Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija jednoglasno je danas predložio Ban Ki-muna za novi petogodišnji mandat generalnog sekretara svjetske organizacije.
Taj prijedlog upućen je Generalnoj skupštini UN, a države članice bi trebalo da se o tome izjasne u utorak.
Ban Ki-mun je na čelu UN od 1. januara 2007, a mandat mu ističe 31. decembra ove godine.
Savjet bezbjednosti preporučuje Generalnoj skupštini da imenuje Ban Ki-muna za generalnog sekretara u drugom mandatu, od 1. januara 2012. do 31. decembra 2016.godine, navodi se u rezoluciji koju je aklamacijom usvojilo svih 15 članova Savjeta.
Usvajanje rezolucije omogućeno je time što je svih pet stalnih članica Savjeta bezbjednosti UN, koje imaju pravo veta - Velika Britanija, Francuska, Rusija, Kina i SAD - podržalo ponovni izbor Bana.
Dosad jedino članice regionalne grupacije Latinska Amerika i Karibi nisu postigle dogovor da ga podrže, što bi bilo poželjno, ali ne i neophodno.
Smatra se da Ban, koji je jedini kandidat, ima većinu glasova ukupno 192 države članice da bi bio ponovo izabran.
Ban Ki-mun, bivši šef diplomatije Južne Koreje, osmi je generalni sekretar UN.
Najprije je, jedno kratko vrijeme, za vršioca dužnosti bio postavljen Britanac Gledvin Džeb, koji je bio izvršni sekretar pripremne komisije UN, od oktobra 1945. do 1. februara 1946. godine, sve dok nije obavljen izbor prvog generalnog sekretara. To je bio Trigve Li, šef norveške diplomatije.
Njega je na to mjesto predložio tadašnji Sovjetski savez, ali mu je kasnije uskratio podršku, kada su se Ujedinjene nacije umiješale u Korejski rat.
On je u novembru 1952. podneo ostavku zbog sovjetskog odbijanja da sa njim sarađuju.
Na tom mjestu naslijedio ga je drugi Skandinavac, Šveđanin Dag Hamaršeld. On se pokazao prihvatljivim za sve članice Savjeta bezbjednosti, pa je jednoglasno ponovo izabran 1957.
Sovjetski savez nije bio zadovoljan kako je vodio UN tokom krize u Kongu. Hamaršeld je, putujući u Kongo, poginuo u avionskoj nesreći u Sjevernoj Rodeziji, današnjoj Zambiji, 18.septembra 1961.
Sljedeći je bio U Tant, iz Burme, pošto su zemlje u razvoju tražile da to ne bude ni Evropljanin ni Amerikanac. On je bio imenovan samo da dovrši Hamaršeldov mandat. On je ipak iduće godine izabran na puni mandat od pet godina, a 1966. na drugi. Nije tražio i treći mandat.
Poslije njega na čelo UN ponovo dolazi Evropljanin, Austrijanac Kurt Valdhajm, od 1. januara 1972. godine, uprkos prvobitnom protivljenju Kine i Britanije.
Ponovo je izabran 1966. ali je Kina stavila veto na njegov treći mandat. Sredinom 1980-ih pojavile su se informacije da je komisija UN za ratne zločine imala Valdhajma na listi osumnjičenih, pošto je bio u vojsci nacističke Njemačke.
Prvi Latinoamerikanac na čelu UN je peruanski diplomata Havijer Peres de Kueljar, koji je postao generalni sekretar UN 1. januara 1982. On je proveo oba mandata na tom mjestu.
Na prijedlog pokreta nesvrstanih, 1992. godine generalni sekretar UN postao je Egipćanin Butros Butros-Gali, prvi iz Afrike i arapskog svijeta. Na njegov reizbor veto su stavile SAD, koje su tvrdile da nije uspio da uvede neophodne reforme u svjetsku organizaciju.
Poslije njega, 1997. generalni sekretar postao je Kofi Anan, iz Gane, koji se povukao u penziju poslije dva mandata.
(Tanjug)
