Zagađen vazduh sve je veći zdravstveni problem u gradovima. Saznajte kako rade prečišćivači vazduha, kome su najpotrebniji i na šta obratiti pažnju prije kupovine.
Kvalitet vazduha u urbanim sredinama sve je veći izazov za zdravlje građana.
Izmjerene koncentracije čestica PM2,5 i PM10, kao i drugih zagađujućih materija, često prelaze preporučene vrijednosti tokom zimskog perioda, ali i u proljeće i jesen usljed saobraćaja, industrijskih emisija i kućnog ložišta.
Dugoročna izloženost zagađenom vazduhu povezuje se sa porastom oboljenja disajnih puteva, kardiovaskularnih problema i smanjenjem opšte otpornosti organizma. U takvom okruženju sve je veći interes javnosti za uređajima koji obećavaju čišći vazduh u domu – prečišćivačima vazduha.
Šta je prečišćivač vazduha i kada je neophodan?
Prečišćivač vazduha je uređaj dizajniran da uklanja različite vrste onečišćenja iz vazduha u zatvorenim prostorima. To može uključivati sitne čestice (PM2,5 i PM10), polen, prašinu, dlaku kućnih ljubimaca, neke vrste alergena, pa čak i određene mirise i gasove, zavisno od tehnologije prečišćavanja.
Ovi uređaji mogu biti posebno korisni za: osjetljive grupe stanovništva – djecu, starije osobe, hronične bolesnike i osobe sa alergijama ili astmom; nomadske radne prostore i stanove u zagađenim gradskim zonama; prostore gdje je ventilacija ograničena, kao što su spavaće sobe ili stanovi bez prozračnih prozora.
Kako radi prečišćivač vazduha?
Osnovni princip rada većine prečišćivača je uvođenje vazduha iz prostorije kroz sistem filtera, pri čemu se zagađujuće čestice hvataju i zadržavaju, a očišćeni vazduh vraća nazad u prostor.
Najčešći filteri su: HEPA filteri (High Efficiency Particulate Air) – efikasno uklanjaju sitne čestice, uključujući PM2,5; standardna definicija HEPA filtera znači da hvata najmanje 99,97% čestica veličine 0,3 mikrona. Predfilteri – zadržavaju veće čestice poput prašine i dlaka, produžavajući životni vijek HEPA filtera. Aktivni ugljen (Carbon) – pomaže u neutralisanju mirisa i nekih hemijskih spojeva.
UV ili ionizacijski moduli – dodatne tehnologije koje mogu dekomponovati neke mikroorganizme, ali njihova korisnost varira i često se savjetuje oprez zbog mogućih nusprodukata.
Na koliki prostor i kako se čiste?
Prečišćivači vazduha se razlikuju po preporučenom broju kvadrata koje mogu efikasno pokriti. To obično zavisi od snage motora i kapaciteta filtera, ali se kreće od manjih jedinica za 20–40 m² (sobe i kancelarije) do jačih modela koji pokrivaju 60 m² i više (veliki dnevni boravci, otvoreni planovi).
Filteri se redovno mjenjaju prema uputstvima proizvođača, najčešće na svakih 3–12 mjeseci u zavisnosti od kvaliteta vazduha i učestalosti korišćenja. Neki modeli imaju i indikatore za zamjenu filtera koji jave kada je vrijeme za čišćenje ili zamjenu.
Na šta obratiti pažnju pri kupovini?
Prilikom odabira prečišćivača vazduha, korisno je razmotriti:
CADR (Clean Air Delivery Rate) – indikativan broj koji pokazuje koliko brzo uređaj može da pročisti vazduh u određenom prostoru;
Nivo buke – posebno važan za spavaće sobe i radne prostore;
Troškove filtera – cijena filtera i učestalost zamjene utiču na dugoročne troškove.
Cjenovni raspon prečišćivača varira u širokom opsegu: osnovni modeli za manje prostore obično se kreću od približno 100 do 300 €, dok napredniji uređaji s višestrukim filter sistemima i većim CADR-om mogu koštati i 400 € ili više.
Filteri i potrošni materijal takođe treba da se uračunaju u mjesečne ili godišnje troškove.
Prečišćivači vazduha mogu biti koristan dodatak domaćinstvu, posebno u situacijama kada je spoljašnji vazduh znatno zagađen i kada nije moguće efikasno provjetravanje. Ipak, oni ne zamjenjuju sveobuhvatna rješenja za smanjenje zagađenja na izvoru – poput bolje kontrole emisija i smanjenja korisćenja fosilnih goriva – ali mogu ublažiti izloženost zagađujućim česticama u zatvorenim prostorima i doprinijeti boljem zdravlju stanara.
Evo pet modela dostupnih i kod nas, koji imaju najbolje ocjene korisnika:
1.Xiaomi Mi Smart Air Purifier 4 Pro
– Popularan model sa True HEPA filterom i aktivnim ugljenom za alergene, prašinu i mirise; CADR do ~500 m³/h.
2. Xiaomi Mi Air Purifier 4
– Snažan model srednje klase idealan za prostorije ~28–48 m², hvata 99,97 % PM2,5 čestica i ima aktivni ugljen za mirise.
3. Xiaomi Mi Air Purifier 4 Lite / 4 Compact
– Jeftinije i kompaktne verzije koje dobro rade u manjim prostorima (spavaće sobe, kancelarije).
4. Levoit Core 400S (smart True HEPA)
– Model sa AirSight Plus monitorom i Wi-Fi kontrolom, pokriva veće prostorije i često je visoko ocijenjen među korisnicima.
5. Levoit Core P350 / P350 Pet Care
– Kompaktniji model sa HEPA filtracijom posebno prijatan ako imaš kućne ljubimce ili želiš uređaj za manji prostor.
