Natalijina ramonda simbolizuje Dan primirja u Prvom svjetskom ratu.
Cvijet "natalijina ramonda" nazvan je po kraljici Nataliji Obrenović,a u botanici je poznatiji kao „cvijet feniks“. Simbolizuje povratak srpske vojske koja je nakon svih stradanja i gubitaka uspjela da se podigne iz pepela i odnese pobjedu u Prvom svjetskom ratu. Ovaj cvijet, koji predstavlja zvanični simbol Dana primirja u Prvom svjetskom ratu, jeste endemska biljna vrsta.
На Високом камену изнад Јелашничке клисуре, др Сава Петровић открио је 1879. године биљку из рода Ramonda, и заједно са Панчићем, описао је као нову у својој књизи Флора околине Ниша, а у част краљице Наталије Обреновић назвао је Ramonda nathaliae Pančić et Petrović (1882).pic.twitter.com/IxttkfIUgX
— Природњачки музеј у Београду (@prirodnjacki)November 10, 2017
Riječ je o ugroženoj i rijetkoj vrsti koja živi samo na području Centralnog Balkana – u Srbiji, Sjevernoj Makedoniji i sjevernoj Grčkoj. Biljka posjeduje nevjerovatnu sposobnost da oživljava, odnosno da ponovo procvjeta nakon što je potpuno osušena. Pripada porodici Gesneriaceae i prostire se na nadmorskim visinama od 350 do 2.200 metara. Prirodno stanište su joj izuzetno nepristupačna mjesta, uglavnom klisure i krečnjačke stijene gdje vladaju suvi i hladni uslovi.
Osim što je drevna i izuzetno izdržljiva, natalijina ramonda posjeduje osobinu koju među skoro 300.000 poznatih cvjetnica dijeli sa tek tridesetak biljnih vrsta. Naime, nakon što se usljed nedostatka vlage potpuno osuši, ova biljka može ponovo da oživi nakon malo kiše ili zalivanja. Zabilježeno je da je botaničar Pavel Černjavski 1928. godine slučajno prosuo vodu na herbarijum u kojem se nalazio uzorak potpuno osušene ramonde, nakon čega je biljka ponovo oživjela.
Otkriće Josifa Pančića i Save Petrovića
Istorija otkrića ove biljke usko je povezana sa ocem srpske botanike Josifom Pančićem. Ramonde su kao biljna vrsta poznate još od tridesetih godina 19. vijeka, kada ih je francuski istraživač, po kome nose ime, otkrio na teritoriji današnje Španije. Pola vijeka kasnije, 1874. godine, Pančić je došao do značajnog saznanja da ramonde rastu i van Pirinejskog poluostrva. Pronašao ih je na području južne Srbije, zaključivši da je riječ o novoj vrsti koju je nazvao srpska ramonda (Ramonda serbica).
Deset godina kasnije, 1884. godine, dvorski ljekar dr Sava Petrović otkrio je da na Balkanu postoji još jedna vrsta ramonde sa drugačijom krunicom i listovima. Pošto se nalazio u službi na dvoru kralja Milana, Petrović je ovoj vrsti dao naučni naziv Ramonda nathaliae, u čast kraljice Natalije Obrenović.
Dan primirja u Prvom svjetskom ratu
U znak sjećanja na 11. novembar 1918. godine, kada je sklopljeno primirje kojim su obustavljena ratna dejstva, danas se obilježava Dan primirja u Prvom svjetskom ratu. Srbija je bila prva napadnuta zemlja u Velikom ratu, ostvarila je prve savezničke pobjede na Ceru i Kolubari, a posljednja je okončala ratne operacije. Pobjedu je platila izuzetno visokom cijenom – gubitkom između 1,1 i 1,3 miliona ljudi, što je činilo gotovo trećinu ukupnog stanovništva ili oko 60 odsto muške populacije.
Četvorogodišnji sukob formalno je priveden kraju u 11 časova, 11. novembra 1918. godine, kada su sile Antante (Rusija, Francuska i Velika Britanija) potpisale primirje sa centralnim silama (Njemačkom i Austrougarskom). Sporazum je potpisan na liniji fronta, u željezničkom vagonu francuskog maršala Ferdinanda Foša u šumi kod Kompjenja u Francuskoj.
Primirjem na Zapadnom frontu ugovoreni su prekid vatre, povlačenje njemačke vojske, razmjena zarobljenika, ratna odšteta, kao i uništavanje njemačkih ratnih brodova i podmornica. Na Solunskom frontu srpska vojska ostvarila je najveći prodor među svim savezničkim snagama. Svi pripadnici vojske koji su se tokom zime 1915. i 1916. godine povlačili preko zaleđenih planina Albanije do Krfa odlikovani su Albanskom spomenicom za vjernost otadžbini.
Praznik se obilježava širom svijeta – u Velikoj Britaniji, Kanadi, Australiji i Francuskoj 11. novembar posvećen je sjećanju na veterane iz Prvog i Drugog svjetskog rata. Velika Britanija ga obilježava još od 1919. godine, a njen zvanični simbol je crveni mak. Prvi svjetski rat zvanično je zaključen Versajskim mirom 28. juna 1919. godine, koji je proistekao iz rada Pariske mirovne konferencije.
(MONDO)
