Novo istraživanje pokazuje da veći unos ultraprerađene hrane poveća rizik od prerane smrti, naročito zbog srčanih bolesti i dijabetesa.
Američki istraživači izračunali su da konzumiranje određenog tipa hrane skraćuje život i do 10 odsto. Najviše šteti ono što se najčešće jede, a to nije čips, već, između ostalog, pekarski proizvodi od rafinisanog brašna, prerađeno meso i zaslađena pića. Naučnici su, da bi došli do ovih zaključaka, uzeli u obzir ogromni, reprezentativni uzorak populacije.
Povećana smrtnost i rizik od bolesti
"Konzumiranje prekomjernih količina visokoprerađene hrane znači kraći život" - do takvih zaključaka su došli naučnici posmatrajući više od 500.000 osoba skoro tri decenije. Nakon uklanjanja uticaja faktora, rizik je rastao, čak do 15 odsto kod muškaraca i 14 odsto kod žena.
Glavna autorka istraživanja, Erika Loftfield iz Nacionalnog instituta za rak, naglasila je da su prerađena bezalkoholna pića, zaslađena i "dijetalne" verzije, bila ključna ovdje. Pića, zajedno sa ultraprerađenim hljebom i pecivima od rafinisanih žitarica, bila su najčešći izbor među učesnicima studije.
Istraživanje potvrđuje vezu između konzumacije visokoprerađene hrane i smrtnosti, naročito zbog bolesti srca i dijabetesa tipa 2.
Jedite prema NOVA klasifikaciji
Želeći da se utvrdi stepen prerade pojedinih proizvoda, može se osloniti, između ostalog, na sistem klasifikacije NOVA. Napravio ga je Karlos Monteiro, penzionisani profesor nauka o ishrani i javnom zdravlju sa Univerziteta u Sao Paulu, jedan od tvoraca termina "visokoprerađena hrana".
Sistem grupiše hranu prema stepenu prerade, od uopšte ili minimalno prerađene, kao što su voće i povrće, preko umjerenije prerađene, kao npr. prerađeno meso i kobasice, pa do ultraprerađene hrane. Prema Organizaciji Ujedinjenih nacija za hranu i poljoprivredu, visokoprerađena hrana sadrži sastojke koje se obično ne koriste u domaćoj kuhinji, a kojima je cilj da krajnji proizvod učine ukusnijim ili privlačnijim.
Među tim dodacima nalaze se konzervansi otporni na plijesan i bakterije, emulgatori koji sprečavaju razdvajanje nekompatibilnih sastojaka, vještačke boje, sredstva protiv pjene, punila, izbjeljivači, sredstva za želiranje i glaziranje, kao i, dodati u višku, šećer, so i masti koji imaju za cilj poboljšanje ukusa jela.
"Što gore jedete, to češće obolevate"
Preliminarna studija, čiji su rezultati predstavljeni na godišnjem skupu Američkog udruženja za ishranu u Čikagu, analizirala je podatke o ishrani prikupljene 1995. od skoro 541.000 Amerikanaca u dobi od 50 do 71 godine, koji su učestvovali u projektu US National Institutes of Health-AARP Diet and Health Study.
Naučnici su povezali te podatke sa rizikom od smrti tokom narednih 20-30 godina. Kako se ispostavilo, u poređenju sa osobama koje su unosile najmanje visokoprerađene hrane (donjih 10 odsto potrošnje), oni koji su jeli najviše prerađene hrane bili su izloženiji smrti zbog srčanih bolesti ili dijabetesa. Međutim, za razliku od drugih studija, naučnici nisu utvrdili porast broja smrtnih slučajeva povezanih sa rakom u ovoj grupi.
"Dijetalni" napici, iako proizvođači obećavaju manje šećera ili nikakav, mogu da sadrže vještačke zaslađivače i druge dodatke. Pokazalo se da osobe koje piju više od dvije porcije zaslađenih pića dnevno, izlažu sebe većem riziku od prijevremene smrti.
Ranija istraživanja su pokazala da prerađeno meso, kao što su slanina, viršle, kobasice, šunka, dimljena govedina, sušeno meso, konzumirano u prevelikim količinama, povećava rizik od raka debelog crijeva, srčanih bolesti, dijabetesa i prevremene smrti.
Čak i proizvodi koji nisu očigledni primjeri visokoprerađene hrane, poput šunke, takođe mogu da predstavljaju potencijalnu prijetnju po zdravlje. Po mišljenju naučnika, ljudi koji jedu previše prerađene hrane, izloženiji su prevremenoj smrti, bez obzira na tjelesnu težinu ili ukupni kvalitet ishrane.
"Zaključci iz nove studije ukazuju da prerađeno meso može biti jedan od najštetnijih proizvoda, ali ljudi nemaju tendenciju da šunku smatraju ultraprerađenom hranom", rekla je Rouzi Grin, profesorka nauka o sredini, hrani i zdravlju na London School of Hygiene & Tropical Medicine.
Studija o kojoj je riječ imala je određena ograničenja. Podaci o ishrani prikupljeni su samo jednom, prije oko 30 godina, što otežava procjenu promjena u prehrambenim navikama tokom vremena. Ipak, proizvodnja visokoprerađene hrane značajno je porasla od sredine 90-ih, a skoro 60 odsto dnevnih kalorija koje unosimo, dolazi iz ove vrste hrane. Ništa iznenađujuće, s obzirom na to da bi čak 70 odsto prehrambenih proizvoda na policama prodavnica moglo da bude smatrano visokoprerađenim.
Važno je da napomenemo da je drugo istraživanje, iz maja ove godine, koje je obuhvatilo više od 100.000 zaposlenih u zdravstvenom sistemu, dalo slične rezultate - veći rizik od prevremene smrti i kardiovaskularnih bolesti kod osoba koje konzumiraju visokoprerađenu hranu. Procjene su da se unos ovakvih proizvoda udvostručio od 90-ih godina.
(MONDO)