Demencija je progresivni neurokognitivni poremećaj koji dovodi do postepenog slabljenja pamćenja, kognitivnih sposobnosti i svakodnevnog funkcionisanja, da li je moguće usporiti ovaj proces?
Demencija predstavlja progresivni neurokognitivni poremećaj koji utiče na pamćenje, ponašanje i sposobnost obavljanja svakodnevnih aktivnosti. Najčešći oblik je Alchajmerova bolest, koja čini oko 60 do 70% svih slučajeva demencije.
Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije, broj oboljelih je u konstantnom porastu usljed starenja populacije, što prevenciju čini jednim od ključnih prioriteta.
U posljednje dvije decenije brojne studije pokušavaju da otkriju ulogu kognitivne stimulacije, uključujući igre memorije i društvene igre, u očuvanju mentalnih funkcija i potencijalnom smanjenju rizika od demencije.
Teorija i realnost
Koncept kognitivne rezerve odnosi se na sposobnost mozga da kompenzuje patološke promjene pomoću alternativne neuronske mreže ili efikasnije strategije obrade informacija.
Osobe sa većom kognitivnom rezervom (višim nivom obrazovanja, intelektualno zahtevnijim zanimanjima ili sa istorijom bogatih socijalnih interakcija) prolaze kroz sporiju kliničku manifestaciju demencije, uprkos prisustvu neuropatoloških promjena.
Stoga je pretpostavka da igre memorije i društvene igre potencijalno doprinose jačanju kognitivne rezerve kroz aktivaciju pamćenja, planiranja, pažnje i brzine obrade informacija.
Više studija ukazuje na povezanost između mentalnih aktivnosti i smanjenog rizika od demencije. Jedna od najcitiranijih, objavljena u časopisu New England Journal of Medicine, pokazala je da starije osobe koje redovno učestvovuju u društvenim igrama (šah, bridž, slagalice) imaju značajno niži rizik od razvoja demencije u odnosu na one koje nisu.
Slične rezultate objavio je i JAMA Neurology, gde je utvrđeno da učestvovanje u kognitivno stimulativnim aktivnostima smanjuje incidencu demencije za 20 do 30%, posebno kada su aktivnosti kontinuirane i intezivne.
Međutim, autori naglašavaju da su ove studije uglavnom opservacione, i da ne dokazuju direktnu uzročnost.
Randomizovane studije na ovu temu, pokazuju poboljšanje u specifičnim kognitivnim područjima (poput memorije i brzine procesuiranja), ali dokazi da takav trening dugoročno sprečava demenciju još uvek nisu direktni.
Trenutni dokazi sugerišu da igre memorije i društvene igre doprinose očuvanju kognitivnih funkcija i potencijalno smanjuju rizik od demencije, posebno kao dio šireg zdravog životnog stila koji uključuje fizičku aktivnost, pravilnu ishranu i socijalno angažovanje.
Iako ne postoje čvrsti dokazi da one sprečavaju demenciju, ove aktivnosti predstavljaju bezbjednu, dostupnu i potencijalno efikasnu strategiju za jačanje kognitivnih rezervi.
(EUpravo zato/PubMed)