Dok cijene nekretnina širom svijeta nezaustavljivo divljaju, stanari njemačkog naselja Fugerei već pola milenijuma plaćaju isti, nevjerovatno nizak iznos - svega 88 centi za cijelu godinu.
Zamislite da vam godišnja stanarina ne košta ni jedan evro. Ne mjesečno, već za cijelu godinu. Tačno toliko, svega 88 centi, plaćaju stanovnici Fugereija, malog ograđenog naselja u srcu Augsburga u njemačkoj pokrajini Bavarskoj. Riječ je o najstarijem socijalnom naselju na svijetu koje je i poslije pola milenijuma i dalje naseljeno, a iznos stanarine se nije promijenio od osnivanja 1521. godine.
Čovjek koji je bio bogatiji od kraljeva
Da bismo razumjeli Fugerei, moramo upoznati njegovog osnivača. Jakob Fuger, poznat kao Jakob Bogati, bio je jedan od najmoćnijih ljudi svog vremena i gotovo sigurno najbogatiji čovjek Evrope u 16. vijeku. Njegova trgovačka i bankarska kuća kreditirala je careve, kneževe i pape, a njegov uticaj se protezao od rudnika srebra i bakra u srednjoj Evropi sve do španske krune. Istoričari ga često svrstavaju među najbogatije pojedince u cijeloj ljudskoj istoriji, piše Putni kofer.
Osim što je bio moćan preduzetnik, Fuger je bio i duboko religiozan čovjek koji je, kako se vjeruje, želio da osigura spas svoje duše dobrim dijelom koje će ga nadživjeti. Početkom 1521. godine osnovao je, u svoje ime i ime svoje braće, naselje namijenjeno siromašnim, ali poštenim građanima Augsburga. Nazvao ga je po svojoj porodici - Fugerei. Izgradnja je počela još 1516. godine, a do 1523. nastala je jezgra od pedesetak kuća, pravi mali grad unutar grada.
Stanarina koja se nije promijenila pet vijekova
Stanari koji danas tu žive plaćaju 88 centi godišnje, što je današnji ekvivalent jednog rajnskog guldena - novčane jedinice u kojoj je iznos bio određen 1521. godine. Od tada se nije mijenjao nijednom. Da bi se shvatilo koliko je to bilo simbolično, važno je znati da je u Fugerovo vrijeme jedan gulden otprilike odgovarao mjesečnoj plati običnog radnika. Danas je to manje od cijene jedne kafe.
Zanimljiv je i paradoks koji savršeno opisuje duh ovog mjesta. Turisti koji žele da obiđu muzej i naselje moraju da plate ulaznicu od oko 6,50 evra - dakle više nego što jedan stanar plati za sedam godina života. Drugim riječima, posjetilac za jednu posjetu izdvoji više nego što stanovnik plati za sedam godina stanovanja.
Tri molitve dnevno i pravila stara pola milenijuma
Naravno, ovdje se ne useljava bilo ko. Uslovi su gotovo nepromijenjeni od 16. vijeka i odražavaju Fugerovu prvobitnu ideju. Da bi neko dobio stan, mora biti katolik, mora najmanje dvije godine živjeti u Augsburgu i mora dokazati da je u stvarnoj materijalnoj potrebi. Riječ je o ljudima koji su pošteno radili, ali ih je život doveo u tešku situaciju.
Postoji i jedno pravilo po kojem se Fugerei razlikuje od savremenih oblika socijalnog stanovanja. Stanari su obavezni da se svakoga dana tri puta mole - Oče naš, Zdravo Marijo i Vjerovanje - za dušu osnivača i porodicu Fuger. Ta molitva je doslovno dio "cijene". Jakob Fuger je svoju zadužbinu zamislio kao vječni krug u kojem on pomaže siromašnima, a oni se zauzvrat mole za njega.
Grad unutar grada
Fugerei je zaokružena cjelina sa svim što jednom naselju treba. Okružen je zidom sa kapijama koje se i danas svake večeri zatvaraju, baš kao nekada kada je imao svog noćnog čuvara. Unutra se nalazi osam pravilnih ulica uz koje stoje gotovo identične kuće na dva sprata, sa po jednim stanom na svakom nivou. Tu su i mali trg i crkva svetog Marka.
Danas Fugerei broji oko šezdesetak zgrada i približno 140 stanova u kojima živi nešto manje od 200 stanovnika. Među njima su penzioneri sa niskim primanjima, ali i mlađi ljudi koje su visoke cijene stanovanja u Augsburgu istisnule sa tržišta. Augsburg je, inače, svega sat vremena vožnje od Minhena, jednog od najskupljih njemačkih gradova, pa potražnja za pristupačnim stanovanjem ovdje nikada ne jenjava.
(Putni kofer/MONDO)