Meteorolozi širom svijeta sve pažljivije prate razvoj snažnog El Ninja u Tihom okeanu, a pojedini modeli već upozoravaju na mogućnost takozvanog "Super El Ninja".
Na Atlantiku 2026. godina donosi potpuno drugačiju sezonu uragana u odnosu na protekle godine. Novi meteorološki podaci ukazuju na nagli razvoj snažnog fenomena El Ninjo, koji bi mogao prerasti u takozvani "super-događaj".
Ovaj klimatski fenomen počeće značajno da utiče na globalnu klimu već u samom jeku sezone uragana. Nakon godina dominacije La Ninje i izuzetno aktivnih ciklonalnih perioda na Atlantiku, očekuje se da će ova promjena smanjiti broj oluja i rizik od razornih uragana koji direktno pogađaju Sjedinjene Američke Države i istočnu Kanadu. Ipak, stručnjaci upozoravaju da prijetnja neće biti potpuno eliminisana.
U središtu ove tranzicije je tropska zona ENSO u Tihom okeanu. Anomalije temperature površine mora tamo ubrzano rastu i već su premašile prag El Ninja. Istovremeno, snažan topli Kelvinov talas podiže se iz dubljih slojeva okeana ka istočnom Pacifiku, što je jasan signal jačanja ovog fenomena.
Prognoza za Atlantik: Manje uragana, ali oprez ostaje
Vodeći svjetski sezonski modeli, poput evropskog ECMWF-a i američkog GFS-a, predviđaju umjerenu do snažnu epizodu El Ninja u periodu od avgusta do oktobra 2026. godine, upravo na vrhuncu sezone uragana. Pojedini modeli predviđaju da će temperaturna odstupanja u regionu "Niño 3.4" premašiti 2 stepena Celzijusa. Ovakvi scenariji Super El Ninja u istorijskim arhivama dugim 150 godina uvijek su ostavljali jasan trag na statistiku atlantskih oluja.
Kada se centralni i istočni Pacifik intenzivno zagreju, atmosferska reakcija je trenutna: mijenja se Volkerova ćelija, što uzrokuje promenu kretanja tropskih vazdušnih masa. Iznad Glavne razvojne regije (MDR) - područja između zapadne Afrike i Kariba gde nastaje 80 odsto velikih uragana, El Ninjo stvara suvlju i stabilniju atmosferu uz jače vertikalno smicanje vjetra. Ovi uslovi su izrazito nepovoljni za razvoj snažnih tropskih ciklona.
Statistički podaci i rizik za Ameriku
Godine u kojima dominira snažan El Ninjo statistički su povezane sa manjim brojem uragana kategorije 3 i više. Indeks ACE, koji mjeri ukupnu akumuliranu energiju ciklona, po pravilu opada. Za istočnu obalu SAD i Meksički zaliv to znači manji broj oluja koje stižu do kopna, dok one koje se formiraju često nailaze na neprijateljsko okruženje koje im ne dozvoljava da razviju punu razornu moć.
Ipak, za SAD i Kanadu to ne znači "nulti rizik", već promjenu perspektive - umjesto serije razornih uragana, vjerovatniji su izolovani incidenti.
Uticaj na Balkan i Mediteran: Toplotni talasi i "Medikeni"
Iako El Ninjo primarno pogađa Pacifik, njegove posljedice se preko opšte cirkulacije atmosfere osjećaju i u Evropi. Za region Mediterana i Balkana, snažan El Ninjo 2026. godine mogao bi donijeti sledeće scenarije:
Ekstremne vrućine: Povećana je vjerovatnoća za duže periode toplog i suvog vremena tokom ljeta i početkom jeseni.
Suša i požari: Učestaliji anticikloni iznad Mediterana mogu doneti dugotrajnu sušu i visok rizik od šumskih požara.
Jesenji preokret i "Medikeni": Kako se cirkulacija mijenja prema jeseni, previše zagrijano more može postati gorivo za snažne mediteranske ciklone slične uraganima (tzv. medikeni), koji donose razorne padavine.
Meteorolozi zaključuju da El Ninjo ne diktira vremenske prilike samostalno, već djeluje kao katalizator koji može pojačati postojeće trendove globalnog zagrijavanja i klimatskih promjena.
(Euronews/Mondo)
