Protesti zbog loših uslova u školama, prenatrpanih učionica i nedostatka nastavnika zahvatili su više od 1.200 srednjih škola širom Francuske, dok je policija uhapsila više od 5.000 ljudi.
Protesti srednjoškolaca koji su počeli u siromašnijim predgrađima Pariza, proširili su se širom Francuske, a desetine hiljada učenika i njihovih pristalica izašle su na ulice zbog lošeg stanja škola, prenatrpanih učionica i nedostatka nastavnika.
Učenici iz siromašnijih naselja tvrde da su upravo njihove škole najteže pogođene problemima u obrazovnom sistemu.
Sedamnaestogodišnja Maisa iz predgrađa Pariza, koja želi da postane profesorka engleskog jezika, pridružila se protestima ispred škole "Lycée Le Corbusier" u Obervilijeu, sjeverno od Pariza.
"Prošle godine sam polagala ispit iz francuskog jezika u srednjoj školi, a da nisam imala profesora francuskog, a nastavnici imaju ogroman uticaj", rekla je Maisa.
"Ovo nisu uslovi za školovanje."
Više od 5.000 uhapšenih
Protesti su tokom ove nedjelje zahvatili više od 1.200 srednjih škola, a policija je u pojedinim slučajevima koristila suzavac i gumene metke.
Uhapšeno je više od 5.000 ljudi, dok su pojedini demonstranti teško povrijeđeni. Zabilježene su povrede očiju, polomljeni zubi i povrede glave.
Francuski ministar unutrašnjih poslova Loran Nunez opisao je situaciju kao "klimu neprihvatljivog nasilja" i pozvao na uspostavljanje reda, prenio je Rojters.
Petnaestogodišnja Amelia pridružila se protestu ispred škole noseći transparent na kojem je pisalo: "Naša adresa ne bi trebalo da određuje našu budućnost."
Kako je rekla, izašla je na protest zahtijevajući ista prava kakva imaju učenici u drugim dijelovima Francuske.
"Obrazovne vlasti ne ulažu dovoljno u predgrađa. To je klasistički i rasistički", rekla je ona.
Politikolog sa Univerziteta Pariz 8 Ulysse Rabate ocenio je da protesti pokazuju kako marginalizovana gradska naselja u Francuskoj imaju sve veći uticaj na nacionalnu politiku.
"Kada dođe do urušavanja javnih službi i javnog obrazovanja, oni koji to osjećaju najviše i najteže jesu oni na dnu", rekao je.
Masovni protesti zahvatili Francusku, više od 5.000 uhapšenih: Blokirano 1.200 škola, ima teško povrijeđenih
Protesti postali političko pitanje
Demonstracije i blokade širom zemlje počele su prošle nedjelje, a protesti su postali značajno političko pitanje u trenutku kada je francuska vlada u četvrtak predstavila niz nepopularnih smanjenja potrošnje u budžetu za 2027. godinu.
Budžet za obrazovanje trebalo bi da bude povećan za 1,7 odsto, na 65,53 milijarde evra, ne računajući penzije nastavnika. To povećanje je, međutim, manje od stope inflacije.
Ministarstvo obrazovanja nije odmah odgovorilo na zahtjev za komentar, dok je ministar obrazovanja Eduar Žefre izjavio da obrazovanje ostaje prioritet i da je povećanje budžeta ispod stope inflacije posljedica pada broja stanovnika.
Protesti su počeli u pariskim predgrađima, gdje je nivo siromaštva visok, a potom su se proširili na sam Pariz i druge francuske gradove, među kojima su Marsej, Strazbur, Tur i Lil.
Nema nastavnika, medicinskih sestara ni socijalnih radnika
U školi "Lycée Le Corbusier" od početka školske godine otkazivani su časovi matematike, društvenih nauka, engleskog jezika i fizičkog vaspitanja zbog nedostatka nastavnika, navela je Karima Kara Ali, izabrana predstavnica roditelja.
