Iako su društvene mreže preplavljene slikama zalazaka sunca, ti divni tonovi zapravo donose tihi zdravstveni rizik.
Ko živi u Španiji, Portugalu ili Francuskoj, ovih dana bi trebalo da sačeka sa pranjem automobila.
Ogroman oblak saharske prašine trenutno se kreće preko Mediterana i bliži se zapadnoj Evropi, donoseći sa sobom narandžaste zalaske sunca, zamućene horizonte i fini sloj pustinjskog peska koji će prekriti sve, od vetrobrana do solarnih panela.
Prema najnovijim prognozama Servisa za praćenje atmosfere Kopernikus (CAMS), očekuje se da će se oblak u narednim danima pomerati ka sjeveru, značajno utičući na kvalitet vazduha širom Pirinejskog poluostrva, prije nego što stigne čak do Ujedinjenog Kraljevstva i Skandinavije.
Te čestice u vazduhu dolaze iz Sahare i prešle su hiljade kilometara do Evrope.
"To samo pokazuje da smo preko atmosfere povezane širom granica i kontinenata", rekao je Mark Parington, viši naučnik u CAMS-u.
Koji su zdravstveni rizici PM10 prašine?
Iako su društvene mreže preplavljene slikama zalazaka sunca, ti divni tonovi zapravo donose tihi zdravstveni rizik. Nacionalne meteorološke službe, uključujući AEMET u Španiji, IPMA u Portugalu i Météo-France, izdale su upozorenja zbog pogoršanog kvaliteta vazduha.
Glavna briga se odnosi na PM10 čestice, prečnika manjeg od 10 mikrometara.
To su relativno krupne čestice, ali su dovoljno sitne da dospeju u pluća, gdje mogu da nadraže disajne puteve, pogoršaju astmu i ugroze osetljive grupe poput starijih osoba i male djece.
Ako živite u evropskom gradu, vjerovatno ste više upoznati sa zagađenjem PM2.5 česticama, koje su znatno sitnije i potiču iz izduvnih gasova, industrijskih procesa i sagorevanja drveta. Pošto su PM2.5 čestice manje, mogu da prodru dublje u pluća, pa čak i u krvotok.
Iako se saharska prašina uglavnom sastoji od većih mineralnih PM10 čestica, njihova koncentracija tokom ovakvih događaja može biti toliko velika da ukupan nivo čestica u pojedinim oblastima znatno premašuje bezbednosne granice koje je postavila Svjetska zdravstvena organizacija.
Da li su klimatske promjene krive za zagađenje saharskom prašinom?
Saharska prašina nas podseća na vrela i sušna područja, ali treba biti oprezan kada se dovezuje u direktnu vezu sa zagrijavanjem planete.
Prema rečima Paringtona, nauka još nema konačan odgovor.
"Ne postoji jasna slika o tome kako tačno dezertifikacija utiče na izvor prašine", objašnjava on, misleći na širenje Sahare ka jugu, podstaknuto klimatskim promjenama i ljudskim aktivnostima.
Parington ističe da veliki dio ove prašine potiče sa specifičnih žarišta, poput depresije Bodele u Čadu, gdje je dovoljno lagana da se pod određenim uslovima pritiska podigne u atmosferu.
Više temperature, suše i pojačano isparavanje dovode do smanjenja vlažnosti zemljišta, a ako se ti efekti kombinuju sa lošim upravljanjem zemljištem, stvaraju se uslovi pogodni za češće peščane i prašinske oluje.
Pored toga, postoje nagađanja da promene u atmosferskoj cirkulaciji povezane sa klimatskim promenama mogu da povećaju učestalost saharskih prašinskih oluja u Evropi.
Ipak, naučnici su oprezni kada je riječ o direktnom povezivanju ova dva fenomena, jer nema dovoljno istorijskih podataka koji bi omogućili jasno uočavanje takvog trenda.
"Koliko je meni poznato, ne postoje konačne studije koje povezuju dezertifikaciju, krčenje šuma i druge procese sa količinom mineralne prašine u atmosferi, tako da je to i dalje prilično otvoreno pitanje", rekao je Parington za Euronews.
Kako se oblak bude kretao dalje, stanovnici pogođenih područja mogli bi da primijete da se čestice miješaju sa kišom, ostavljajući karakterističan mutan talog na površinama nakon što voda ispari.
Zdravstvene vlasti preporučuju da ljudi u zonama sa visokim nivoom zagađenja izbjegavaju naporne fizičke aktivnosti na otvorenom dok se izmaglica ne raziđe.
(EUpravo zato/Euronews)
