Već sedamdeset godina obilježava se stradanje iz 1942. kada je iz neprijateljskog obruča uspjelo da se spase tek 10.000 od 80.000 ljudi.
Danas se navršava 70 godina od čuvene "Bitke na Kozari", u Drugom svjetskom ratu, koja je zapamćena po velikom stradanju Srba iz Bosanske krajine u partizanskom zbijegu, u kojem su ih skoro mjesec dana u obruču držale njemačke i ustaško-domobranske jedinice.
Borci Drugog krajiškog odreda i manji dio zbijega uspjeli su 3. jula 1942. godine da probiju višestruki obruč, ali je na slobodnu partizansku teritoriju u pravcu planine Grmeč uspjelo da izađe samo oko 10.000 od ukupno 80.000 mještana i partizana koliko ih je bilo u neprijateljskom okruženju.
Oko 68.600 ljudi, među kojima i brojne žene i djeca, deportovano je za nekoliko dana u koncentracione logore u NDH - Jasenovac, Novu Gradišku i druge, i na prisilni rad u Njemačku i Norvešku.
Publicista Dragoje Lukić utvrdio je da je samo u Jasenovcu ubijeno više od 19.000 djevojčica i dječaka sa teritorije tadašnje NDH, među kojima su većinom djeca iz Potkozarja.
Povodom 70. godišnjice od bitke na Kozari, biće održan komemorativni skup i otvorena nova muzejska postavka u okviru Spomen kompleksu na brdu Mrakovica.
U beogradskom Narodnom pozorištu 1. jula je održana Svečana akademija, na kojoj je govorio predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik, koji je i predsednik Organizacionog odbora za obilježavanje 70. godišnjice Bitke na Kozari.
I sjećanje na kozaračku epopeju u književnosti i umjetnosti, njeguje se sedam decenija. Samo mjesec i po dana poslije bitke, književnik partizan Skender Kulenović, napisao je poemu "Stojanka majka Knežopoljka".
O tragediji Kozare, reditelj Veljko Bulajić je 1963. godine snimio film, po mnogima nabolji partizanski ratni film u regionu, koji je nagrađen i Zlatnom medaljom na festivalu u Moskvi.
Kozaračkim partizanima, antifašistima i njihovom komandantu dr Mladenu Stojanoviću posvećen je i film "Doktor Mladen" iz 1975. godine, reditelja Midhata Mutavdžića, po scenariju Rada Bašića. I taj film se smatra jednim od najboljih 50 filmskih ostvaranja u bivšoj SFRJ.
Posljednjih nekoliko godina govori se o pripremama za snimanje dva filma o Diani Budisavljević, spasiocu brojne kozaračke djece. Jedan film se priprema u Republici Srpskoj, a drugi u Hrvatskoj.
Budisavljevićeva, Austrijanka (po nekim podacima Njemica) udata za zagrebačkog ljekara Srbina, kao i još oko 100 humanih ljudi su tokom Drugog svjetskog rata spasili 12.000 djece bez roditelja deportovanih u toku bitke na Kozari u jasenovačke logore 1942. godine.
Budisavljevićeva je popisala svih 12.000 mališana u svoju kartoteku, kako bi im sačuvala imena i vratila ih poslije rata roditeljima.
Osamdesetih godina otkriveno je da je tadašnji austrijski predsjednik i bivši generalni sekretar Ujedinjenih nacija Kurt Valdhajm kao nekadašnji nacistički oficir bio umiješan u ratne zločine na Kozari.
Poslije tog otkrića knjige o kozaračkoj epopeji prevedene su na mnoge svjetske jezike.
(Beta)
Podeli vest