U departmanu Sen Sen Deni dve trećine srednjih škola učestvovalo je u protestima u četvrtak, saopštio je sindikat CGT.
Učenici, nastavnici i roditelji u četiri grada žalili su se na nehigijenske uslove u školama i hronični nedostatak zaposlenih, uključujući medicinske sestre i socijalne radnike.
France is burning: nearly 2,000 people detained during high school student protests
— NEXTA (@nexta_tv)October 1, 2026
The demonstrations began on September 21 and have already affected more than 400 schools.
The students are demanding that the problems of overcrowded classrooms and teacher shortages be…pic.twitter.com/X3nmObcjvI
Louise Paternoster, predstavnica obrazovnog ogranka CGT-a u Sen Sen Deniju, rekla je da taj departman ne dobija dovoljno sredstava u odnosu na broj učenika i njihove obrazovne potrebe.
Prema istraživanju sindikata, dvije trećine škola u tom departmanu imaju nepopunjena nastavnička mjesta.
"Naši učenici gube vrijeme predviđeno za nastavu. Neke škole nemaju vodu za piće. Nismo ravnopravni sa drugim departmanima", rekla je ona.
Za nedostatak zaposlenih okrivila je ukidanje 3.256 nastavničkih radnih mjesta širom Francuske tokom 2026. godine.
U Pantenu, na sjeveroistočnom obodu Pariza, nastavnica Dilan Roche pridružila se svojim učenicima na protestu kako bi podržala njihove zahtjeve i, kako je navela, zaštitila ih od policije.
"Ono što su oni napisali na transparentima, mi smo napisali u pismu lokalnim obrazovnim vlastima: prenatrpane učionice, nema medicinskih sestara, nema socijalnih radnika, što predstavlja problem za učenike koji imaju poteškoće u učenju, a mnogi od njih žive u teškim materijalnim uslovima", rekla je Roche.
Najveći pokret ove vrste još od devedesetih
Francuska se po izdvajanjima za obrazovanje nalazi približno u sredini zemalja OECD-a, ali se prosječna potrošnja po učeniku srednje škole tokom poslednje decenije gotovo nije promijenila.
Prema podacima Ministarstva obrazovanja, ona je 2024. iznosila 11.660 evra po učeniku, dok je 2010. godine iznosila 11.910 evra.
Poslednji protestni pokret srednjoškolaca ovih razmera, kojim je zahtijevano veće finansiranje obrazovanja, dogodio se tokom devedesetih godina.
Do njega je došlo nakon što je francuska vlada značajno proširila pristup maturi, odnosno završnom ispitu koji učenicima najčešće omogućava nastavak školovanja na univerzitetu, ali školama nije obezbijedila dovoljno dodatnih sredstava, objasnila je profesorka Clemence Cardon-Quint sa Univerziteta Paul Valéry, koja istražuje finansiranje obrazovanja.
Firecrackers were thrown at riot police in Pantin, a suburb of Paris, on Friday as student protesters demanded better learning conditions and increased school funding.
— CGTN Europe (@CGTNEurope)October 2, 2026
Around 400 schools across France were expected to remain closed as demonstrations over education grievances…pic.twitter.com/LkG9hDvKiU
Tadašnji protestni pokret uspio je da izbori povećanje finansiranja, ali je potrošnja po učeniku kasnije stagnirala uprkos sve većim zahtevima koji se postavljaju pred škole.
Cardon-Quint navodi da su učenici i nastavnici tokom godina dobili i dodatne obaveze, uključujući snalaženje u sistemu "Parcoursup", uvedenom 2018. godine za upis na univerzitete, koji dio učenika i nastavnika kritikuje kao netransparentan i diskriminatoran.
"U periodu budžetskih ograničenja mnogo je teže smanjiti nejednakosti", zaključila je Cardon-Quint.
