Njemačka je postavila najvišu vetroturbinu na svijetu, visoku čak 365 metara. Gigantska turbina u Šipkau trebalo bi da iskoristi snažnije vjetrove na velikim visinama i pokaže da budućnost proizvodnje energije iz vjetra možda leži – mnogo iznad zemlje.
U njemačkom gradu Šipkau završena je izgradnja vetroturbine visoke 365 metara, koja je trenutno najviša na svijetu. Projekat bi trebalo da pokaže da se snažniji i stabilniji vjetrovi na velikim visinama mogu iskoristiti za proizvodnju više električne energije, bez zauzimanja novih površina za vetroparkove.
Na istoku Njemačke, u pokrajini Brandenburg, nikla je građevina koja gotovo dostiže visinu čuvenog Berlinskog televizijskog tornja. Vetroturbina kompanije GICON u mjestu Šipkau dostigla je 365 metara i tako postala najviša vetroelektrana na svijetu. Od televizijskog tornja u Berlinu, koji je visok 368 metara, deli je svega nekoliko metara.
Ipak, rekord nije postavljen samo zbog impresivne visine. Suština projekta nalazi se mnogo iznad zemlje, tamo gdje su vjetrovi snažniji i stabilniji.
Zašto je turbina podignuta toliko visoko?
Kod klasičnih kopnenih vetroturbina energija se uglavnom dobija na znatno manjim visinama. GICON je razvio sistem koji omogućava da se turbina podigne na 300 metara visine do glavčine**, dok sa lopaticama ukupna visina sistema dostiže 365 metara. Ideja je da se iskoriste vjetrovi koji na toj visini duvaju snažnije i ujednačenije.
Prema podacima kompanije, pilot-postrojenje ima nazivnu snagu od 3,8 megavata, dok bi buduće verzije mogle da dostignu više od 7 MW. GICON navodi i da bi, pri istom prečniku rotora, ovakav sistem mogao da proizvede više nego dvostruko više energije od uporedive konvencionalne kopnene turbine. Te brojke se odnose na procene i buduću primjenu tehnologije, a stvarni učinak zavisi od lokacije i uslova vjetra.
Od bivšeg rudarskog kraja do centra nove energetske tehnologije
Lokacija projekta nije slučajna. Šipkau se nalazi u Lužici, području koje je decenijama bilo povezano sa proizvodnjom energije iz uglja. Danas se ovaj region sve više pozicionira kao prostor za razvoj obnovljivih izvora energije.
Upravo zato projekat ima širi značaj od jednog svjetskog rekorda. Ideja je da se postojeće površine vjetroparkova jednog dana koriste na više nivoa, postojeće turbine ostale bi pri zemlji, dok bi se na većoj visini postavljale nove, čime bi se povećala proizvodnja bez potrebe za zauzimanjem dodatnog zemljišta. GICON navodi da bi u Njemačkoj potencijalno moglo da bude rekonstruisano do 4.000 postojećih vjetroparkova na ovaj način, ali je riječ o procjeni potencijala, a ne o već ugovorenom broju postrojenja.
Konstrukcija visoka kao neboder
Do konačne visine turbina nije stigla klasičnim načinom gradnje. GICON koristi teleskopski sistem, odnosno unutrašnji dio konstrukcije koji se nakon postavljanja može podići na konačnu visinu. Upravo je završno podizanje unutrašnjeg tornja omogućilo da objekat 28. septembra dostigne 365 metara.
Sama konstrukcija predstavlja ozbiljan inženjerski poduhvat. Prema ranijim podacima GICON-a, za toranj je predviđeno više od 2.000 tona čelika i oko 22.000 pojedinačnih dijelova.
Projekat je imao i zastoje. Tokom 2025. godine uočena su odstupanja na pojedinim čeličnim elementima, zbog čega je deo komponenti morao da bude zamijenjen. Kompanija je tada saopštila da je bezbjednost važnija od brzine izgradnje, a radovi su nastavljeni nakon dodatnih kontrola.
Eksperiment koji bi mogao da promijeni način na koji koristimo vjetar
Pilot-turbina trebalo bi da bude puštena u rad u novembru.
Nakon toga će njeni rezultati biti važni za procenu da li se tehnologija može širiti i koristiti na većem broju lokacija. Prema AP-u, GICON već razmatra mogućnost razvoja vjetroparka sa još nekoliko ovakvih visokih turbina.
Ako se očekivanja potvrde u praksi, najveća prednost ove tehnologije možda neće biti sama visina od 365 metara, već mogućnost da se iz postojeće površine proizvede više električne energije. To je posebno značajno u trenutku kada se države suočavaju sa ograničenim prostorom za nove energetske objekte i istovremeno pokušavaju da povećaju proizvodnju iz obnovljivih izvora.
Njemački projekat zato predstavlja svojevrsni eksperiment na granici između klasične vjetroenergije i potpuno novog pristupa: umjesto da se traže samo vjetrovitije lokacije, inženjeri pokušavaju da dođu do snažnijeg vetra tako što će otići, mnogo više.
(M.A./EUpravo zato)
