Dejvid Atenboro, jedan od najpoznatijih i najuticajnijih prirodnjaka, dokumentarista i glasova u istoriji televizije, danas slavi 100. rođendan.
Rođen je 8. maja 1926. godine u Londonu, u Engleskoj, u porodici snažno povezanoj sa akademskim i kulturnim životom. Njegov stariji brat bio je poznati reditelj Ričard Atenboro.
Još od ranog djetinjstva Atenboro je pokazivao veliko interesovanje za prirodu. Sakupljao je fosile, kamenje i različite biološke uzorke, a prirodne nauke postale su njegova najveća strast. Studirao je prirodne nauke na University of Cambridge, gdje se specijalizovao za zoologiju i geologiju. Nakon studija, pedesetih godina prošlog vijeka pridružio se BBC-u, čime je započela njegova izuzetna karijera u medijima, piše Jutarnji list.
U BBC-u je u početku radio kao producent, ali je njegov veliki talenat brzo prepoznat, pa je ubrzo stao i pred kamere. Bio je pionir obrazovnih televizijskih emisija o prirodi. Njegov rani projekat Zoo Quest (1954–1963) bio je revolucionaran jer je kombinovao snimke iz prirodnih staništa sa edukativnim pristupom, što je tada bilo potpuno novo na televiziji. Ova emisija donijela mu je reputaciju inovatora u dokumentarnom programu.
Tokom šezdesetih i sedamdesetih godina Atenboro postaje sve važnija figura unutar BBC-ja i na kraju direktor programa, gdje je značajno uticao na razvoj televizijskog sadržaja u Velikoj Britaniji. Ipak, uprkos visokoj funkciji, odlučio je da se vrati radu na terenu i produkciji dokumentaraca jer ga je, kako je govorio, „priroda privlačila više nego kancelarija“.
Njegovo najpoznatije djelo počinje serijalom Life on Earth, koji se smatra jednim od najvažnijih dokumentarnih serijala ikada snimljenih. Serijal je obuhvatio cjelokupnu istoriju života na Zemlji i gledalo ga je više od 500 miliona ljudi širom svijeta. Nakon toga uslijedili su jednako uspješni projekti poput The Living Planet, The Blue Planet, Planet Earth, Frozen Planet i mnogi drugi.
Atenboro je postao poznat po svom prepoznatljivom stilu naracije – smirenom, naučno preciznom, ali i veoma emotivnom. Njegov glas postao je zaštitni znak prirodnjačkih dokumentaraca, a njegov pristup, u kojem spaja nauku i pripovijedanje, približio je prirodu milionima gledalaca.
Osim televizijskog rada, Atenboro je autor brojnih knjiga o prirodi, evoluciji i zaštiti životne sredine. Njegov rad se u kasnijim decenijama sve više fokusirao na klimatske promjene i uticaj čovjeka na planetu. U dokumentarcima poput A Life on Our Planet otvoreno govori o uništavanju ekosistema i potrebi za hitnim djelovanjem.
Dobitnik je brojnih nagrada i priznanja, uključujući vitešku titulu koju mu je dodijelila britanska kraljica, kao i više od 30 počasnih doktorata. Njegov doprinos nauci i obrazovanju prepoznat je širom svijeta, a mnoge organizacije smatraju ga jednim od najvažnijih glasova u borbi za očuvanje prirode.
Uprkos dubokoj starosti, Atenboro i dalje aktivno učestvuje u produkciji dokumentaraca i javnim raspravama o zaštiti životne sredine.Njegova karijera traje više od sedam decenija, što ga čini jednom od najdugovječnijih i najproduktivnijih ličnosti u istoriji televizije.
Danas se smatra simbolom prirodnjačke edukacije i globalne ekološke svijesti. Njegov rad inspirisao je generacije naučnika, filmskih autora i aktivista, a njegov uticaj na razumijevanje prirode i ekologije ostaje nemjerljiv.
Manje poznate zanimljivosti o Dejvidu Ateneborou
- BBC je u početku odbio Dejvida Atenboroa kada se 1950. godine prijavio za posao radijskog producenta. Na njegovoj prijavi čak je pisalo „odbijen“, ali su ga ubrzo nakon toga ipak zaposlili.
- On je jedina osoba koja je osvojila BAFTA nagrade za programe snimane u crno-bijeloj tehnici, u boji, HD-u, 3D-u i 4K rezoluciji.
- Kao direktor BBC Two kanala zaslužan je za popularizaciju snukera na televiziji. Emisija Pot Black emitovana je kako bi prikazala mogućnosti televizije u boji, jer snuker koristi kugle različitih boja.
- Takođe, on je glavni „krivac“ što su teniske loptice žute. Dok je radio u sportskoj redakciji BBC-ja, loptice su bile bijele i nisu se dobro vidjele kada prelaze preko takođe bijelih linija na terenu. Upravo Atenboro odlučio je da se koriste žute loptice kako bi bile vidljivije na televiziji.
- Njegovi dokumentarci snimani su na svim kontinentima, uključujući i Antarktik. Serijal Life in the Freezer bio je prvi veliki televizijski dokumentarac posvećen prirodi Antarktika.
- Njegova kultna serija Life on Earth iz 1979. godine smatra se jednim od najuticajnijih dokumentaraca u istoriji televizije, a gledale su je stotine miliona ljudi širom svijeta.
- Dobio je prestižni britanski Order of Merit, odlikovanje koje u jednom trenutku može imati samo 24 živih članova. Ovo priznanje dodjeljuje se ljudima koji su dali izuzetan doprinos nauci, umjetnosti ili kulturi.
- Iako ga mnogi smatraju „nacionalnim blagom“ Ujedinjenog Kraljevstva, Atenboro je rekao da mu je taj izraz pomalo neprijatan i da ne voli da ga koristi za sebe.
- Dejvid Atenboro nikada nije položio vozački ispit niti je posjedovao automobil. Više puta je rekao da jednostavno nije imao potrebu da nauči da vozi.
- Tokom Drugog svjetskog rata njegova porodica primila je dvije jevrejske djevojčice koje su pobjegle iz nacističke Njemačke kroz program Kindertransport. Kasnije su postale dio porodice Atenboro.
- Godine 2013. ugrađen mu je pejsmejker zbog problema sa srcem, a dvije godine kasnije imao je operaciju oba koljena. Uprkos tome, nastavio je aktivno da snima dokumentarce.
(Mondo)