Propisi u Bosni i Hercegovini pružaju pravni okvir za borbu protiv nelegalnih IPTV operatera, ali izostaje njihova primjena, dok istovremeno piratske usluge bilježe nagli rast i sve otvorenije se nude korisnicima bez plaćanja naknade nosiocima autorskih prava.
Svjedoci smo rapidnog porasta ponude i korištenja nelegalnih IPTV usluga u BiH, koje se slobodno reklamiraju na način da pružaju pristup TV sadržaju bez dozvole i plaćanja naknade nosiocima autorskog i srodnih prava, televizijskim kućama, filmskim producentima, autorima, glumcima, muzičarima i svim drugim nosiocima prava, koji svojim kreativnim radom stvaraju informativni, kulturni, sportski i zabavni TV sadržaj.
Krivično djelo i šteta za kreativnu industriju
„Takav sistem, osim što je u osnovi neodrživ zbog činjenice da kreativci ne mogu nastaviti stvarati atraktivan TV sadržaj bez svojih tantijema, predstavlja inkriminišuće radnje krivičnog djela nedozvoljeno korištenje autorskih prava iz člana 234. Krivičnog zakona BiH, za koje je propisana novčana kazna ili kazna zatvora i do pet godina“, poručuju iz Asocijacije kablovskih operatera i distributera mrežnih usluga BiH (AKOP BiH).
Načini dozvoljenog korištenja autorskog prava propisani su zakonima iz oblasti autorskog i srodnih prava, koji su usklađeni sa pravnom tekovinom Evropske unije u vrijeme njihovog donošenja i pružaju sasvim dovoljan pravni okvir za sprovođenje krivičnih istraga i sankcionisanje organizatora nelegalnih IPTV sistema, kao i njihovih pomagača u održavanju tih sistema ili njihovih posrednika u oglašavanju i prodaji.
Jačanje istraga i edukacija ključni za efikasnu borbu
Dosadašnje iskustvo pokazuje da se ključni problemi u sprovođenju krivičnih istraga ne odnose na normativni okvir, već ponajviše na praktičnu primjenu postojećih propisa.
„Uspješna borba protiv nelegalnih IPTV sistema u Bosni i Hercegovini zavisi upravo od temeljitog jačanja kapaciteta za sprovođenje krivičnih istraga kroz formiranje i edukaciju specijalizovanih multidisciplinarnih istražnih timova, koji će kroz međunarodnu saradnju biti u stanju pravovremeno da prepoznaju sofisticirane modele rada nelegalnih IPTV sistema u BiH i adekvatno da ih sankcionišu“, naglašavaju iz AKOP-a BiH.
BiH će morati uvesti strože mjere
Iako korisnici nelegalnih IPTV sistema još uvijek nisu krivično odgovorni u BiH, postoji mogućnost njihove građanske odgovornosti za naknadu štete zbog povrede autorskog i srodnih prava, ukoliko se u krivičnim istragama protiv organizatora nelegalnih IPTV sistema identifikuju i krajnji korisnici.
„Izvjesno je da će i Bosna i Hercegovina u postupku stabilizacije i pridruživanja Evropskoj uniji, po ugledu na druge članice, morati da reguliše dodatne mehanizme onemogućavanja pristupa nelegalnim IPTV uslugama, uključujući i prekršajno sankcionisanje krajnjih korisnika“, naglašavaju u AKOP-u.
Iz Asocijacije kablovskih operatera i distributera mrežnih usluga BiH podsjećaju da su i ranije pozivali nadležne institucije da koordinisano preduzmu odlučnije mjere u suzbijanju piratskih IPTV mreža, te upozoravaju da nelegalno pružanje ovih usluga nanosi značajnu štetu javnim budžetima, kao i kreativnoj i kulturnoj industriji, procijenjenu na oko 11,5 miliona KM godišnje.