Ispod litice kod Mostara izvire Buna, rijeka koja iz pećine izlazi potpuno formirana. Ronioci već više od pola vijeka istražuju njene dubine, ali kraj ovog misterioznog vrela još nije pronađen.
Ispod litice nedaleko od Mostara iz pećine izbija potpuno formirana rijeka. Ronioci već više od pola vijeka pokušavaju da otkriju tajnu njenog podzemlja, ali ni poslije stotina istraženih metara nisu pronašli kraj.
Riječ je o Buni, jednoj od najneobičnijih rijeka. Njeno vrelo nalazi se u Blagaju, oko 12 kilometara od Mostara, a smatra se jednim od najizdašnijih kraških izvora u Evropi.
Za razliku od rijeka koje nastaju spajanjem potoka i manjih vodenih tokova, Buna iz pećine izlazi kao snažna, već oblikovana rijeka.
Iz stijene je izbijalo 380 kubika vode u sekundi
Prosječna izdašnost vrela iznosi približno 23,7 kubnih metara vode u sekundi. Tokom sušnog ljeta količina može da se smanji na oko tri kubika, dok u kišnim periodima dostiže i 120 kubnih metara u sekundi.
Najveći zabilježeni protok izmjeren je u januaru 1971. godine, kada je iz vrela izbijalo čak 380 kubnih metara vode u sekundi.
Voda se prikuplja na kraškom području površine od oko 1.100 kvadratnih kilometara. Kiša i otopljeni snijeg poniru kroz krečnjačko tlo, prolaze kroz skrivene podzemne kanale i ponovo izlaze na površinu u Blagaju.
Temperatura Bune tokom čitave godine ostaje gotovo nepromijenjena i kreće se između 10 i 11 stepeni.
Skriveni podzemni svijet: Iz pećine izbija rijeka kojoj ronioci ni poslije pola vijeka ne znaju kraj
Ronioci još nisu pronašli kraj podzemnih prolaza
Prva ozbiljnija ronilačka istraživanja podvodnih sifona započela su 1973. godine. Ekspedicije su nastavile da ulaze u pećinski sistem, ali je veliki dio njegovih kanala i dalje nepoznat.
Do sada je istraženo približno 520 metara poplavljenih prolaza. Najdublja tačka do koje su ronioci uspjeli da stignu nalazi se 72 metra ispod nivoa na kojem Buna izlazi na površinu.
Ipak, kraj podzemnog sistema nije pronađen. Naučnici zato još nemaju potpun odgovor na pitanja dokle se kanali prostiru, kako izgleda čitava mreža ispod kraškog terena i kojim sve putevima voda stiže do izvora.
Rijeka duga samo devet kilometara
Iako iza njenog izvora stoji ogroman i još neistražen podzemni svijet, Buna na površini teče svega oko devet kilometara prije nego što se ulije u Neretvu.
Neposredno pored vrela, pod visokom stijenom, nalazi se čuvena Blagajska tekija. Spoj istorijske građevine, litice i smaragdne rijeke pretvorio je ovo mjesto u jednu od najprepoznatljivijih turističkih atrakcija Bosne i Hercegovine.
Ipak, najzanimljiviji deo Bune ostaje skriven od pogleda – duboko pod zemljom, u sistemu čiji kraj ljudi još nisu uspjeli da pronađu.
(Ona.rs/MONDO)