Zapadna Evropa je pod uticajem ekstremnog toplotnog talasa iz Afrike. Naučnici upozoravaju da se Evropa zagrijava dvostruko brže od globalnog prosjeka i otkrivaju opasan ekološki paradoks.
Veliki dio zapadne Evrope zahvaćen je intenzivnim toplotnim talasom s neuobičajeno visokim temperaturama koje ruše rekorde od Velike Britanije i Irske na sjeveru, preko Njemačke i Francuske, pa sve do Španije i Italije na jugu.
Ove ekstremne vrućine na samom početku ljetne sezone posljedica su takozvane "toplotne kupole" – snažnog i sporopokretnog sistema visokog pritiska vazduha koji stiže iz sjeverne Afrike. Ovaj sistem zadržava vrući vazduh iznad evropskog kontinenta poput poklopca na loncu, a podaci evropske službe za klimatske promjene Copernicus pokazuju da su ovakve pojave u posljednjih 25 godina postale znatno češće i intenzivnije, piše DW.
Evropa se zagrijava duplo brže od ostatka svijeta
Klimatolozi upozoravaju da ove temperature više nisu izuzetak, već direktna posljedica ljudskog uticaja na prirodu. Prema najnovijem izvještaju "Evropsko stanje klime", Evropa je kontinent koji se najbrže zagrijava na planeti – čak dvostruko brže od svjetskog prosjeka. Dok je globalni prosjek porastao za 1,4 stepena u odnosu na predindustrijsko razdoblje, u Evropi je taj porast već dostigao dramatičnih 2,5 stepeni.
Glavni razlozi za ovaj crni rekord leže u geografskom položaju i dva ključna faktora:
- Albedo-efekt: Topljenjem snijega i leda na Alpima i Arktiku, tamno tlo i okean upijaju znatno više sunčeve energije umjesto da je reflektuju, što dodatno ubrzava zagrijavanje.
- Poremećaj mlazne struje: Visinske struje vazduha sa zapada, koje su nekada donosile stabilno vrijeme, poremećene su. Zbog toga se toplotni sistemi češće "prave" u dva kraka i sedmicama blokiraju promjenu vremena nad zapadnom Evropom.
Paradoks čistog vazduha: Manje zagađenja, više toplote
Naučnici u izvještaju za 2025. godinu ističu i jedan nevjerovatan ekološki paradoks. Naime, uspješna borba protiv zagađenja vazduha i stroži ekološki propisi iz 1980-ih godina nenamjerno su doprinijeli bržem rastu temperatura.
Prije uvođenja ovih pravila, sitne čestice sulfata i nitrata iz fabričkih dimnjaka formirale su svojevrsni "štit" u atmosferi koji je reflektovao sunčevu svjetlost nazad u svemir i tako neizravno hladio kontinent. Čišćenjem vazduha ovaj rashlađujući efekat je nestao, što je omogućilo sunčevim zracima da jače prže tlo.
Uprkos ovom paradoksu, Ujedinjene nacije i Svjetska meteorološka organizacija (WMO) naglašavaju da je brzi prelazak s fosilnih goriva na obnovljive izvore energije jedini način da se izbjegne najgori mogući scenario, jer prognoze pokazuju da će svijet prije 2031. godine sigurno doživjeti novu najtopliju godinu u istoriji mjerenja.
