji je označio kraj jedne epohe i otvorio put ka novoj Evropi.
(Dan/MONDO)