Čas istorije koji FIFA ne želi u Americi: Robovi napravili državu, a ona otišla na Svjetsko prvenstvo

Haiti je morao da promijeni dres na kojem je slavio svoju pobedu u bici za nezavisnost od Francuske 1804.

U pitanju je slika sa donjeg desnog dijela dresa, na kojoj se vidi kako borci za slobodu Haitija podižu zastavu u bici za Vertijer, u kojoj su je i ostvarili 1804. Ona je postala detalj dresa u znak sjećanja na Haićansku revoluciju. Njom su se Haićani oslobodili francuske kolonijalne vlasti nad zapadnim dijelom ostrva i uspostavili sopstvenu državu.

Bio je to ustanak crnih i mulatskih robova protiv francuskih bijelih robovlasnika, a pokrenut na osnovu ideja Francuske revolucije. Bivši robovi su se u završnoj fazi okrenuli protiv Napoleona Bonaparte i 1803. razbili posljednji pokušaj Francuske da uspostavi vlast nad ostrvu.

Na taj način, Haiti je postao najstarija nezavisna država zapadne hemisfere uz SAD, a ustanak Haićana je jedini uspješni ustanak robova u istoriji.

Interesanto, postoje još jedna strana priče - Napoleon je tada poslao ustvari Poljake (zato je na dresu poljska zastava) da uguše ustanak robova, a mnogi od njih su prešli na stranu Haitija i borili se protiv Francuza. Poslije nezavisnosti (1804.) Haićani su im dali državljanstvo i zvali ih "bijeli crnci Evrope".

Nekoliko stotina Poljaka je ostalo u Haitiju i njihovi potomci još žive tamo. 

Ipak, FIFA je ocijenila dres Haitija kao neprikladan i zato je Fudbalski savez Haitija tražio da kolumbijski proizvođač opreme "Saeta" ukloni tu sliku sa dresa, što se i dogodilo.

Priča o zabranjenom dresu

"Nakon pogrešnog tumačenja, zvaničnici FIFA zatražili su od saveza da ukloni sliku koja prikazuje Vertijer i neke heroje nezavisnosti kako podižu haitijsku zastavu", rekao je portparol.

Stiglo je i objašnjenje šta je Vertijer.

"Vertijer je mjesto posljednje bitke koja je dovela do naše nezavisnosti, vođene 18. novembra 1803. godine. Ironično, reprezentacija se plasirala na Svjetsko prvenstvo 2025. upravo 18. novembra 2025. Savez nije izdao nikakvo (dodatno) saopštenje o tom pitanju; jednostavno je zatraženo od Saete da to promijeni", navedeno je.

Kolumbijski proizvođač sportske opreme takođe je objavio saopštenje, u kojem je naveo da je prvobitni dizajn dresa trebalo da prikaže ponos, izdržljivost i duh haićanskog naroda.

"Tokom procesa kontrole, FIFA je utvrdila da bi određeni vizuelni elementi mogli biti tumačeni drugačije pod pravilima za opremu. Na kraju je zahtjevano da dres bude modifikovan... Namjera je bila da to bude posveta muškarcima i ženama koji doprinose svakog dana budućnosti Haitija i nije joj bila svrha da pošalje političku poruku", navedeno je.

Kako je Haiti stigao na Svjetsko prvenstvo?

Izvor: Chris Arjoon/Icon Sportswire / Newscom / Profimedia

Tek drugi put u istoriji, a prvi od 1974, reprezentacija Haitija igraće na Svjetskom prvenstvu u fudbalu. U Zapadnoj Njemačkoj 1974. doživjela je sva tri poraza uz gol-razliku 2:14, a aktuelna generacija je pod vođstvom selektora Sebastijana Minjea prošla grupu u konkurenciji Honduasa, Kostarike i Nikaragve.

Hiti će na Svjetskom prvenstvu igrati u izrazito jakoj grupi protiv Škotske (13. juna), Brazila (19. juna) i Maroka (24. juna).

Član tima je i Zvezdin dželat iz Lige šampiona

 U ekipi ima nekoliko poznatih asova Premijer lige - centarfor je Vilson Isidor (25) iz Sanderlenda, a centralni vezista Žan-Rikner Belegard (27) iz Vulverhemptona. Kapiten tima je Žoni Plasid, najiskuniji igrač i član reprezentacije od 2011. godine. Tu je i najbolji strjelac u istoriji ekipe, Dukens Nazon.

Takođe, član tima je i poznati "dželat" Crvene zvezde u kvalifikacijama za Ligu šampiona, bivši napadač Makabi Haife, a sada atinskog AEK-a, izrazito snažni Francdi Pjero (31).

Pjero je protiv Zvezde u ljeto 2022. odigrao jedan od najvažnijih dvomeča u svojoj karijeri, dao presudni doprinos da Hapoel uđe u Ligu šampiona pod vođstvom trenera Baraka Bahara, a poslije toga je 2024. prešao u AEK iz Atine za 3,5 miliona evra. U minuloj, šampionskoj sezoni AEK-a, uz dozvolu trenera Marka Nikolića otišao je na pozajmicu u Rizespor, u kojem je održavao formu pred Svjetsko prvenstvo, iako nije bio uspješan (11 utakmica, bez gola).

Pred njim je sada debi na Mundijalu, kao i čitavoj generaciji Haitija.

Spisak Haitija za Svjetsko prvenstvo

• Golmani: Džoni Plasid (Bastija), Aleksandr Pjer (Sošo), Jošue Duvreže (FK Kosmos Koblenz).
• Odbrana: Karlens Arkus (Anže), Vilgens Pogen (Zulte Varegem), Djuk Lakroa (Kolorado Springs), Martin Ekspirians (Nansi), Žan-Kevin Duvern (KAA Gent), Rikardo Ade (LDU Kito), Hanes Delkroa (Lugano), Kito Termonsi (Jang Bojs Bern).
• Vezni igrači: Leverton Pjer (Vizela), Karl-Fred Sent (El Paso Lokomotiv), Žan-Žak Danli (Filadelfija Union), Žan-Rikner Belegard (Vulvs), Pjer Vudenski (Violete), Dominik Simon (Tatran Prešov).
• Napadači: Luisjus Didsen (Dalas), Ruben Providens (Almere Siti), Jošue Kazimir (Oser), Derik Etjen (Toronto), Vilson Izidor (Sanderlend), Dukens Nazon (Esteghlal), Franzi Pjero (Čajkur Rizespor), Jasin Fortjun (Vizela), Leni Žozef (Ferencvaroš).

(MONDO)