Javni prevoz u evropskim prijestonicama značajno je poskupio u posljednje tri godine, a u pojedinim gradovima cijene su porasle i više od 50 odsto. Istraživanje Grinpisa pokazuje gdje građani i turisti najviše plaćaju prevoz, ali i u kojim gradovima su karte pojeftinile.
Nova studija Grinpisa pokazala je da su cijenje javnog prevoza od 2023. godine porasle u 14 evropskih prijestonica, a u nekim gradovima poskupljenje je bilo veće od 50 odsto. Ipak, u četiri prestonice javni prevoz je u istom periodu pojeftinio.
Javni prevoz jedna je od važnih stavki prilikom planiranja putovanja u neki grad, a novo istraživanje pokazuje da su troškovi prevoza dostigli rekordne nivoe u polovini evropskih prijestonica.
Prema istraživanju Grinpisa, cijene karata za javni prevoz značajno su porasle u 14 evropskih prijestonica tokom posljednje tri godine.
Analiza je obuhvatila 27 zemalja Evropske unije, kao i Veliku Britaniju, Švajcarsku i Norvešku, odnosno njihove prijestonice. Istraživači su analizirali dostupnost i cijenu mjesečnih i godišnjih karata za javni prevoz.
Posmatrano je i koliko daleko važe dugoročne karte, odnosno da li obuhvataju samo grad ili i okolna područja, kao i koje vrste javnog prevoza ulaze u cijenu. Analizirana je i pristupačnost karata za ugrožene kategorije stanovništva, kao i PDV koji se plaća na karte za javni prevoz.
Grinpis poziva nacionalne i lokalne vlasti da uvedu takozvane pristupačne "klimatske karte“, koje bi građanima omogućile povoljniji javni prevoz, ali i doprinijele smanjenju emisija iz drumskog i vazdušnog saobraćaja i zavisnosti Evropske unije od fosilnih goriva.
Javni prevoz poskupljuje, ali ne svuda
London, Amsterdam i Pariz među najpopularnijim su evropskim destinacijama, ali i među najskupljim gradovima za život. Zato ne čudi što se nalaze na vrhu liste po cijeni mjesečnog javnog prevoza.
U Londonu mjesečna karta košta 162 evra, u Amsterdamu 107 evra, a u Parizu 77 evra.
Najveći rast cijena dugoročnih karata od 2023. zabilježen je u Nikoziji, gdje su poskupjele čak 67 odsto. Slijedi Amsterdam sa rastom od 55 odsto, Madrid sa 50 odsto i Bratislava sa 32 odsto.
U Berlinu su cijene porasle 29 odsto, a u Beču 26 odsto. U Kopenhagenu, Bukureštu, Viljnusu, Briselu i Londonu poskupljenje je iznosilo najmanje 10 odsto.
Jedan od razloga zbog kojih su karte za javni prevoz u EU i dalje skupe jeste PDV, koji u prosjeku iznosi 11 odsto. U sedam zemalja PDV na karte za javni prevoz dodatno je povećan od 2023. godine.
Ipak, nije svuda došlo do poskupljenja.
Cijene dugoročnih karata za javni prevoz od 2023. godine pale su u četiri evropske prijestonice.
Najveće pojeftinjenje zabilježeno je u Dablinu, gdje su cijene smanjene za 42,5 odsto.
U Oslu, koji je poznat kao jedan od skupljih evropskih gradova, cijene su pale 11,5 odsto. U Bernu su niže za 6,6 odsto, a u Budimpešti za 5,8 odsto.
U još 12 prijestonica cijene su ostale na istom nivou kao 2023. godine.
Gdje je javni prevoz najdostupniji?
Od 2023. godine Španija i Slovenija uvele su određene oblike jedinstvenih karata koje važe na nacionalnom nivou. Ipak, od 30 analiziranih evropskih zemalja, samo osam trenutno nudi besplatan javni prevoz ili povoljne univerzalne dugoročne karte.
Najbolje rezultate u toj kategoriji imaju Luksemburg, Malta i Slovenija, dok su na začelju Finska, Grčka i Norveška kada je riječ o dostupnosti i pristupačnosti nacionalnih karata. Te zemlje istovremeno imaju i iznadprosječne stope PDV-a na domaći javni prevoz.
Kada se uzmu u obzir dostupnost, cijena i pristupačnost dugoročnih karata za različite kategorije stanovništva, najbolje rezultate imaju Talin, Luksemburg i Valeta, koji dijele prvo mjesto.
Slede Prag na četvrtom mjestu, Rim na petom i Atina na šestom. Prvih osam zaključuju Sofija na sedmom i Beč na osmom mjestu.
(M.A./EUpravo zato/euronews.com)
