Evropsko javno tužilaštvo ističe da organizovani kriminal sve više koristi finansijske mehanizme Unije za ostvarivanje ogromne dobiti.
Kancelarija evropskog javnog tužioca (EPPO) je krajem 2025. godine vodila 3.602 aktivne istrage, što je 35 odsto više nego godinu dana ranije.
Ukupno procijenjena šteta po budžete Evropske unije i država članica dostigla je 67,27 milijardi evra, gotovo tri puta više u odnosu na 24,8 milijardi evra iz prethodne godine.
Više od dvije trećine tog iznosa, odnosno 45,01 milijardu evra, odnosi se na carinske prevare i zloupotrebe u vezi sa PDV-om, što ukazuje na razmjere kriminalnih aktivnosti koje su, prema navodima EPPO-a, dugo bile zanemarivane ili tolerisane.
Tokom 2025. godine pokrenuto je 2.030 novih istraga, što je takođe rast od 35 procenata u poređenju sa 2024. Iako se većina aktivnih predmeta (oko 68 odsto) odnosi na zloupotrebu rashoda, poput nenamjenskog trošenja evropskih fondova i subvencija, ti slučajevi čine 27 odsto ukupno procenjene štete, odnosno 18,67 milijardi evra.
Zabilježen je i značajan porast istraga povezanih sa Mehanizmom za oporavak i otpornost (RRF), ključnim delom programa NextGenerationEU, sa ukupno 512 aktivnih predmeta. S obzirom na planirane velike isplate do decembra 2026, rizik od prevara ikorupcije i dalje je visok.
Stopa osuđujućih presuda u predmetima koje vodi EPPO iznosi gotovo 95 odsto.
Tokom prošle godine podignuto je 275 optužnica, što je za trećinu više nego 2024, čime je sve veći broj osumnjičenih za zloupotrebe evropskih sredstava izveden pred nacionalne sudove. Sudovi su odobrili i zamrzavanje imovine u vrijednosti od 1,13 milijardi evra, dok je tokom godine blokirana imovina vrijedna gotovo 289 miliona evra.
EPPO je u 2025. primio i obradio 6.966 prijava, šest procenata više nego godinu ranije.
Najveći broj prijava stigao je od građana (4.629) i nacionalnih institucija (2.107), dok je broj prijava koje su dostavile institucije EU i dalje relativno nizak. Iz tužilaštva ističu da ovi podaci pokazuju napredak u otkrivanju prevara i rast povjerenja javnosti u njihov rad.
Glavna evropska tužiteljka Laura Koveši ocijenila je da su postignuti rezultati dokaz da pravda u Evropskoj uniji mora biti jednaka za sve i u službi građana, ističući posvećenost nezavisnosti institucije kao ključno nasljeđe njenog mandata.
Istrage su pokazale da organizovane kriminalne grupe ostvaruju ogromnu dobit kroz carinske i PDV prevare, uz relativno mali rizik.
Zbog toga se tradicionalne kriminalne aktivnosti, poput trgovine drogom, oružjem ili falsifikovanom robom, sve češće kombinuju sa prevarama u prometu legalne robe. Posebno je uočen snažan uticaj kineskih kriminalnih mreža u slučajevima uvoza i prodaje robe izvan EU.
EPPO trenutno vodi 981 aktivan predmet koji se odnosi na PDV i carinske prevare, sa procijenjenom štetom od oko 45 milijardi evra, čime, kako navode, zadaje ozbiljan udarac organizovanom kriminalu koji nanosi veliku štetu javnim finansijama EU i država članica.
EPPO je nezavisno javno tužilaštvo Evropske unije zaduženo za istragu, krivično gonjenje i procesuiranje krivičnih djela koja ugrožavaju finansijske interese EU.
(M.A./EUpravo zato/index.hr)
