Amerikanci biraju predsjednika na "istorijskim" izborima na kojima se prvi put kandiduje i jedan Afroamerikanac, demokrata Barak Obama.
Birališta će biti otvorena od 7 do 19 sati po lokalnom vremenu, ali s obzirom na vremensku razliku i činjenicu da SAD obuhvataju više vremenskih zona, to u praksi znači da će prva birališta na istočnoj obali biti zatvorena poslije ponoći po srednjoevropskom vremenu, a posljednja na Havajima u srijedu oko 7 ujutro.
Poslednje ankete javnog mnjenja ukazuju na ubjedljivo vođstvo Baraka Obame, kandidata demokrata na izborima za 44. predsjednika SAD, u odnosu na njegovog republikanskog rivala Džona Mekejna, prenijeli su mediji.
Ono što ove izbore izdvaja od ostalih jeste da će prvi put u istoriji SAD na ovim izborima odmjeriti snage dva aktivna senatora, što je prvi put jedan Afroamerikanac predsjednički kandidat jedne od vodećih partija
Takođe, oba kandidata rođena izvan kontinentalnog dijela SAD - Obama na Havajima, a Mekejn u Panami, čiji je pak izbor za potpredsjednika, guverner Aljaske Sara Pelin, prva žena kandidat za to mjesto u istoriji demokratije u ovoj zemlji.
Prema Galupovoj anketi, koju prenosi najtiražniji američki list "Ju-es-ej tudej", Obama vodi za 11 odsto glasova na nacionalnom nivou, dok zajednička anketa Rojtersa, televizije Si-Span i Zogbija ukazuje da on vodi u šest ključnih saveznih država, tzv. "izbornih ratišta".
Obama vodi za jedan odsto glasova u Misurirju i dva odsto glasova na Floridi i bilježi vođstvo u Ohaju, Virdžiniji i Nevadi, državama u kojima je 2004. pobijedio sadašnji republikanski predsjednik Džordž Buš.
Obama vodi za 11 odsto glasova i u Pensilvaniji gde je 2004. pobijedio senator Džon Keri, kandidat demokrata.
Pobjednika na izborima za američkog predsjednika ne odlučuje apsolutni broj glasova birača koji se danas izjašnjavaju, kao i onih koji su to već učinili tokom prijevremenog glasanja, već broj glasova elektora u tzv. Elektorskom odnosno Izbornom koledžu.
Amerikanci zapravo u svakoj od saveznih država za datog kandidata biraju elektore, koji potom 15. decembra glasaju u njihovo ime.
Teorijski, elektori bi mogli da glasaju po svom nahođenju, ali u praksi to čine u skladu sa izraženom voljom građana.
Izborni koledž ima 538 elektora, a pobjedu na izborima odnosi kandidat koji osvoji najmanje 270 elektorskih glasova.
Broj elektora u pojedinoj državi je broj jednak broju njenih predstavnika u Predstavničkom domu i Senatu Kongresa SAD, a varira od tri u nekoliko do 55 glasova u najmnogoljudijoj Kaliforniji.
Kandidatu za koga glasa većina građana u svakoj od 50 američkih država i Distriktu Kolumbija, pripašće svi elektorski glasovi koji su predviđeni za svaku datu državu.
Izuzetak su samo dve države, Nebraska i Mejn, gdje se elektorski glasovi dijele proporcionalno glasovima birača.
Zbog prelomnog trenutka u kome se SAD nalaze, s obzirom na ekonomsku krizu, očekuje se da će ove godine odziv birača biti rekordan i da će na birališta izaći oko 150 miliona ljudi.
Na poslednjim izborima 2004. godine bilo je registrovano više od 215 miliona birača, a tada je na izbore izašlo nešto više od 122 miliona, ili oko 56,69 odsto birača, nešto više nego ranijih godina kada je na izbore izlazilo između 50 i 55 odsto birača.
Tradicionalna uporišta demokrata su inače države istočne i zapadne obale poput Njujorka, Nju Džerzija, Mejna, Distrikta Kolumbija, Kalifornije, Oregona, a Obamu još podržavaju i Mičigen i Ilinoj.
Republikancima tradicionalno pripadaju srednji Zapad, ruralna područja i jug, izuzev Floride, tako da i ove godine Mekejna prema ispitivanjima javnog mnjenja podržavaju Teksas, Arizona, Severna i Južna Dakota, Nebraska, Kanzas, Arkanzas, Luizijana, Misisipi, Alabama, Tenesi, Kentaki, Južna Karolina i Aljaska.
Pored kandidata Demokratske i Republikanske stranke u trci su i kandidati Libertarijanske, Ustavne i Zelene stranke - Bob Bar, Čak Baldvin i Sintija Mekini, kao i nezavisni kandidat Ralf Nejder, ali su njihove šanse samo teorijske.
Tokom Izbornog dana Amerikanci će se izjašnjavati i o kandidatima za čitav sastav Predstavničkog, donjeg doma Kongresa SAD sa 435 članova i trećini od 100 senatora.
Birači će se opredjeljivati i za guvernere 11 saveznih država, a u svima njima i i o nizu zvaničnika različitih položaja.
(Tanjug/MONDO)
