Zašto je Sveta Gora zabranjena ženama i ko su neustrašive Srpkinje koje su ipak kročile tamo | MONDOBA

  • Izdanje: Potvrdi
Čitaoci reporteri

ČITAOCI REPORTERI

Videli ste nešto zanimljivo?

Ubacite video ili foto

Možete da ubacite do 3 fotografije ili videa. Ne smije biti više od 25 MB.

Poruka uspješno poslata

Hvala što ste poslali vijest.

Dodatno
Izdanje: Potvrdi

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

Šta kaže tradicija

Zašto je Sveta Gora zabranjena ženama i ko su neustrašive Srpkinje koje su ipak kročile tamo

Svake godine, Svetu Goru posete hiljade turista… muškaraca. Žene mogu da kristare oko poluostrva i tako se približe monaškoj republici usred Egejskog mora u koju im je zabranjen pristup. O tome zašto je to tako postoji legenda, a i nešto “svetovnije” objašnjenje.

Izvor: Mondo/J. Dojčinović

Sveta Gora je jedan od najvećih centara pravoslavnog svijeta. Nalazi se na poluostrvu Halkidiki na sjeveru Grčke, na najistočnijem od tri poluostrva - Atosu. To je danas sjedište 20 pravoslavnih manastira i još mnoštvo manjih monaških zajednica i kelija u kojima žive pustinjaci koji ne žele nikakav kontakt sa savremenim svijetom i život posvećuju molitvi.

Atos čini autonomnu državu pod grčkim suverenitetom. Samo je monasima dozvoljeno da žive na Svetoj Gori, dok oni koji je posećuju moraju imati posebnu dozvolu za to. Na poluostrvu trenutno živi oko 2 hiljade monaha. Duhovno, Sveta Gora je pod direktnom jurisdikcijom vaseljenskog patrijarha iz Carigrada. Sve osobe koje žive kao ovdje, nakon što se zamonaše, postaju grčki državljani bez ikakvih formalnosti.

Zašto je Sveta Gora zabranjena za žene?

O tome zašto je Sveta Gora zabranjena za žene danas postoji zapravo samo legenda. Prema njoj, Bogorodica je jednom tuda plovila sa Svetim apostolom Jovanom ka Kipru kada se podigla velika oluja. To ih je prisililo da pristanu baš na Atosu, kraj današnje luke manastira Iviron.

Na poluostrvo ne smiju ni ženske životinje?

Navodno, zabrana se proteže i dalje od ljudskog svijeta, pa je na Svetoj Gori zabranjeno prisustvo i ženskih domaćih životinja.

Postoje samo dva izuzetka - mačke (koje love miševe i tako čuvaju i namirnice ali i drevne spise koji se nalaze u manastirskih arhivima) i kokoške (koje legu jaja od čijih žumanaca se prave boje koje se koriste u ikonopisanju).

Bogorodica je izašla na obalu i, oduševljena ljepotom blagoslovila je i zamolila Isusa da poluostrvo daruje njoj. Tada se začuo glas: “Neka ovo mesto bude tvoje nasleđe i tvoj vrt, raj i nebo spasenja za one koji traže spasenje“.

Od tog trenutka Sveta Gora je posvećena Majci Božjoj i zato tu nije dozvoljen pristup drugim ženama.

Nešto prozaičnije objašnjenje govori da je Sveta Gora mesto na kome žive isključivo muški monasi i da je ženama zabranjen pristup kako ih ne bi dovodile u iskušenje i skretale im misli da njihove misije. Na primjer, sve do 11. veka na poluostrvu je tolerisano prisustvo pastira, a onda je vaseljenski patrijarh strogo zabranio njihovo prisustvo.

Razlog? Pastirice su često znale da izazivaju i uznemiruju monahe i dešavalo se da zbog toga manastiri gube kaluđere.

Malo istorije i mnogo legendi

Atos je u prethrišćansko vrijeme zapravo bio čuven po mnogobožačkim hramovima, a naročito je poznat bio hram Zevsa Munjobije na samom vrhu planine. Oko ovih bogomolja živjelo je i stanovništvo, ali kada i zašto je raseljeno, nije baš najjasnije.

Legenda kaže da su, onog trenutka kada je Bogorodica kročila na obalu, svi paganski hramovi popadali, uključujući i Zevsov hram. Videvši ovo, stanovnici Atosa su primili hrišćanstvo, a na mjestu Zevsovog hrama podigli drveni manastir Sveti Kliment.

Zatvor za nepoštovanje zabrane!

Sve do početka 20. vijeka na Svetu Goru je bilo moguće ići preko zemljouza kod Provlake, koji spaja poluostrvo s kopnom.

Međutim, nakon što su pojedine žene počele da koriste ovaj put da krišom uđu na Svetu Goru grčke vlasti postavile su na tom mjestu visoku ogradu i strogo zabranile ulazak pješacima, bez obzira na pol. Kazna za kršenje ove naredbe je godinu dana zatvora!

Istoričari vjeruju da je činjenica da su arabljanski gusari “glavni krivci” za raseljavanje stanovništva sa ovog mjesta. Oni su terorisali priobalne gradove Halkidikija, pa je narod pobjegao sa Atosa, a ostala je tek šačica siromašnih isposnika koje morski razbojnici nisu dirali jer nisu imali ništa što bi se moglo opljačkati.

Nauka kaže da tek od 7. vijeka postoje pisani tragovi sa Svete Gore koja tada postaje utočište izbjeglih monaha koji se povlače pred islamskim osvajačima.

Sveta Gora je kao manastirska zajednica formalno osnovana 963. godine, kada je monah Atanasije osnovao manastir Veliku Lavru, danas najveći i najznačajniji od 20 manastira. Manastir je uživao zaštitu vizantijskih careva, Rusije, a u dugom periodu kad se Romejsko carstvo urušilo, a rusko se još nije uzdiglo i - Srbije!

Srpski vladari i njihove porodice vijekovima su davale novac i bili čuvari čitavog Atosa. Osim Hilandara, izgradili su manastire Simonopetru, Grigorijat, Svetog Pavla gdje se nekoliko vijekova služilo na srpskom jeziku.

Srpkinje koje su ipak posjetile Svetu Goru

Srpski Hilandar jedinstven je među svetogorskim manastirima jer je, prema legendi, tu Bogorodica dozvolila caru Dušanu da dovede svoju suprugu, caricu Jelenu, i tako se skloni od kuge. Ipak, iz poštovanja prema svetinji, carica je zapravo boravila u hilandarskoj luci Hrusiji, a na kopnu je nošena u nosiljci tako da nije kročila na tlo i prekršila zakon.

Još jedna Srpkinja se pominje kao osoba koja je možda posjetila Svetu Goru. Naime, manastir Svetog Pavla podigao je despot Đurađ Branković, a zajedno sa još nekoliko svetinja, darivala ga je despotova ćerka Mara.

Turske hronike navode da je ovom prilikom Mara posjetila Svetu Goru dok manastirsko predanje kaže da je istina da je potonja osmanska sultanija (bila je udata za sultana Murata II) bila ktitorka, ali da nije kročila na tlo poluostrva upravo jer je znala da je ženama to zabranjeno.

(MONDO/Istorijski zabavnik)

Pročitajte i ovo

Još iz INFO

Komentari 0

Vaš komentar je proslijeđen moderatorskom timu i biće vidljiv nakon odobrenja.

Slanje komentara nije uspjelo.

Nevalidna CAPTCHA

MONDO REPORTAŽE