Mađarski parlament izabrao je Andraša Baku za novog predsjednika države. Bivši sudija iz Strazbura i predsjednik Vrhovnog suda, kojeg je Viktor Orban svojevremeno smijenio sa funkcije, izglasan je sa ubjedljivih 140 glasova.
Mađarski parlament je u utorak izabrao Andraša Baku, bivšeg predsjednika Vrhovnog suda, za predsjednika republike, javlja mađarska novinska agencija MTI.
Baka, kandidat vladajuće Tise stranke, izabran je za šefa države sa 140 glasova za, 6 protiv i bez uzdržanih na tajnom glasanju.
Parlament je izabrao novog predsjednika nakon što je mandat bivšeg predsjednika Tamaša Šuljoka okončan 20. jula uvođenjem 17. amandmana na Ustav, kojim su, između ostalog, uvedena nova pravila za obavljanje najviših funkcija u državi.
To je simboličan korak u naporima premijera Petera Mađara, koji je preuzeo vlast u maju, da demontira bastione moći bivšeg premijera Viktora Orbana. Baka je izabran na ovu uglavnom ceremonijalnu funkciju glasovima vladajuće stranke desnog centra Tisa. Članovi opozicione stranke Fides povukli su se iz glasanja u parlamentu.
Agneš Forsthofer, predsednica parlamenta, do sada je obavljala funkciju predsjednice, a Baka će stupiti na dužnost osmog dana nakon objavljivanja rezultata izbora.
U svom obraćanju parlamentu u utorak, novoizabrani predsjednik je rekao da stabilnost Ustava počiva na činjenici da se on smatra dijelom najširih slojeva društva.
Upozorio je da bi prepravljanje Ustava "isključivo kao dokumenta privremene većine" rezultiralo ponavljanjem greške, čije posljedice Mađarska sada pokušava da ispravi. Izrada Ustava zahtijeva više od pukog parlamentarnog zakonodavstva.
"Potrebna je široka društvena i stručna debata, istinski politički konsenzus i proces koji sam po sebi odražava demokratsku kulturu koju će novi Ustav kasnije biti zadužen da održava", rekao je, javlja Index.
Ekspert za ljudska prava i evropski sudija
Baka je rođen 11. decembra 1952. godine u Budimpešti, studirao je na Fakultetu političkih nauka i prava na ELTE 1973. godine, a doktorirao je pravo 1978. godine, javila je mađarska novinska agencija MTI.
Od 1978. do 1990. godine bio je naučni saradnik u Institutu za političke nauke i pravo Mađarske akademije nauka, a od 1990. do 1998. godine obavljao je funkciju generalnog direktora Fakulteta za javnu upravu. Od 1980-ih pa nadalje, predavao je kao gostujući profesor na nekoliko univerziteta u SAD i u više navrata je bio pozivan da drži predavanja u Francuskoj i Njemačkoj.
Titulu kandidata političkih nauka i prava nosi od 1988. godine, godine kada je dobio nagradu za akademski podmladak Mađarske akademije nauka za izuzetna akademska dostignuća.
On je istraživač u oblasti ljudskih prava i prava manjina i objavio je brojne radove na ove teme. Baka je bio nezavisni član Mađarskog demokratskog foruma (MDF) od 1990. do 1991. godine, tokom prvog parlamentarnog mandata nakon promjene režima. Tokom ovog perioda, obavljao je i funkciju sekretara Odbora za ljudska prava, manjine i verska pitanja i kao šef radne grupe za ljudska prava parlamentarne grupe MDF-a.
Mađarska dobila novog predsjednika: Andraš Baka izabran sa ubjedljivih 140 glasova u parlamentu
Godine 1991, podneo je ostavku na svoje poslaničko mjesto nakon što je izabran za sudiju Evropskog suda za ljudska prava (ESLJP), gdje je do 2008. godine služio kao mađarski sudija suda za ljudska prava sa sjedištem u Strazburu.
Između 2008. i 2009. godine obavljao je funkciju predsjednika Apelacionog suda u Budimpešti, a u junu 2009. godine parlament ga je izabrao za predsjednika Vrhovnog suda na mandat od šest godina. Pored ove pozicije, obavljao je i funkciju predsjednika Nacionalnog sudskog savjeta (NSS), koji je odgovoran za centralnu administraciju sudova.
Dana 31. decembra 2011. godine, njegov mandat je istekao u skladu sa prelaznim odredbama Ustava, koje su stupile na snagu 1. januara 2012. godine.
Vrhovni sud je naslijedila Kurija, a uloge šefa Kurije i šefa upravnog sudskog tela su razdvojene. Bakiju, koji je kritikovao reformu pravosuđa, novim zakonom je zabranjeno da se kandiduje za predsjednika Kurije, a predviđeno je da kandidati za ovu poziciju moraju imati pet godina sudijskog iskustva u Mađarskoj.
Zakonodavstvo sa ustavnom snagom nije dozvolilo bivšem predsjedniku Vrhovnog suda da traži pravnu zaštitu pred sudovima, pa se obratio Evropskom sudu za ljudska prava. U svojim konačnim presudama - i u prvostepenom postupku u maju 2014. i po žalbi u junu 2016. - sud je presudio protiv Mađarske, navodeći da su mađarske vlasti prekršile Bakino pravo na slobodu izražavanja.
Prema presudi, bivši predsjednik Vrhovnog suda je takođe pretrpeo kršenje ljudskih prava zbog načina na koji je prerano smijenjen sa funkcije po zakonu. Nakon smjene, Baka je obavljao funkciju predsjednika Kurije.
