Dok Srpska pravoslavna crkva 31. oktobra obilježava Svetog Luku, širom sveta istog datuma proslavlja se Noć vještica.
Srpska pravoslavna crkva 31. oktobra obilježava Svetog apostola i jevanđelistu Luku, poznatog i kao Lučindan, dok se u brojnim zemljama širom svijeta istog datuma proslavlja Noć vještica, odnosno Halloween. Iako padaju istog dana, ova dva praznika imaju različito istorijsko porijeklo, vjersko značenje i običaje.
Sveti apostol i jevanđelista Luka jedan je od četvorice autora jevanđelja u Novom zavjetu. Prema hrišćanskom predanju, rođen je u Antiohiji, bio je ljekar i saradnik apostola Pavla, sa kojim je putovao i širio hrišćanstvo. Osim Jevanđelja koje nosi njegovo ime, pripisuje mu se i autorstvo Djela apostolskih, knjige Novog zavjeta koja opisuje događaje u prvim godinama hrišćanske crkve.
U pravoslavnoj tradiciji Sveti Luka poštuje se i kao zaštitnik ljekara i ikonopisaca. Prema crkvenom predanju, bavio se slikarstvom i naslikao prve ikone Presvete Bogorodice, kao i ikone apostola Petra i Pavla. Zbog toga se smatra jednim od začetnika hrišćanskog ikonopisa.
Praznik Svetog Luke u narodu je poznat kao Lučindan i jedna je od čestih krsnih slava. Porodice koje ga slave obilježavaju ga u skladu sa pravoslavnim običajima, uz slavski kolač, žito i svijeću. Kao i kod drugih krsnih slava, centralno mjesto zauzimaju molitva, sjećanje na svetitelja i okupljanje porodice i prijatelja.
Za razliku od Lučindana, Noć vještica, odnosno Halloween, praznik je koji se obilježava 31. oktobra, prvenstveno u zemljama zapadne tradicije, ali je tokom vremena postao rasprostranjen i u drugim dijelovima svijeta.
Njegovo ime potiče od izraza "All Hallows' Eve", što znači veče uoči Svih svetih, hrišćanskog praznika koji se u zapadnoj crkvenoj tradiciji obilježava 1. novembra. Istorijski korijeni Halloweena povezuju se i sa drevnim keltskim praznikom Samhain, kojim je obilježavan kraj žetve i početak zime. U okviru tog praznika postojala su vjerovanja povezana sa duhovima umrlih i granicom između svijeta živih i mrtvih.
Tokom srednjeg vijeka, pojedini običaji povezani sa Samhainom postepeno su se preplitali sa hrišćanskim obilježavanjem Svih svetih i Dušnog dana, koji se u zapadnoj tradiciji slavi 2. novembra. Ipak, istoričari ukazuju na to da se savremeni Halloween ne može svesti na jedan izvor, već je rezultat razvoja i spajanja različitih vjerskih i narodnih običaja tokom više vijekova.
Danas se Noć vještica najčešće obilježava maskiranjem u različite likove, ukrašavanjem kuća i javnih prostora, rezbarenjem bundeva i organizovanjem tematskih zabava. Posebno je rasprostranjen običaj poznat kao "trick-or-treat", tokom kojeg djeca, obučena u kostime, obilaze komšijske kuće i traže slatkiše.
Ovaj praznik posebno je popularan u Sjedinjenim Američkim Državama, Kanadi, Irskoj i Velikoj Britaniji, a zahvaljujući popularnoj kulturi, filmovima, televiziji i društvenim mrežama, njegovo obilježavanje proširilo se i na druge zemlje.
Na našim prostorima Halloween se obilježava uglavnom kroz tematske zabave, maskenbale i komercijalne sadržaje, naročito u većim gradovima. Za razliku od Lučindana, nema status tradicionalnog praznika niti zauzima značajno mjesto u domaćoj vjerskoj tradiciji.
Iako se Sveti Luka i Noć vještica obilježavaju istog datuma, njihovo poklapanje rezultat je različitih kalendarskih i istorijskih tradicija. Lučindan je pravoslavni praznik posvećen hrišćanskom svetitelju, dok je Halloween nastao kroz preplitanje starijih narodnih običaja i zapadne hrišćanske tradicije, a danas se u velikom dijelu svijeta obilježava prvenstveno kao kulturni i zabavni događaj.