Međunarodni praznik rada obilježava se u znak sjećanja na radničke proteste u Čikagu i borbu za osmočasovno radno vrijeme. Donosimo pregled istorije i značaja Prvog maja.
Međunarodni praznik rada, Prvi maj, obilježava se širom svijeta kao simbol borbe za radnička prava i dostojanstvene uslove rada, u znak sjećanja na događaje iz Čikaga prije gotovo 140 godina.
Sve je počelo početkom maja 1886. godine, kada su radnici u tom američkom gradu stupili u štrajk zahtijevajući uvođenje osmočasovnog radnog vremena. Protesti su kulminirali 3. maja, kada je došlo do sukoba između štrajkača i štrajkbrehera, u koji se umiješala policija. Tom prilikom ubijena su četiri radnika.
Dan kasnije, na trgu Hejmarket organizovane su demonstracije koje su završile tragedijom. Nepoznata osoba bacila je bombu na policiju, usljed čega je poginulo sedam policajaca, dok je desetine njih ranjeno. Nakon toga, vlasti su uhapsile osam anarhista koji su optuženi i osuđeni na smrt, iako njihova direktna krivica nikada nije nedvosmisleno dokazana.
U znak sjećanja na ove događaje, na kongresu Druge internacionale 1889. godine donesena je odluka da se 1. maj obilježava kao dan radničke borbe. Već naredne godine širom Evrope i Sjedinjenih Američkih Država organizovani su masovni protesti i demonstracije, tokom kojih su radnici ponovo zahtijevali kraće radno vrijeme i bolje uslove rada.
U mnogim zemljama protesti su praćeni tenzijama i intervencijama policije, ali su uprkos pritiscima vlasti radnički pokreti nastavili da jačaju. Do kraja 19. i početkom 20. vijeka Prvi maj je postao globalni simbol klasne borbe i solidarnosti među radnicima.
Na prostoru bivše Jugoslavije, Prvi maj je zvanično proglašen državnim praznikom 1945. godine, kada je uvedena praksa neradnog dana i zatvaranja radnji i institucija.
Danas se širom svijeta Prvi maj obilježava kroz parade, proteste i okupljanja posvećena radničkim pravima, ali i kao podsjetnik na istorijske borbe koje su oblikovale savremeno tržište rada.
Na Balkanu ovaj praznik ima i posebnu društvenu dimenziju – tradicionalni prvomajski uranak u prirodi, uz druženje i boravak na otvorenom, ostao je jedan od najprepoznatljivijih običaja, dok sindikati i dalje koriste ovaj datum kako bi ukazali na položaj radnika i aktuelne izazove.
