Evropsku politiku je prošle nedelje snažno potresla ubedljiva pobeda nemačke krajnje desničarske stranke AfD na pokrajinskim izborima, što je izazvalo oduševljenje Ilona Maska, koji je ovu pobedu slavio pokušavajući da opere ekstremistički imidž stranke.
Alternativa za Njemačku (AfD) ostvarila je istorijski rezultat na pokrajinskim izborima u Saksoniji-Anhalt, osvojivši 43,8 odsto glasova i ubjedljivo zauzevši prvo mjesto. Stranka, međutim, nema apsolutnu većinu, pa će za formiranje vlade biti potrebni politički dogovori.
Rezultat je posebno značajan jer bi eventualno formiranje vlade predvođene AfD-om predstavljalo prvi slučaj da stranka krajnje desnice preuzme vlast u jednoj njemačkoj pokrajini od kraja Drugog svjetskog rata.
AfD je osvojio 39 od ukupno 83 mjesta u pokrajinskom parlamentu, tri manje od broja potrebnog za samostalnu većinu. Ostale parlamentarne stranke, uključujući Hrišćansko-demokratsku uniju (CDU) kancelara Fridriha Merca, do sada su odbacivale saradnju sa AfD-om.
Rezultat je izazvao pažnju i van Njemačke, a posebno ga je pozdravio američki milijarder i vlasnik kompanije "Tesla" Ilon Mask.
AfD slavi istorijsku pobjedu u Njemačkoj: Mask čestitao desničarskoj liderki, stranka na korak od vlasti
“Odlično!”, napisao je Mask na mreži X, čestitajući liderki AfD-a Alis Vajdel.
To nije prvi put da Mask javno podržava ovu njemačku stranku. Njegova podrška AfD-u traje od kraja 2024. godine, kada je stranku nazvao “posljednjom iskrom nade” za Njemačku.
Mask i AfD sve bliži
Mask je posljednjih godina postao jedan od najpoznatijih američkih zagovornika političke desnice u Evropi i svijetu.
Pored snažne podrške Donaldu Trampu, javno je podržavao i argentinskog predsjednika Havijera Mileja, dok je imao pozitivne poruke i za italijansku premijerku Đorđu Meloni.
AfD slavi istorijsku pobjedu u Njemačkoj: Mask čestitao desničarskoj liderki, stranka na korak od vlasti
Njegov odnos prema AfD-u, međutim, izazvao je posebno velike kontroverze u Njemačkoj.
Mask je krajem 2024. godine u autorskom tekstu za njemački list „Velt“ ocijenio da je AfD “posljednja iskra nade” za zemlju i odbacio ocjene da je riječ o ekstremističkoj stranci.
Istovremeno je pokušavao da ublaži kritike na račun AfD-a, ukazujući na činjenicu da Vajdel ima istopolnu partnerku rođenu na Šri Lanki.
Od objava na mreži X do direktne podrške Vajdel
Maskova podrška nije ostala samo na objavama na društvenim mrežama.
Početkom 2025. godine razgovarao je uživo sa Alis Vajdel na platformi X, čime je liderki AfD-a omogućio dodatnu međunarodnu vidljivost.
Tokom kampanje za njemačke savezne izbore Mask je otvoreno pozivao Nijemce da glasaju za AfD, a njegova intervencija izazvala je kritike njemačkih političara i zabrinutost zbog mogućeg uticaja stranog milijardera na izborni proces.
Mask se potom pojavio i na jednom skupu AfD-a, gdje je govorio o odnosu Njemačke prema nacističkoj prošlosti. Poručio je da se “previše pažnje posvećuje krivici iz prošlosti”, što je izazvalo oštre reakcije, uključujući kritike jevrejskih organizacija i političara.
Njegove poruke posebno su kontroverzne zbog činjenice da se pojedini ogranci i funkcioneri AfD-a suočavaju sa optužbama za ekstremizam, dok je pokrajinski ogranak stranke u Saksoniji-Anhaltu pod nadzorom pokrajinskog ustavnog zaštitnika.
AfD mu uzvraća pohvalama
Podrška američkog milijardera naišla je na pozitivan prijem u AfD-u.
Ulrih Zigmund, lider pokrajinskog ogranka AfD-a u Saksoniji-Anhaltu i kandidat stranke za premijera pokrajine, ranije je Maska opisivao kao “vizionara”.
Zigmund je upravo predvodio kampanju AfD-a na pokrajinskim izborima i sa 35 godina postao jedno od najprepoznatljivijih lica stranke.
Njegova kampanja bila je zasnovana na snažnim porukama protiv migracija, kritikama tradicionalnih političkih stranaka i korištenju društvenih mreža.
AfD je u Saksoniji-Anhaltu osvojio gotovo dvostruko veći procenat glasova nego na prethodnim pokrajinskim izborima 2021. godine.
