Nosio je dres reprezentacije Jugoslavije 14 puta, ali je više upamćen po političkim akcijama tokom Prvog i Drugog svjetskog rata.
Jedan od najtalentovanijih jugoslovenskih fudbalera Emil Perška je praktično obrisan iz sportske istorije zbog političkog angažmana tokom Prvog i Drugog svjetskog rata. Najveći trag u klupskoj karijeri je ostavio u dresu Građanskog iz Zagreba, dok je za reprezentaciju Jugoslavije zabilježio 14 nastupa. Njegova smrt je i dan danas obavijena velom tajne.
Emil Perška je svakako bio kontroverzna ličnost, dovodio se u vezu sa ustaškim režimom, a 2019. godine je čak dobio svoju ulicu u Beogradu, ali je njen naziv hitno promijenjen.
Ko je bio Emil Perška?
Rođen je 1896. godine u Staroj Pazovi u slovačkoj porodici. Prema dostupnim informacijama, poslije Prvog svjetskog rata nije smio da se vrati u Jugoslaviju jer je bio vojni dezerter. Stoga je i ugovor sa Građanskim potpisao u Beču 1019. godine. Ubrzo je pomilovan, pa se vratio u Zagreb. Igrao je na prvoj utakmici tadašnje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, na olimpijskom turniru 1920. u Antverpenu. Dobre partije su ga preporučile u francusku ligu, ali se ubrzo vratio u Građanski.
Sa hrvatskim klubom je osvajio tri nacionalna prvenstva (1923. 1926. 1928). Za reprezentaciju Jugoslavije odigrao je 14 utakmica (1920 - 1927) i postigao dva gola. Debitovao je 28. avgusta 1920. protiv Čehoslovačke (0:7) na olimpijskom turniru u Antverpenu, a posljednji put je obukao nacionalni dres 31. jula 1927. opet protiv Čehoslovačke (1:1) u Beogradu, kada je postigao i jedini gol.
Prema nekim informacijama, tokom Drugog svjetskog rata bio je policijski službenik i vjerni pristalica ustaškog pokreta, što ga je na kraju koštalo glave. Takođe, aktivno se bavio novinarstvom pišući za tadašnje listove Večer i Sportski list.
Pucao na srpske vojnike
Emil je važio za hrvatskom nacionalistu, bio je učesnik pobune hrvatskih vojnika na Trgu bana Jelačića 1918. godine, kada je, prema nekim zapisima, kao mladi domobranski desetnik pucao na pripadnike srpske vojske. Ubrzo mu je potički angažman postao važniji od fudbala, pa je odbio da dalje nastupa za reprezentaciju Jugoslavije.
Upravo su ga radikalni stavovi i koštali života, pošto je 1945. preminuo pod nerazjašnjenim okolnostima. Nakon osnivanja Nezavisne Države Hrvatske, Perška se, prema dostupnim izvorima, stavio na raspolaganje novim vlastima. Radio je kao policijski službenik i pristalica ustaškog režima. Odlučio je da ostane u Zagrebu, gdje ga je zadesila kobna sudbina.
Navodno, neposredno nakon ulaska partizanskih jedinica u Zagreb 1945, Perška je lociran u svojoj kući. Prema jednoj verziji događaja, odbio je da se preda i pružio je otpor partizanima, pucajući na njih mitraljezom. U ovom vatrenom obračunu je nastradao, ali njegovo tijelo nikada nije pronađeno, niti je poznato gdje se nalazi njegov grob.
Dobio ulicu u Beogradu
Prije nekoliko godina, tačnije 2019. godine u Beogradu se dogodio presedan. Perška je dobio svoju ulicu, a u obrazloženju odluke je stajalo da je Perška bio profesionalac, zvijezda jugoslavenskog fudbala i prvi igrač koji je odigrao 10 utakmica za nacionalni tim Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.
Ipak, pozadina je bila mnogo drugačija. On je kao hrvatski nacionalista i policijski službenik učestvovao u brojnim akcijama ustaškog režima, pa je ova odluka hitno preinačena.
"Perška je u najboljem slučaju kontroverzna ličnost, dok je iz ugla naučne istoriografije apsolutno neprihvatljiv za pozitivnu memorijalizaciju u vidu imena ulice, naročito ako se ima u vidu da je narodni heroj Stjepan/Stevan Filipović ostao bez ulice u korist pripadnika policije NDH koji je pod nerazjašnjenim okolnostima ubijen u borbama za oslobođenje Zagreba u maju 1945. godine", rekao je tada istoričar Dejan Ristić i dodao da je Perška sasvim sigurno stradao u sukobu sa Narodnooslobodilačkom vojskom Jugoslavije.
BONUS VIDEO:
(MONDO)