Suvereni malteški vojni red nema sopstvenu državnu teritoriju, ali ima diplomatske odnose, ambasade i jedan od najrjeđih pasoša na svijetu.
Pasoš nije samo putna isprava sa fotografijom, već i pokazatelj slobode kretanja njegovog vlasnika. Snaga pasoša najčešće se mjeri brojem destinacija koje njegovi nosioci mogu posjetiti bez prethodno pribavljene vize ili uz mogućnost dobijanja vize po dolasku.
Prema podacima sajta Passport Index za 2026. godinu, najmoćniji pasoš imaju Ujedinjeni Arapski Emirati. Slijede Singapur, Španija i Malezija, dok je hrvatski pasoš na petom, a slovenački na šestom mjestu.
Srpski pasoš zauzima 33. mjesto na ovoj listi. Kada je riječ o ostalim zemljama regiona, pasoš Sjeverne Makedonije nalazi se na 35. mjestu, Crne Gore na 36, dok je pasoš Bosne i Hercegovine na 41. mjestu.
Ipak, među brojnim putnim ispravama postoji i jedna posebno neobična. Riječ je o pasošu subjekta koji nema sopstvenu državnu teritoriju, a koji se smatra jednom od najrjeđih putnih isprava na svijetu.
U pitanju je pasoš Suverenog malteškog vojnog reda, koji posjeduje svega nekoliko stotina ljudi.
Red star više od 900 godina
Suvereni malteški vojni red, poznat i kao Malteški red, katolički je vjerski red čija istorija traje duže od 900 godina.
Iako nema sopstvenu državnu teritoriju, Red ima međunarodnopravni subjektivitet, status stalnog posmatrača pri Ujedinjenim nacijama, sopstveni ustav i diplomatske odnose sa brojnim državama.
Red je nastao u Jerusalimu u 11. vijeku. Nakon gubitka hrišćanskih teritorija u Svetoj zemlji, djelovao je sa Rodosa, a potom sa Malte.
Ostrvo Maltu Redu je 1530. godine ustupio car Svetog rimskog carstva i španski kralj Karlo V. Vitezovi su na Malti ostali do 1798. godine, kada ih je sa ostrva protjerao Napoleon Bonaparta.
Danas se sjedište Suverenog malteškog vojnog reda nalazi u Rimu.
Pasoši za najviše zvaničnike
Pasoš Malteškog reda nije namijenjen svim njegovim članovima.
Ovu putnu ispravu imaju najviši zvaničnici Reda, pojedini članovi njegovih diplomatskih predstavništava i njihove porodice.
Na koricama pasoša zlatnim slovima ispisan je naziv "Ordre Souverain Militaire de Malte", uz grb Reda.
Pasoš ima 44 stranice, a svaka od njih sadrži vodeni žig u obliku malteškog krsta.
Upravo mali broj ljudi koji ga posjeduju čini ovaj pasoš jednom od najrjeđih putnih isprava na svijetu.
Malteški red ima ambasadu i u Srbiji
Veze Suverenog malteškog vojnog reda i Srbije imaju dugu istoriju.
Red danas ima ambasadu u Srbiji, a diplomatske veze sa tom zemljom datiraju još iz 19. vijeka.
Tokom Srpsko-bugarskog rata 1885. godine, Malteški red obezbijedio je sanitetski voz sa deset vagona koji je saobraćao između Beograda i Niša.
Diplomatski odnosi prekinuti su nakon Drugog svjetskog rata, ali su obnovljeni 2001. godine, u vrijeme Savezne Republike Jugoslavije.
Kontinuitet diplomatskih odnosa sa Srbijom potvrđen je i nakon kasnijih državnih promjena.
Tako danas postoji pomalo neobična situacija u kojoj organizacija bez sopstvene državne teritorije ima međunarodni subjektivitet, diplomatske odnose sa brojnim državama i sopstvenu putnu ispravu – jednu od najrjeđih na svijetu.
(MONDO)
